AYM Kararı Beklenmeden AİHM'e Başvurulabilir mi: kısa sorular ve cevaplar
Bu cevaplar, Av. Ertuğrul Targal tarafından yazılan “AYM Kararı Beklenmeden AİHM'e Başvurulabilir mi?” makalesinden derlenmiş ve Av. Ertuğrul Targal tarafından 23 Ekim 2026’da onaylanmıştır. Genel bilgidir; hukuki görüş değildir.
Anayasa Mahkemesi bireysel başvuruda tazminata hükmedebilir mi?
Evet. AİHM'e göre Anayasa Mahkemesi Anayasa'nın yanında Sözleşme'deki hakları da uygular, ihlal tespit eder, giderim yolunu gösterir ve tazminata hükmedebilir. Bu yüzden bu yol ilke olarak etkili sayılır ve AİHM'e gitmeden önce tüketilmesi aranır.
Kavala (No. 2) kararında AİHM hangi bekleme süresini aşırı buldu?
Büyük Daire, 9 Haziran 2022'de yapılan başvurunun dört yılı aşkın süredir sonuçlanmamasını ve ikinci başvurunun iki yıl dokuz aydır beklemesini somut olayın koşullarında açıkça aşırı buldu. Ayrıca AİHM'in 2019'da verdiği ihlal ve tahliye kararı da uygulanmamıştı.
AYM'ye başvururken acil kategoriye girdiğimi nasıl gösteririm?
Başvurunun acil sayılan kategorilerden birine girdiğini başvuru formunda gerekçesiyle göstermelisin. Hayat veya sağlığa yönelik ciddi durumlar, tedbir talepleri, yasal süreyi aşan tutukluluk ve Anayasa Mahkemesinin ihlal kararına uyulmaması bu kategoriler arasındadır.
Tutuklu kişilerin AYM başvuruları ortalama ne kadar sürede sonuçlanıyor?
Hükûmetin verilerine göre kişi hürriyetine ilişkin başvurular ortalama bir buçuk yılda sonuçlanıyor. Büyük Daire bu ortalamanın da Sözleşme'nin 5/4 maddesiyle bağdaştırılmasının güç göründüğünü kaydetti.
AYM iş yükü fazla diye uzun bekleme haklı sayılır mı?
AİHM, Selahattin Demirtaş (No. 4) kararında iş yükünün son derece uzun süreleri sonsuza kadar haklı gösteremeyeceğini belirtti. Darbe teşebbüsünden hemen sonraki dönemde Akgün davasında bir yıl on altı günlük süreyi olağanüstü iş yükü nedeniyle ihlal saymamıştı.
AYM'deki gecikme kişi hürriyeti dosyalarında neden ayrıca önemli?
Kişi hürriyeti söz konusuysa ya da tutmanın dayandığı yargılama AİHM'in kesin kararıyla ciddi şüpheye düşürülmüşse, bireysel başvurunun incelenmesindeki gecikme salt bir usul eksikliği olarak görülemez (Kavala (No. 2), § 124). Bu hâlde gecikme 5/4 ihlali de doğurabilir.