AİHM'de Üçüncü Taraf Müdahalesi (AİHS m. 36): kısa sorular ve cevaplar
Bu cevaplar, Av. Ertuğrul Targal tarafından yazılan “AİHM'de Üçüncü Taraf Müdahalesi (AİHS m. 36)” makalesinden derlenmiş ve Av. Ertuğrul Targal tarafından 23 Ekim 2026’da onaylanmıştır. Genel bilgidir; hukuki görüş değildir.
AİHM'de yazılı görüş sunmak için izin talebi kaç hafta içinde yapılmalı?
Yazılı görüş sunma izni için talep, başvurunun Hükümete bildirildiğine ilişkin bilginin HUDOC'ta yayımlanmasından itibaren en geç on iki hafta içinde yapılır. Talep gerekçeli olmalı ve İngilizce veya Fransızca yazılmalıdır. Daire Başkanı istisnai nedenlerle başka süreler belirleyebilir (İçtüzük Kural 44 § 3).
AİHM'de duruşmaya katılma izni için süre ne kadar?
Daire önündeki bir duruşmaya katılma izni için talep, duruşma kararının Mahkemenin internet sitesinde yayımlanmasından itibaren dört hafta içinde yapılır. Yazılı görüş için ise süre on iki haftadır. Daire Başkanı istisnai nedenlerle başka süreler belirleyebilir (Kural 44 § 3).
Baro veya sivil toplum kuruluşu AİHM davasına nasıl müdahil olur?
Sivil toplum kuruluşları, barolar, akademik merkezler ve uluslararası kuruluşların raportörleri AİHS m. 36/2 kapsamında, Daire Başkanının izniyle müdahale eder. Başvuru Hükümete bildirildikten sonra gerekçeli bir talep sunulur. Kavala davasında PEN International ve İfade Özgürlüğü Derneği bu yolla görüş sundu.
İnsan Hakları Komiseri her davada görüş sunabilir mi?
Evet. Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiseri, Daire ve Büyük Daire önündeki her davada yazılı görüş sunabilir ve duruşmalara katılabilir (AİHS m. 36/3). Görüş sunmak istediğini aynı on iki haftalık süre içinde Yazı İşleri Müdürlüğüne bildirir.
AİHM Başkanı kendiliğinden bir kuruluşu veya kişiyi davete çağırabilir mi?
Evet. Mahkeme Başkanı, adaletin gereği gibi yerine getirilmesi amacıyla davaya taraf olmayan herhangi bir devleti ya da başvurucu dışında davayla ilgili herhangi bir kişiyi yazılı görüş sunmaya veya duruşmaya katılmaya davet edebilir (m. 36/2). Yasak davasında Büyük Daire Başkanı BM Özel Raportörünü böyle davet etti.
Başvuru Hükümete bildirilmeden müdahale izni istenebilir mi?
Hayır. Kural 44 § 3'e göre izin, başvuru Hükümete bildirildikten sonra verilebilir. Bu yüzden müdahale için bildirim bilgisinin HUDOC'ta yayımlanmasını takip etmek gerekir; on iki haftalık süre bu yayımlanma tarihinden başlar.