Bireysel Başvuru Hangi Haklar İçin Yapılır: kısa sorular ve cevaplar
Bu cevaplar, Av. Ertuğrul Targal tarafından yazılan “Bireysel Başvuru Hangi Haklar İçin Yapılır? Başvurulamayacak Konular” makalesinden derlenmiş ve Av. Ertuğrul Targal tarafından 23 Ekim 2026’da onaylanmıştır. Genel bilgidir; hukuki görüş değildir.
Mülkiyet hakkı için bireysel başvuru yapabilir miyim?
Evet, mülkiyet hakkı ortak koruma alanındadır. Ancak bu hak mevcut mal ve varlıkları korur; henüz sahibi olmadığın bir mülkü kazanma iddiası, iç hukukta tanınmış meşru bir beklentiye dayanmıyorsa kapsam dışında kalır.
Bir kanunun Anayasa'ya aykırı olduğunu düşünüyorum, doğrudan başvurabilir miyim?
Hayır. Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler aleyhine doğrudan bireysel başvuru yapılamaz. Kanunun sana uygulandığı somut işlemi veya mahkeme kararını şikâyet edersin; kanunun aykırılığı ise davaya bakan mahkemeden itiraz yoluyla götürülmesi istenebilir.
Dernek veya şirket olarak bireysel başvuru yapılabilir mi?
Kamu tüzel kişileri başvuramaz. Özel hukuk tüzel kişileri yalnız tüzel kişiliğe ait haklar için başvurabilir (6216 sayılı Kanun m. 46). Başvuran ayrıca güncel ve kişisel bir hakkı doğrudan etkilenen kişi olmalıdır.
Bir kişinin cezalandırılmasını istiyorum, adil yargılanma hakkıma dayanarak başvurabilir miyim?
Genellikle hayır. Anayasa Mahkemesine göre 6. madde yalnız suç isnadı ve medeni hak uyuşmazlıklarını kapsar; başkasının cezalandırılmasını istemek bu kapsamda değildir. Mağdur veya şikâyetçinin bu yöndeki şikâyeti konu bakımından yetkisizlik nedeniyle reddedilebilir.
Hukuk davasında ikinci derece incelemenin olmaması için başvuru yapabilir miyim?
Hayır. Ceza dışı davalarda hükmün denetlenmesi veya iki dereceli yargılanma Sözleşme ve protokollerde güvenceye alınmamıştır. Bu şikâyetler konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez bulunur.
Ayrımcılık yasağına dayanarak tek başına başvurabilir miyim?
Hayır. Ayrımcılık yasağı tek başına değil, tablodaki haklardan biriyle birlikte ileri sürülebilir. Yani ayrımcılık iddianı yaşam, özel hayat, mülkiyet gibi ortak alandaki bir hakla bağlantılı kurmalısın.