AİHS 18. Madde ve Türkiye: kısa sorular ve cevaplar
Bu cevaplar, Av. Ertuğrul Targal tarafından yazılan “AİHS 18. Madde ve Türkiye: Hakların Amaç Dışı Kısıtlanması” makalesinden derlenmiş ve Av. Ertuğrul Targal tarafından 23 Ekim 2026’da onaylanmıştır. Genel bilgidir; hukuki görüş değildir.
AİHS 18. madde neyi yasaklar?
Sözleşme'nin 18. maddesi, haklara getirilen sınırlamaların öngörüldükleri amaç dışında uygulanmasını yasaklar. Madde bağımsız bir hak düzenlemez; Sözleşme'deki bir hakkın sınırlandırılmasıyla birlikte uygulanır.
AİHM Türkiye hakkında kaç kararda 18. madde ihlali buldu?
AİHM Türkiye hakkında 2018-2026 arasında dokuz kararda bu maddenin ihlal edildiğine karar verdi; yedisi siyasetçilerin, ikisi Osman Kavala'nın tutukluluğuna ilişkindir. Sayım, HUDOC'ta 6 Ekim 2026'ya kadar yayımlanan Türkiye kararlarından yapıldı.
18. madde incelemesinde AİHM hangi soruyu soruyor?
Soru, sınırlamanın arkasında gizli bir amaç bulunup bulunmadığı ve bu amacın baskın olup olmadığıdır. Mahkeme bunun için özel ve daha sıkı bir ispat ölçütü aramaz, olağan ispat yaklaşımını uygular (Demirtaş (No. 2) [BD], §§ 421-422).
Demirtaş (No. 2) Büyük Daire kararında tazminat ve tahliye konusunda ne karar verildi?
Büyük Daire, aynı olgusal bağlama dayanan tutukluluğun sürmesinin ihlali uzatacağını belirterek başvurucunun derhâl tahliyesi için gerekli tedbirlerin alınmasına hükmetti ve 25.000 avro manevi tazminata karar verdi (§ 442).
Kavala (No. 2) Büyük Daire kararı ne zaman verildi ve hangi maddeleri kapsadı?
Büyük Daire Kavala (No. 2) kararını 25.8.2026'da verdi ve 18. maddeyle birlikte 5/1, 6/1, 10 ve 11. maddelerin ihlal edildiğine karar verdi. Mahkeme, ceza yargılamasının ve tutukluluğun başvurucuyu cezalandırma ve susturma amacı taşıdığını belirtti.
Tuğluk kararında AİHM ne kadar tazminat verdi?
AİHM Tuğluk/Türkiye kararında (14.10.2025) 18. madde ile 5/1 ihlali buldu ve 16.000 avro tazminat verdi. Mahkeme, açıklama ve faaliyetlerinden üç yıldan fazla süre sonra soruşturma başlatılmasının çoğulculuğu zayıflattığını vurguladı.