Mahkemeye erişim hakkı: kısa sorular ve cevaplar
Bu cevaplar, Av. Ertuğrul Targal tarafından yazılan “Mahkemeye erişim hakkı: Anayasa Mahkemesi vekâlet ücreti, adli yardım ve süre konusunda ne diyor?” makalesinden derlenmiş ve Av. Ertuğrul Targal tarafından 23 Ekim 2026’da onaylanmıştır. Genel bilgidir; hukuki görüş değildir.
Mahkemeye erişim hakkı şikâyetlerinin kaçında Anayasa Mahkemesi ihlal buluyor?
Ekim 2026 başına kadar yayımlanan 1.643 kararda 1.724 şikâyet var ve 836'sında ihlal bulundu. 446 şikâyet açıkça dayanaktan yoksun bulundu, 127'si başvuru yollarının tüketilmemesi, 64'ü süre aşımı nedeniyle reddedildi.
Kazandığım davada vekâlet ücreti lehime hükmedilmediyse bu ihlal sayılır mı?
Evet olabilir. Kazanılan bir davada kazanan taraf lehine vekâlet ücretine hükmedilmeyip yargılama giderlerinin onun üzerinde bırakılması 2026'da Cemal Kocatepe kararında ihlalle sonuçlandı. Bu itirazı önce istinaf ve temyizde ileri sürmen gerekir.
Tazminatı bilirkişi raporuyla artırdım, zamanaşımı gerekçesiyle reddedilebilir mi?
Genel Kurul, tazminat miktarı ancak bilirkişi raporuyla belirlenebiliyorsa davacıdan zamanaşımı dolmadan miktarı belirlemesini beklemenin aşırı bir külfet olduğuna karar verdi. Çetin Akboğa kararında rapor kazadan on bir yılı aşkın süre sonra alınabilmişti.
Şirketler adli yardım isteyebilir mi?
Evet. Ödeme gücü olmadığını ileri süren ticaret şirketinin durumu bireysel olarak değerlendirilmelidir; sırf tüzel kişi olduğu için talebin reddi meşru amaçtan yoksundur (Kemtaş Tekstil kararı). Uluslararası koruma statüsündeki yabancıların talepleri de araştırılmadan reddedilemez.
Güven ilişkisi bozuldu diye işe iade davam esasına girilmeden reddedilebilir mi?
Genel Kurul, işverenin şüphesinin objektif ve makul dayanağı incelenmeden davanın reddini, gerçek anlamda yargısal faaliyet yapılmadığı gerekçesiyle ihlal saydı (Berrin Baran Eker). Mahkemeye erişim, esasın gerçekten incelenmesini de kapsar.
İhlal kararı verilince genelde ne olur?
İhlal bulunan şikâyetlerin 688'inde yeniden yargılamaya, 94'ünde manevi tazminata hükmedildi. Dosyanda önce aleyhine hükmedilen vekâlet ücretinin tarifeye uygun olup olmadığına ve itirazlarını istinaf ve temyizde ileri sürüp sürmediğine bak.