Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersinden Muafiyet: kısa sorular ve cevaplar
Bu cevaplar, Av. Ertuğrul Targal tarafından yazılan “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersinden Muafiyet: AYM Hüseyin El Kararı ve AİHM” makalesinden derlenmiş ve Av. Ertuğrul Targal tarafından 23 Ekim 2026’da onaylanmıştır. Genel bilgidir; hukuki görüş değildir.
Muafiyet için dilekçeyi kime ve nasıl vermeliyim?
Muafiyet talebini okul müdürlüğüne yazılı olarak yapmalısın. Anayasa Mahkemesine göre talebin gerekçelendirilmesi ya da inanca ilişkin belge sunulması istenemez. Ret yazısında böyle bir gerekçe varsa bunu dava dilekçesinde ileri sürmelisin.
Hristiyan ve Musevi öğrenciler için muafiyet nasıl işliyor?
Eğitim ve Öğretim Yüksek Kurulunun 9 Temmuz 1990 tarihli kararına göre azınlık okulları dışındaki okullarda okuyan Türk vatandaşı Hristiyan ve Musevi öğrenciler, bu dinlerden birine mensup olduklarını belgelendirirlerse derse girmek zorunda değil. Diğer öğrenciler için muafiyet imkânı yok.
Hüseyin El davasında tazminat verildi mi?
Evet. Anayasa Mahkemesi başvuruculara müştereken 20.000 TL manevi tazminat verdi. Başvurucunun kızı üniversiteye başladığı için yeniden yargılamada hukuki yarar görülmedi; karar Danıştay ile Millî Eğitim Bakanlığına gönderildi.
AİHM din kültürü dersi hakkında ne karar verdi?
AİHM, Hasan ve Eylem Zengin kararında (9.10.2007) ve Mansur Yalçın ve Diğerleri kararında (16.9.2014) ihlal buldu. Dinler hakkında bilgi veren eğitim Sözleşme'ye aykırı değil; ama Mahkeme muafiyet düzenlemesini ve öğrencilerin dinî telkine maruz kalıp kalmadığını inceliyor.
Muafiyet reddi için idare mahkemesinde ne ispatlamam gerekir?
Davada uygulanan programın din kültürü öğretimini aşıp din eğitimi niteliği taşıdığını somut olarak göstermen gerekir. Süre kural olarak tebliğden itibaren 60 gündür (İYUK m. 7). Hüseyin El dosyasında Danıştay, ders kitapları üzerine alınmış bilirkişi raporuna dayanmıştı.
Çoğunluğun dinine daha fazla yer verilmesi tek başına ihlal midir?
Hayır. Anayasa Mahkemesine göre çoğunluğun dinine daha fazla yer verilmesi, ders din eğitimine dönüşmedikçe ihlal sayılmaz. Zorunlu ders velinin öznel algısı nedeniyle de kendiliğinden ihlal oluşturmaz.