Zeytin Ağacı Kesme Cezası 2026: Kendi Tarlanda Kesmek Yasak mı, Sökme İzni, Zeytinliğe Ev Yapmak ve Maden Düzenlemesi

Zeytin ağacını Tarım ve Orman Bakanlığının izni olmadan kesmek veya sökmek, ağaç kendi tarlanızda olsa bile yasaktır. 3573 sayılı Zeytincilik Kanunu'na göre izinsiz kesilen veya sökülen her ağaç için idari para cezası verilir; kanundaki 60 TL'lik tutar yeniden değerlemeyle 2026'da ağaç başına 1.700 TL'yi aşar.

İzin yalnız fenni gerekçeyle verilir; kesin zaruret yoksa ağaç kesilemez. Zeytinlik sahaları daraltılamaz, belediye sınırında imara açılan zeytinlikte yapılaşma yüzde 10'u geçemez. Bu yazı kesme ve sökme yasağını, 2026 cezasını, izin usulünü, zeytinliğe ev ve tesis yapma sınırlarını, hayvan sokma yasağını ve zeytinliklerde madencilik tartışmasını Danıştay kararlarıyla anlatır.

Kesme ve sökme yasağı

1939 tarihli 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun, zeytinliği hem kamu hem özel mülkiyette korur. Kanunun 20. maddesi şu kuralları koyar:

• Zeytincilik sahaları daraltılamaz.
• Zeytin ağaçlarının sökülmesi Bakanlığın fenni gerekçeye dayalı iznine tabidir; izin verilirken Bakanlığa bağlı araştırma enstitülerinin ve mahallinde varsa ziraat odasının uygun görüşü alınır.
• Bu durumda dahi kesin zaruret görülmeyen zeytin ağacı kesilemez ve sökülemez.
• İzinsiz kesen veya sökene ağaç başına idari para cezası verilir.

Yasak, ağacın Hazineye mi kişiye mi ait olduğuna göre değişmez; tapulu tarlanızdaki zeytin ağacı da bu korumadan yararlanır. Diğer meyve ve orman dışı ağaçlar için ise ağaç kesme cezası yazısındaki Orman Kanunu kuralları uygulanır.

Zeytin ağacı kesme cezası 2026

İdari para cezası tutarları 2008'de 5728 sayılı Kanunla belirlendi ve Kabahatler Kanunu'nun 17/7. maddesi uyarınca her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. Hesap yöntemine göre 60 TL'lik tutar 2026'da ağaç başına yaklaşık 1.700 ile 1.800 TL arasında bir tutara karşılık gelir; kesin tutar ceza kararında yazar. Ceza kesilen veya sökülen ağaç sayısıyla çarpıldığından çok sayıda ağaçta toplam tutar yüksektir. Cezaya mahallin mülki amiri, yani kaymakam veya vali karar verir (m. 21).

Sökme izni nasıl alınır

1. Başvuru. Ağacın bulunduğu yerin il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğüne gerekçeli başvuru yapılır.
2. Görüşler. Bakanlık, kendisine bağlı müdürlüklerin ve araştırma enstitülerinin, mahallinde varsa ziraat odasının uygun görüşünü alır (Kanun m. 20; Zeytinciliğin Islahı Yabanilerinin Aşılattırılmasına Dair Yönetmelik m. 24).
3. Fenni gerekçe ve zaruret. İzin fenni gerekçeye dayanmalıdır ve kesin zaruret bulunmadıkça ağaç kesilemez.
4. Ret. İzin talebinin reddi idari işlemdir; buna karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılır.

Zeytinliğe ev, tesis ve hayvan

• İmar ve yüzde 10 sınırı. Belediye sınırları içindeki zeytinlik imar sınırları içine alınırsa, altyapı ve sosyal tesisler dahil toplam yapılaşma zeytinlik alanının yüzde 10'unu geçemez. 1995'teki 4086 sayılı Kanundan önce kesinleşmiş imar planları geçerliliğini korur (Kanun m. 20; Yönetmelik m. 24).
• Belediye dışı zeytinlik. Köy veya kırsal alandaki zeytinliğe yapı yapmak için tarım arazilerinin amaç dışı kullanımına ilişkin izin kuralları da uygulanır; ayrıntılar tarım arazisine yapı cezası yazısındadır.
• 3 kilometre kuralı. Zeytinlik sahaları içinde ve bunlara en az 3 kilometre mesafede, zeytinyağı fabrikası hariç, zeytinliklerin gelişmesine engel olacak kimyevi atık bırakan, toz ve duman çıkaran tesis yapılamaz ve işletilemez. Zeytinyağı fabrikası ve küçük ölçekli tarımsal sanayi işletmesi Bakanlık iznine bağlıdır.
• Hayvan. Zeytinliklere her çeşit hayvan sokulması ve yerleşim yerleri hariç zeytinliklere bir kilometreden yakın koyun ve keçi ağılı yapılması yasaktır; çift sürme ve nakliyatta kullanılan hayvanlara ağızlık takılarak izin verilir. Aykırılık, zarar görenin şikâyeti üzerine üç aya kadar hapis veya adli para cezası gerektirir; çiftçi mallarını korumakla yükümlü olanların düzenlediği tutanaklar aksi ispatlanıncaya kadar geçerlidir (Kanun m. 14).

