Bireysel Başvuruda Kimliğin Gizli Tutulması: AYM ve AİHM

Anayasa Mahkemesi Bölüm kararlarının tümünü, AİHM ise kararlarını HUDOC'ta yayımlar; başvurucu kimliğinin yayımlanmasını istemiyorsa bunu gerekçesiyle birlikte başvuru formunda talep eder (AYM İçtüzüğü m. 59/2-i; AİHM İçtüzüğü Kural 47 § 4). Talep kabul edilirse kararlarda başvurucunun adı yerine baş harfleri yer alır.

Anayasa Mahkemesi bu talepleri büyük ölçüde kabul ediyor: 2024–2026'da yayımlanan Bölüm kararlarından 258'inin hüküm fıkrasında gizlilik talebinin kabulüne karar verildi; 53 kararda Mahkeme başvurucunun kimliğini başvurunun niteliği gereği kendiliğinden gizledi.

İki mahkemede de kural kamuya açıklıktır

Anayasa Mahkemesi Bölüm kararlarının tümünü ve Komisyon kararlarından kabul edilebilirlik açısından ilkesel önem taşıyanları internet sitesinde yayımlar (İçtüzük m. 81/4). AİHM'de taraflarca sunulan belgeler kamuya açıktır (Kural 33 § 1); olay özetleri, kabul edilebilirlik kararları ve esas kararları da genellikle HUDOC'ta yayımlanır. AİHM'in Uygulama Talimatı, bu nedenle başvuruyla birlikte sunulan bütün bilgilerin, başvurucu ve üçüncü kişiler hakkındakiler dâhil, kamuya açık olacağını hatırlatır.

Anayasa Mahkemesinde talep formda gerekçesiyle yapılır

Başvuru formunda, varsa kamuya açık belgelerde kimliğin gizli tutulması talebi ve gerekçesi yer alır (İçtüzük m. 59/2-i). Mahkemenin sık sorulan sorular sayfası da başvurucunun gerekçesini belirterek bu talepte bulunabileceğini söyler. Talep kararın hüküm fıkrasında karara bağlanır: “Kamuya açık belgelerde başvurucunun kimliğinin gizli tutulması talebinin KABULÜNE.”

Kabul edilen talepler belirli bir konuyla sınırlı değil. 2026'da gizlilik talebi kabul edilen başvurular arasında terör örgütü üyeliğinden mahkûmiyete ilişkin gerekçeli karar şikâyeti (İ.K.), dijital materyallerin müsaderesi (C.Ş.) ve sınır dışı etme (Z.S.) var. Mahkeme talep olmasa da başvurunun niteliği gereği kimliği gizleyebiliyor; E.C. kararının hüküm fıkrası böyle: “Başvurunun niteliği gereği kamuya açık belgelerde başvurucunun kimliğinin GİZLİ TUTULMASINA.”

AİHM'de talep geciktirilmeden ve etkisi açıklanarak yapılır

Kimliğinin açıklanmasını istemeyen başvurucu bunu belirtir ve kamuya açıklık kuralından ayrılmayı haklı kılan nedenleri açıklar; Mahkeme anonimliğe izin verebilir ya da kendiliğinden karar verebilir (Kural 47 § 4). Uygulama Talimatına göre talep başvuru formu doldurulurken ya da mümkün olan en kısa sürede yapılır; başvurucu gerekçesini ve yayımlanmanın kendisi üzerindeki etkisini belirtir.

Türkiye kararlarında iki yol da görülüyor. N.Ö./Türkiye davasında Bölüm Başkanı başvurucunun talebini kabul etti (§ 2). J.A. ve A.A./Türkiye davasında ise Daire, Irak'a sınır dışı edilme tehlikesiyle karşılaşan başvuruculara kendiliğinden anonimlik tanıdı. Talebin zamanı da tartışma konusu olabiliyor: Yasak/Türkiye [BD] davasında Hükümet, başvurucunun hiçbir zaman Kural 47 § 4 uyarınca talepte bulunmadığını ve anonimlik ihtiyacını Daire kararından ancak dört gün önce ileri sürdüğünü belirtti.

İki mahkemedeki talepler ayrı usullere bağlıdır; Anayasa Mahkemesi formundaki talep, AİHM formunda Kural 47 § 4 uyarınca ayrıca yapılacak talebin yerini tutmaz. Başvurunun diğer aşamaları bireysel başvuru rehberinde ve AİHM başvurusu rehberinde anlatılıyor.

Sık sorulanlar

Kimliğin gizli tutulması hakkında sık sorulan sorular

Şirketler de kimliğinin gizli tutulmasını isteyebilir mi?

Anayasa Mahkemesi tüzel kişilerin talebini de kabul ediyor. BMS A.Ş. kararında idari para cezasına ilişkin başvuruda şirketin kimliğinin kamuya açık belgelerde gizli tutulması talebi kabul edildi (B. No: 2022/91088, 20.5.2026).

Gizlilik kabul edilirse kararda ne yazar?

Kararda başvurucunun adı yerine baş harfleri kullanılır; başvurunun adı da buna göre yayımlanır. Örneğin 2026'da gizlilik talebi kabul edilen başvurular İ.K., C.Ş., D.Y., G.U. ve Z.S. adlarıyla yayımlandı.

AİHM'de gizlilik talebi sonradan yapılabilir mi?

Yapılabilir, ancak geciktirilmemelidir. Uygulama Talimatına göre talep başvuru formu doldurulurken ya da mümkün olan en kısa sürede, gerekçesi ve yayımlanmanın başvurucu üzerindeki etkisi belirtilerek yapılır. 1 Ocak 2010'dan önce HUDOC'ta yayımlanmış kararlar için geriye dönük talepte başvurucu, davası sürerken neden talepte bulunmadığını da açıklar.

Anayasa Mahkemesi gizlilik talebini reddedebilir mi?

Reddedebilir; Mahkeme talebi olayın niteliğine göre değerlendirir. 2018'de Ahmet Uyanık ve diğerleri kararında başvurucuların talebi, başvuruya konu olayın niteliği dikkate alınarak reddedildi (B. No: 2015/1617, 13.9.2018, § 29). 2024–2026'da yayımlanan kararların hüküm fıkralarında ise ret kararı bulunmuyor.

AİHM, belgelerin kamuya açık olmasını da kısıtlayabilir mi?

Kısıtlayabilir. Daire Başkanı, ahlak, kamu düzeni veya ulusal güvenlik, küçüklerin menfaati ya da tarafların veya ilgililerin özel hayatının korunması gerektiriyorsa, belgelere veya bir kısmına kamunun erişimini sınırlayabilir. Talep gerekçeli olur ve belgelerin tamamının mı bir kısmının mı gizli tutulacağını belirtir (Kural 33 §§ 2–3).

Yazar

Av. Ertuğrul Targal

Targal Avukatlık Bürosunun kurucu avukatıdır. Meslekî ve akademik çalışmalarını ceza hukuku, ceza muhakemesi ve insan hakları hukuku konularında sürdürmektedir.