AİHM'e Kimler Başvurabilir: kısa sorular ve cevaplar
Bu cevaplar, Av. Ertuğrul Targal tarafından yazılan “AİHM'e Kimler Başvurabilir? Mağdur Sıfatı, Yakınlar, Şirketler ve Dernekler” makalesinden derlenmiş ve Av. Ertuğrul Targal tarafından 23 Ekim 2026’da onaylanmıştır. Genel bilgidir; hukuki görüş değildir.
AİHM'e başvuru için reşit olmak gerekir mi?
Hayır. Uyruk, yaş ve fiil ehliyeti engel değildir. Küçükler ve kısıtlılar da başvurabilir. Önemli olan ihlalden kişisel olarak etkilenmiş, yani mağdur olmandır.
Bir kanunun Sözleşme'ye aykırı olduğunu düşünüyorum, AİHM'e başvurabilir miyim?
Kanun sana uygulanmamışsa soyut şikâyetle başvuramazsın; Sözleşme halk davasına izin vermez. İstisna olarak, gizli gözetim veya sınır dışı kararı gibi durumlarda kişisel olarak etkilenme ihtimalini gösteren makul ve ikna edici kanıt varsa potansiyel mağdur sayılabilirsin.
Şirket veya dernek AİHM'e kendi adına başvurabilir mi?
Evet. Hükümet dışı kuruluş niteliğindeki tüzel kişiler, yani şirketler ve dernekler, kendi hakları için başvurabilir. Dernek kendi hakkı ihlal edildiğinde, örneğin kapatıldığında veya faaliyeti engellendiğinde kendi adına başvuru yapabilir.
Ölmüş yakınım adına başvuru yapabilir miyim?
Başvuru ancak yaşayan kişiler tarafından veya onlar adına yapılabilir; ölmüş kişi adına kendi başvurusu yapılamaz. Ölüm olaylarında başvuruyu yakınlar kendi adlarına, dolaylı mağdur sıfatıyla yapar.
Birkaç kişi birlikte AİHM'e başvurabilir mi?
Evet, birden çok kişi birlikte başvurabilir. Ancak hak her biri yönünden bireysel olmalıdır; her başvurucunun ihlalden kişisel olarak etkilenmiş olması gerekir.
Ülkede ihlal giderilirse AİHM'de mağdur sıfatım biter mi?
Bitebilir. Mağdur sıfatı başvurunun her aşamasında aranır. İç hukukta ihlal açıkça veya özü itibarıyla tanınmış ve yeterli bir giderim sağlanmışsa kişi mağdur sıfatını kaybedebilir.