Zeytinliklerde madencilik: Danıştay ve 2025 düzenlemesi

Zeytinliklerin madenciliğe açılması son yıllarda hukukî bir tartışma konusudur. Olayların sırası şöyledir:

1. 2022 yönetmeliği. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Maden Yönetmeliği'nin 115. maddesine eklediği fıkrayla, ülkenin elektrik ihtiyacı için yürütülen madencilik tapuda zeytinlik olarak kayıtlı alana denk geldiğinde zeytin sahasının taşınmasına ve madencilik yapılmasına izin verilebileceğini düzenledi.
2. Danıştay iptali. Danıştay 8. Dairesi, Maden Kanunu'nun izne tabi alanlarda ilgili kanun hükümlerine göre izin alınmasını öngördüğünü ve 3573 sayılı Kanun'un 20. maddesinin zeytinlik sahalarının daraltılmasını ve 3 kilometre içinde tesis kurulmasını yasakladığını belirterek bu hükmü iptal etti (E.2022/2939, K.2024/4288). İdari Dava Daireleri Kurulu kararı 5 Şubat 2025'te oy çokluğuyla onadı (E.2024/3064, K.2025/205). Aynı hüküm ayrı bir davada da iptal edildi (8. Daire, E.2024/5103, K.2025/6665).
3. 2025 kanunu. 19 Temmuz 2025 tarihli 7554 sayılı Kanun, Maden Kanunu'na geçici 45. maddeyi ekledi. Buna göre yalnız kanuna ekli harita ve koordinat listesindeki alanlarda, elektrik ihtiyacı için yürütülen ve başka yerde yapılması mümkün olmayan madencilikte zeytin ağaçlarının öncelikle aynı il ve ilçeye taşınmasına ve sahada madencilik yapılmasına Bakanlıkça izin verilebilir. Ağaçlar taşınamıyorsa, taşınan ve taşınamayan ağaç sayısının en az iki katı ağaçla eş değer büyüklükte zeytin sahası kurulması zorunludur; faaliyet süresince her yıl işletme ruhsat bedeli kadar rehabilitasyon bedeli alınır ve saha sonunda aynı sayıda zeytin ağacı dikilerek rehabilite edilir.

Geçici 45. madde haritadaki alanlarla sınırlıdır; bu alanlar dışındaki zeytinliklerde 3573 sayılı Kanun'un 20. maddesindeki yasaklar aynen uygulanır.

İtiraz

Kaymakam veya valinin verdiği idari para cezasına karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (Kabahatler Kanunu m. 27). İtirazda Bakanlık izninin bulunduğu, kesilen ağacın zeytin olmadığı veya zaten kurumuş olduğu, ağaç sayısının yanlış tespit edildiği ya da kesimi başkasının yaptığı delilleriyle ileri sürülür. İzin talebinin reddine veya tesis kurma izninin verilmesine karşı ise idare mahkemesinde dava açılır.

Sık sorulan sorular

Evet. 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı Kanunu'nun 20. maddesine göre zeytin ağaçlarının sökülmesi Tarım ve Orman Bakanlığının fenni gerekçeye dayalı iznine bağlıdır ve kesin zaruret görülmeyen zeytin ağacı kesilemez, sökülemez. Yasak ağacın kimin arazisinde olduğuna bakmaz; tapulu tarlanızdaki zeytin ağacı için de izin gerekir.

İzinsiz zeytin ağacı kesen veya sökene ağaç başına idari para cezası verilir; kanundaki tutar 60 TL'dir (3573 sayılı Kanun m. 20). Bu tutar 2008'den beri her yıl Kabahatler Kanunu'nun 17/7. maddesi uyarınca yeniden değerleme oranında artırılır ve 2026'da ağaç başına 1.700 TL'yi aşar; kesin tutar kaymakamlık veya valiliğin ceza kararında yazar. Ceza ağaç sayısıyla çarpılır; örneğin 20 ağaç için 34.000 TL'nin üzerinde ceza çıkar.

