Erişim Engeli Kararlarına Karşı AYM ve AİHM: kısa sorular ve cevaplar
Bu cevaplar, Av. Ertuğrul Targal tarafından yazılan “Erişim Engeli Kararlarına Karşı AYM ve AİHM: 5651 m. 8/A ve 9” makalesinden derlenmiş ve Av. Ertuğrul Targal tarafından 23 Ekim 2026’da onaylanmıştır. Genel bilgidir; hukuki görüş değildir.
5651 sayılı Kanun'un 8/A ve 9. maddeleri arasındaki fark nedir?
8/A maddesi millî güvenlik ve kamu düzeni gibi gerekçelerle idarenin talebine dayanır. 9. madde ise kişilik haklarının korunması için kişinin sulh ceza hâkimliğine başvurusuna dayanıyordu. Anayasa Mahkemesi iptal kararını 9. madde için verdi; erişim engeli kararının hangi maddeye dayandığını mutlaka kontrol etmelisin.
Wikipedia'nın tamamına erişim engeli hakkında Anayasa Mahkemesi ne dedi?
Wikimedia Foundation kararında 8/A maddesine dayanarak önce iki içeriğin çıkarılması, olmazsa Wikipedia'nın tamamına erişimin engellenmesi istenmişti. Genel Kurul, müdahale sebeplerinin somut bağlantı kurulmadan geniş yorumlanmasının kuralı öngörülemez kıldığını ve caydırıcı etki yarattığını belirterek ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verdi.
Bulut Duman kararında başvurucular ne kadar tazminat aldı?
Anayasa Mahkemesi 1.10.2025 tarihli Bulut Duman ve diğerleri kararında, iptal edilen kurala dayanarak yeniden değerlendirme yapılamayacağı için yeniden yargılamada hukuki yarar görmedi. Başvurucuların genel mahkemelerde dava açabileceğini gösterdi ve her birine 34.000 TL manevi tazminat verdi.
Keskin Kalem pilot kararı neyi tespit etti?
Genel Kurul, haberlere erişimin engellenmesinden doğan ihlallerin doğrudan 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesinden kaynaklandığını tespit etti. Maddenin kamusal makamların takdir yetkisini sınırlayacak ve keyfî uygulamaları önleyecek usul güvencelerini içermediğini belirtti. Kararda ifade ve basın özgürlüklerinin yanında etkili başvuru hakkı da ihlal edildi.
AİHM YouTube'a erişim engelini neden hukuka aykırı buldu?
AİHM Cengiz ve Diğerleri kararında, mahkemenin kararı verdiği tarihte YouTube'un tamamını engelleme yetkisi veren bir kanun hükmü bulunmadığını belirtti. Müdahale kanunilik şartını karşılamadığı için Sözleşme'nin 10. maddesinin ihlal edildiğine karar verdi. Siteyi aktif kullanan hukuk akademisyenlerinin başvurusu da kabul edildi.
8/A maddesine dayanan erişim engellerinde Anayasa Mahkemesi neye bakıyor?
Anayasa Mahkemesi, idarenin engelleme gerekçesini içerikle somut olarak ilişkilendirip ilişkilendirmediğine bakıyor. BirGün kararında 111 URL adresine ayrıca bir değerlendirme yapılmadan erişim engeli getirilmişti ve ifade ile basın özgürlüklerinin ihlal edildiğine karar verildi. Yayıncılar yönünden dosya yeniden yargılama için sulh ceza hâkimliğine gönderiliyor.