Kamulaştırma ve kamulaştırmasız el atma: kısa sorular ve cevaplar
Bu cevaplar, Av. Ertuğrul Targal tarafından yazılan “Kamulaştırma ve kamulaştırmasız el atma: Anayasa Mahkemesi hangi durumda ihlal buluyor?” makalesinden derlenmiş ve Av. Ertuğrul Targal tarafından 23 Ekim 2026’da onaylanmıştır. Genel bilgidir; hukuki görüş değildir.
İdare taşınmazımı hangi şartlarla kamulaştırabilir?
Anayasa'nın 46. maddesi idareye, gerçek karşılığını peşin ödemek şartıyla ve kamu yararı gerektirdiğinde özel mülkiyetteki taşınmazları kamulaştırma yetkisi veriyor. Anayasa Mahkemesi bu güvenceyi kamulaştırmasız el atma, bedelin düşük veya geç ödenmesi ve kamu yararı sorunları üzerinden denetliyor.
Mahkeme bedel tespitinde bilirkişi raporundan ayrılırsa ne olur?
Mahkemenin bilirkişi raporundan ayrılması gerekçelendirilmelidir. Anayasa Mahkemesi, bilirkişinin %38 olarak belirlediği objektif değer artış oranını somut bir eleştiri getirmeden %26'ya indiren kararı ihlal saydı. Ceviz ağaçlarının bedelini başka dosyadaki verilere dayanarak yarıdan fazla düşüren istinaf kararı da aynı sonuca uğradı.
Aleyhime vekâlet ücreti hükmedildi, bedelim eridiyse Anayasa Mahkemesine gidebilir miyim?
Evet. Genel Kurul, malikin kendi avukatına ödemek zorunda olduğu ücretin karşı tarafa ödediği vekâlet ücretini dengelemediğini belirterek ihlal buldu (Kübra Yıldız ve diğerleri). Aleyhine hükmedilen vekâlet ücreti ve yargılama giderinin bedeli önemli ölçüde azaltıp azaltmadığı dosyada incelenir.
Kamu yararı kararı veya imar planı olmadan kamulaştırma yapılırsa ne olur?
Soyut bir kamu yararı amacı yetmez; amacın dayandığı sebeplerin somut olarak gerçekleşmesi gerekir. Anayasa Mahkemesi, kamu yararı kararı ya da uygulama imar planı olmadan yapılan kamulaştırmayı ihlal saydı (Tarık Yüksel). Toplu konut için kamulaştırılan yerlerin amaca uygun kullanılmayıp devredilmesi de ihlal sonucu doğurdu.
Anayasa Mahkemesine başvuru süresi kamulaştırma davalarında ne zaman başlar?
Nihai karar vekil tarafından UYAP'ta okunduğunda otuz günlük süre o tarihten başlar (Mehmet Ali Poyraz). Ayrıca istinaf ve temyizde ileri sürülmeyen şikâyetler incelenmez. Bu yüzden kararın UYAP'ta okunduğu tarihi ve ileri sürdüğün itirazları mutlaka kontrol et.
Başvuru sırasında malik vefat ederse başvuru ne olur?
Başvurucu inceleme sürerken ölürse başvuru işlemden kaldırılır; mirasçılar makul sürede takip iradesi gösterirse inceleme sürer. Başvurudan önce ölmüş bir malik adına avukatın başvuru yapması ise başvuru hakkının kötüye kullanılması sayılır (Alihan Büyük).