İzinsiz kesmek suç değil, idari para cezası gerektiren bir kabahattir; cezaya mahallin mülki amiri karar verir (3573 sayılı Kanun m. 21). Ancak başkasına ait zeytin ağacını kesmek, ayrıca Türk Ceza Kanunu'ndaki mala zarar verme suçunu da oluşturabilir. Kendi ağacınız için de önce Bakanlık izni almanız gerekir.

Başvuru il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğüne yapılır. İzin fenni gerekçeye dayanmalıdır; Bakanlık izin verirken bağlı müdürlüklerin, araştırma enstitülerinin ve mahallinde varsa ziraat odasının uygun görüşünü alır (3573 sayılı Kanun m. 20; Yönetmelik m. 24). Kanun, bu durumda dahi kesin zaruret görülmeyen ağacın kesilemeyeceğini söyler; yani ağacın hastalığı, kuruması gibi teknik bir gerekçe aranır.

Zeytincilik sahaları daraltılamaz. Belediye sınırları içindeki zeytinlik imar sınırları içine alınırsa, altyapı ve sosyal tesisler dahil toplam yapılaşma zeytinlik alanının yüzde 10'unu geçemez ve ağaç sökmek yine Bakanlık iznine bağlıdır (3573 sayılı Kanun m. 20). Belediye sınırı dışındaki zeytinlikte yapı için tarım arazilerinin amaç dışı kullanımına ilişkin izin kuralları da uygulanır.

Zeytinlik sahaları içinde ve bunlara en az 3 kilometre mesafede, zeytinyağı fabrikası hariç, zeytinliklerin gelişmesine engel olacak kimyevi atık bırakan, toz ve duman çıkaran tesis yapılamaz ve işletilemez. Bu alanlarda zeytinyağı fabrikası ve küçük ölçekli tarımsal sanayi işletmesi kurmak Bakanlık iznine bağlıdır (3573 sayılı Kanun m. 20).

Evet. Zeytinliklere her çeşit hayvan sokulması ve yerleşim yerleri hariç zeytinliklere bir kilometreden yakın koyun ve keçi ağılı yapılması yasaktır; çift sürme ve nakliyatta kullanılan hayvanlara ağızlık takılarak izin verilir. Bu hükme aykırı davranana zarar görenin şikâyeti üzerine üç aya kadar hapis veya adli para cezası verilir (3573 sayılı Kanun m. 14).

Danıştay, elektrik üretimi için zeytinliklerde madenciliğe izin veren 2022 tarihli Maden Yönetmeliği hükmünü 3573 sayılı Kanun'a aykırı bularak iptal etti; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu bu kararı 5 Şubat 2025'te onadı. Temmuz 2025'te yürürlüğe giren 7554 sayılı Kanun ise Maden Kanunu'na geçici 45. madde ekleyerek, kanuna ekli haritadaki alanlarla sınırlı olmak üzere, elektrik ihtiyacı için yürütülen madencilikte zeytin ağaçlarının taşınmasına ve sahada madencilik yapılmasına Bakanlıkça izin verilebilmesini düzenledi.

Kaymakam veya valinin verdiği idari para cezasına karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (Kabahatler Kanunu m. 27). İtirazda Bakanlık izninin bulunduğu, kesilen ağacın zeytin olmadığı veya zaten kurumuş olduğu, ağaç sayısının yanlış tespit edildiği ya da kesimi başkasının yaptığı delilleriyle ileri sürülür.

Muhammet Zeyd Targal

Balıkesir Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü mezunudur ve aynı üniversitenin Hukuk Fakültesinde öğrenimini sürdürmektedir. Targal Avukatlık Bürosunun hukukî yayın çalışmalarında yer almaktadır.

Başlıca hukukî kaynaklar

1. 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun m. 14, 17, 20, 21
2. Zeytinciliğin Islahı Yabanilerinin Aşılattırılmasına Dair Yönetmelik (RG 03.04.1996) m. 24
3. 3213 sayılı Maden Kanunu geçici m. 45 (7554 sayılı Kanunla eklenen; harita ve listeler RG 24.07.2025, 32965)
4. Danıştay 8. Daire, E.2022/2939, K.2024/4288, 04.09.2024; E.2024/5103, K.2025/6665, 10.09.2025; İdari Dava Daireleri Kurulu, E.2024/3064, K.2025/205, 05.02.2025
5. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 17/7, 27