Dosyada Kısıtlama Kararı: kısa sorular ve cevaplar
Bu cevaplar, Av. Ertuğrul Targal tarafından yazılan “Dosyada Kısıtlama Kararı: CMK 153, İtiraz ve AYM ile AİHM Kararları” makalesinden derlenmiş ve Av. Ertuğrul Targal tarafından 23 Ekim 2026’da onaylanmıştır. Genel bilgidir; hukuki görüş değildir.
Kısıtlama kararını kim verir, hangi suçlarda verilebilir?
Kararı Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim verir ve karar yalnızca kanunda sayılan suçlara ilişkin soruşturmalarda verilebilir. Bunlar arasında kasten öldürme, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu imal ve ticareti, suç işlemek amacıyla örgüt kurma ile devletin güvenliğine karşı suçlar vardır (CMK m. 153/2).
Kısıtlama kararına itiraz süresi ne kadardır ve kime yapılır?
Kısıtlama kararı bir hâkim kararıdır ve itiraza tabidir. Kanunda ayrıca süre öngörülmediği için itiraz, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie yapılır (CMK m. 267, 268). Sulh ceza hâkimliği kararına yapılan itirazı, numara olarak onu izleyen hâkimlik inceler.
Tutuklamaya itiraz dilekçesi kısıtlamaya itiraz yerine geçer mi?
Geçebilir, ama dilekçede kısıtlama kararına da itiraz edildiği açıkça yazılmalıdır. Hüda Kaya kararında başvurucu kısıtlamaya, tutuklamaya yaptığı itirazla birlikte itiraz etmişti ve Anayasa Mahkemesi bunu yeterli saydı. Dilekçede kanun metnini tekrar eden gerekçe eleştirilmelidir.
Anayasa Mahkemesi Hüda Kaya kararında ne değiştirdi?
Genel Kurul 25 Şubat 2025'te, CMK'nın 153. maddesini tekrar eden bir gerekçenin tutuklu kişinin dosyaya erişimini kısıtlamaya yetmediğine karar verdi. Kısıtlama öngörülen amaç bakımından kesinlikle gerekli olmalı ve yeterli gerekçeyle ortaya konmalıdır. Mahkeme 19. maddenin sekizinci fıkrasının ihlal edildiğini tespit etti.
Kısıtlama varken Anayasa Mahkemesine başvuru süresi ne zaman başlar?
Anayasa Mahkemesine başvuru süresi, kısıtlamaya itirazın reddedildiği kararın öğrenilmesinden itibaren 30 gündür. İtiraz etmeden beklemek süre kaybına yol açabilir: Abdurrahman Gök kararında süre, kısıtlamanın öğrenildiği tarihten başlatıldı ve başvuru 30 günlük süre geçtikten sonra yapıldığı için kabul edilemez bulundu.
Sorguda bana hangi delillerin sorulduğu neden önemli?
Hem AİHM hem Anayasa Mahkemesi, kişiye sorguda hangi delillerin sorulduğuna bakıyor. Mehmet Hasan Altan kararında tutuklamaya esas delillerin tamamı hakkında ayrıntılı sorular sorulmuş ve tutanağa geçmişti; AİHM şikâyeti açıkça dayanaktan yoksun buldu. Delillerin gösterilmediği veya yalnızca genel suçlama yöneltildiği tutanağa geçirilmelidir.