AİHM'de Tek Taraflı Deklarasyon ve Dostane Çözüm: kısa sorular ve cevaplar
Bu cevaplar, Av. Ertuğrul Targal tarafından yazılan “AİHM'de Tek Taraflı Deklarasyon ve Dostane Çözüm” makalesinden derlenmiş ve Av. Ertuğrul Targal tarafından 23 Ekim 2026’da onaylanmıştır. Genel bilgidir; hukuki görüş değildir.
Deklarasyon sonrası Türkiye'de yeniden yargılama için ne kadar süre var?
Ceza davasında AİHM kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl, idari davada yine kararın kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl, hukuk davasında ise kesinleşmiş AİHM kararının tebliğinden itibaren üç ay vardır. Dostane çözüm veya deklarasyon nedeniyle verilen düşme kararı yenileme sebebi sayılır.
Hükümet deklarasyondaki parayı ödemezse ne yapabilirim?
Üç aylık ödeme süresi dolduğu hâlde tutar ödenmemişse bu durumu Mahkemeye bildirerek başvurunun yeniden kayda alınmasını isteyebilirsin. Hükümet deklarasyondaki taahhütlere uymazsa başvuru yeniden kayda alınabilir (AİHS m. 37/2).
Deklarasyonu yetersiz buluyorsam cevabımda ne yazmalıyım?
Nedenini somut olarak ve belgeleriyle yazmalısın: Hükümetin kabul ettiği ihlal şikâyetin tamamını karşılamıyorsa, olaylar tartışmalıysa, sorun yerleşik içtihatla çözülmemişse veya teklif edilen tutar benzer davalarda verilenlerin altında kalıyorsa bunu belirt.
Mahkeme deklarasyonu yeterli bulup bulmadığına neye bakarak karar verir?
Mahkeme şikâyetin niteliğine, aynı sorunu önceki kararlarında çözüp çözmediğine, olayların taraflar arasında tartışmalı olup olmadığına, Hükümetin ihlali hangi kapsamda kabul ettiğine ve nasıl bir giderim önerdiğine bakar.
Kaybolma dosyalarında deklarasyon neden yetersiz sayıldı?
Tahsin Acar davasında Büyük Daire, olayların büyük ölçüde tartışmalı olduğunu ve deklarasyonun şikâyetleri karşılamadığını belirtti. Kaybolma veya faili meçhul ölüm dosyalarında deklarasyon en azından iç soruşturmanın yetersizliğini kabul etmeli ve Sözleşmeye uygun yeni soruşturma taahhüdü içermeliydi.
Hukuk davalarında yenileme için on yıllık sınır hâlâ geçerli mi?
AİHM kararına dayanan yenileme bakımından hayır. HMK m. 377/1'deki her hâlde hükmün kesinleşmesinden itibaren on yıl sınırı, Anayasa Mahkemesinin 21 Haziran 2022 tarihli kararıyla bu yenileme için iptal edildi.