AİHM'de İç Hukuk Yollarının Tüketilmesi: kısa sorular ve cevaplar
Bu cevaplar, Av. Ertuğrul Targal tarafından yazılan “AİHM'de İç Hukuk Yollarının Tüketilmesi: Türkiye'de Hangi Yollar Tüketilmeli?” makalesinden derlenmiş ve Av. Ertuğrul Targal tarafından 23 Ekim 2026’da onaylanmıştır. Genel bilgidir; hukuki görüş değildir.
KHK ile ihraç edildim, OHAL Komisyonuna başvurmadan AİHM'e gidebilir miyim?
Gidebilirsin ama başvuru reddedilebilir. AİHM, Köksal/Türkiye kararında OHAL Komisyonunu erişilebilir bir yol saydı ve bu yolun tüketilmesini isteyerek başvuruyu reddetti. KHK ile kamu görevinden çıkarılanlar için Komisyon ve ardından idari yargı yolu tüketilmelidir.
Yargılama çok uzun sürdü, AİHM'den önce nereye başvurmalıyım?
Yargılamanın makul sürede bitirilmediği şikâyetlerinde 6384 sayılı Kanun'daki Tazminat Komisyonu yolu öngörülmüştür ve AİHM'e gitmeden önce tüketilmesi gereken yollar arasındadır.
Şikâyetimi istinaf ve temyiz dilekçelerinde ileri sürmem gerekir mi?
Evet. Sözleşme maddesinin açıkça anılması gerekmez ama şikâyet en azından özü itibarıyla ileri sürülmelidir. Kandemir/Türkiye kararında argüman iş mahkemesinde ileri sürülmediği için 8. maddeye ilişkin şikâyet kabul edilemez bulundu. Her şikâyeti istinaf, temyiz ve Anayasa Mahkemesi başvurusunda ayrı ayrı yaz.
Kanun yolunu usulüne uygun kullanmazsam yine de tüketilmiş sayılır mı?
Hayır. Başvurucunun usul hatası nedeniyle esastan incelenmeyen bir kanun yolu tüketilmiş sayılmaz (Rehber § 122). İstinaf ve temyizi süresinde ve usulüne uygun kullanmak gerekir.
Devlet iç hukuk yollarının tüketilmediği itirazını ne zaman yapmalı, ispat yükü kimde?
Bu itiraz kural olarak Hükümetin kabul edilebilirliğe ilişkin ilk görüşlerinde ileri sürülmelidir. Başvurucunun etkili bir yolu kullanmadığını iddia eden Hükümet, bu yolun hukukta ve uygulamada yeterince kesin olduğunu ispat etmek zorundadır (Rehber § 160, 170).
Tutukluluğum sona erdi, AİHM'e gitmeden önce tazminat davası açmam gerekir mi?
Tutukluluk sona erdiğinde tazminat davası kural olarak etkili bir yoldur. Ancak AİHM Büyük Dairesi, tutukluluğun hukuka aykırılığı ceza mahkemeleri veya Anayasa Mahkemesince önceden tespit edilmemişken CMK m. 141'deki tazminat davasını etkili saymadı (Selahattin Demirtaş (2) [BD]).