AİHM Yasak Kararı (Büyük Daire, 2026): kısa sorular ve cevaplar
Bu cevaplar, Av. Ertuğrul Targal tarafından yazılan “AİHM Yasak Kararı (Büyük Daire, 2026): Özeti, Gerekçesi ve Sonuçları” makalesinden derlenmiş ve Av. Ertuğrul Targal tarafından 23 Ekim 2026’da onaylanmıştır. Genel bilgidir; hukuki görüş değildir.
AİHM Büyük Dairesinin Yasak kararına itiraz edilebilir mi?
Hayır. Büyük Daire kararları kesindir (Sözleşme m. 44/1). Yasak/Türkiye kararı da 5 Mayıs 2026'da verilmiş Büyük Daire kararıdır; bu nedenle karar verildiği gün kesinleşti.
Örgüt üyeliğinde kasıt neden kişiye özgü kurulmak zorunda?
AİHM'e göre ceza sorumluluğu toplu suçluluğa ya da ilişki yoluyla suçluluğa dayanamaz. TCK m. 314/2 şiddete başvuran silahlı bir örgüte üyeliği cezalandırdığından, kişinin ilgili tarihte örgütün amaçlarını ve şiddet yöntemlerini bildiği gösterilmelidir (§§ 202-203).
Üyelik dolaylı delillerle ispatlanamaz mı, AİHM bunu yasakladı mı?
Hayır. Mahkeme, örgüt üyeliği davalarında kastın dolaylı delillerden çıkarılmasını Sözleşmeye aykırı saymadı (§ 207). Ancak mahkemelerin, delillerin kastı kişiye özgü ve makul şüpheden uzak biçimde nasıl gösterdiğini açıklaması gerekir.
Cezaevinde kişi başına 3 metrekarenin üstünde alan varsa yine de ihlal olur mu?
Olabilir. Yasak kararında alan 3 m²'nin altına düşmediği için güçlü ihlal karinesi uygulanmadı, ancak Mahkeme diğer koşulları birlikte değerlendirdi. Yaklaşık on dört ay yerde şiltede uyumak, ışık, gürültü ve 47 kişiye iki tuvalet ile iki duş birlikte asgari ağırlık eşiğini aştı (§§ 239-247).
Cezaevi koşulları için önce idareye başvurmam veya tazminat davası açmam gerekir mi?
Yasak kararında Büyük Daire Hükümetin bu itirazını reddetti. Türk hukukunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru dışında cezaevi koşullarına karşı yeterince kesin etkili bir önleyici ya da tazmin edici yol bulunmuyordu (§§ 91-95, 228-231).
Adil yargılanma şikâyetlerim neden AİHM'de incelenmedi?
Başvurucunun delillerin hukuka uygunluğu ve savunma hakkının kısıtlanmasına ilişkin şikâyetleri, iç hukuk yolları tüketilmediği için reddedilmişti (§§ 4, 197). Bu itirazları istinaf ve temyiz dilekçelerinde açıkça ileri sürmeden AİHM'e taşıyamazsın.