Ağırlaştırılmış Müebbet ve AİHM: kısa sorular ve cevaplar
Bu cevaplar, Av. Ertuğrul Targal tarafından yazılan “Ağırlaştırılmış Müebbet ve AİHM: Koşullu Salıverilmesiz Ceza” makalesinden derlenmiş ve Av. Ertuğrul Targal tarafından 23 Ekim 2026’da onaylanmıştır. Genel bilgidir; hukuki görüş değildir.
Ağırlaştırılmış müebbette koşullu salıverilme için kaç yıl iyi hâlli yatmak gerekir?
Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilen kişi, cezasının otuz yılını infaz kurumunda iyi hâlli geçirirse koşullu salıverilmeden yararlanabilir (5275 sayılı Kanun m. 107/1-2). Bu imkân, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen belirli devlet suçlarında kapalıdır (m. 107/16).
AİHM bu konuda kaç kararla ihlal buldu?
AİHM, koşullu salıverilme imkânı tanınmayan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının Sözleşme'nin 3. maddesine aykırı olduğuna 2014'ten bu yana Türkiye hakkında beş kararda hükmetti: Öcalan (No. 2), Kaytan, Gurban, Boltan ve 25.8.2026 tarihli Kavala (No. 2) [BD] kararı.
AİHM'e göre uyumsuzluk hangi anda doğar?
Mahkemeye göre uyumsuzluk, cezanın verildiği anda doğar (Kavala (No. 2), § 289). Yani hükümlünün sonradan ne kadar yattığına bakılmaz; ceza, gözden geçirme ve salıverilme imkânı tanımadığı için verildiği andan itibaren 3. maddeyle bağdaşmaz.
Kavala (No. 2) kararında AİHM hangi tazminata hükmetti?
Kavala (No. 2) kararında hükmedilen 70.000 avro manevi tazminat, kararda tespit edilen ihlallerin tümü içindir; yalnızca ağırlaştırılmış müebbet şikâyetine ayrılmış bir tutar değildir. Kaytan, Gurban ve Boltan kararlarında ise ihlal tespiti yeterli tatmin sayıldı ve yalnızca masraflara hükmedildi.
Başvuruda Anayasa Mahkemesi şikâyeti neden önemli?
Şikâyetin Anayasa Mahkemesine yapılan başvuruda Anayasa'nın 17. maddesi kapsamında ayrıca ve açıkça ileri sürülmesi, AİHM önündeki tüketme tartışmasını baştan önler. Büyük Daire bu şikâyet için bireysel başvuruyu etkili saymadı, ancak sonucu genel bir tespit olarak görmedi (§ 286).
AİHM ihlal kararından sonra Türkiye'den ne bekliyor?
Büyük Daire, sorunun sistemik göründüğünü, Bakanlar Komitesinin denetiminde bulunduğunu ve Devletin Vinter ilkelerine uygun bir gözden geçirme usulünü yasal düzenlemeyle getirmesi gerektiğini belirtti (§ 315). İhlal kararı tek başına hükümlüyü tahliye ettirmez.