Cemaat Vakıflarının Mülkiyeti ve Yönetimi: kısa sorular ve cevaplar
Bu cevaplar, Av. Ertuğrul Targal tarafından yazılan “Cemaat Vakıflarının Mülkiyeti ve Yönetimi: 1936 Beyannamesi, AİHM ve AYM Kararları” makalesinden derlenmiş ve Av. Ertuğrul Targal tarafından 23 Ekim 2026’da onaylanmıştır. Genel bilgidir; hukuki görüş değildir.
Cemaat vakıfları bugün izin almadan taşınmaz edinebilir mi?
Evet. 27 Şubat 2008'de yürürlüğe giren 5737 sayılı Vakıflar Kanunu cemaat vakıflarının izin almaksızın mal edinebilmesini kabul etti (m. 12). Daha önce 2002 ve 2003'teki değişikliklerle izinle mal edinme imkânı tanınmıştı.
Geçici 7. ve 11. maddelere göre iade başvurusu için ne kadar süre tanınmıştı?
Geçici 7. maddede Kanun'un yürürlüğünden itibaren 18 ay içinde başvurulması gerekiyordu ve Vakıflar Meclisinin olumlu kararı aranıyordu. 2011'de eklenen geçici 11. madde ise 12 aylık yeni bir başvuru süresi açtı. Bu süreler dolmuştur.
Vakıf 1936'da beyanname vermediyse kadastroda taşınmazı adına tescil ettirebilir mi?
Bozcaada Kimisis Teodoku kararında AİHM, beyannamenin vakfiye sayılması olmasaydı vakfın kesintisiz zilyetliğe dayanarak mülkiyeti kazanabileceğini belirtti ve tescilin reddinin öngörülebilir olmadığına hükmetti. Taşınmazların tesciline, aksi hâlde 100.000 € ödenmesine karar verdi.
Hatay'daki cemaat vakfından 1936 Beyannamesi istenebilir mi?
Anayasa Mahkemesi Samandağ kararında, Hatay'ın 1939'da Türkiye'ye katıldığını ve beyanname yükümlülüğünün doğduğu tarihte vakfın Türkiye'nin egemenliği altında bulunmadığını belirtti. İade imkânının 1936 Beyannamesine bağlanması ifası imkânsız ve aşırı bir külfet sayıldı, mülkiyet hakkı ihlal edildi.
İade davam reddedilirse hangi sürelerle Anayasa Mahkemesine ve AİHM'e başvurulur?
Olağan yollar tükendikten sonra 30 gün içinde Anayasa Mahkemesine, onun kararından sonra dört ay içinde AİHM'e başvurulabilir. Yönetimden çıkarılma gibi asıl şikâyetin bireysel başvuruda açıkça ileri sürülmesi gerekir.
İade başvurusu reddedilirse hangi mahkemeye gidilir?
Geçici 7 ve 11. maddelere göre yapılan başvurular Vakıflar Meclisince karara bağlanır; ret işlemine karşı idari yargıya gidilir. Vasiyetin tenfizi ve tapu iptali-tescil gibi talepler ise adli yargıda görülür.