Hasta Mahpuslar ve AİHM: kısa sorular ve cevaplar
Bu cevaplar, Av. Ertuğrul Targal tarafından yazılan “Hasta Mahpuslar ve AİHM: Tekin Yıldız, Gülay Çetin ve Gömi Kararları” makalesinden derlenmiş ve Av. Ertuğrul Targal tarafından 23 Ekim 2026’da onaylanmıştır. Genel bilgidir; hukuki görüş değildir.
Hastalığım yüzünden cezaevinde hayatımı idame ettiremiyorsam cezam ertelenebilir mi?
Ağır hastalık veya engellilik nedeniyle cezaevi koşullarında hayatını yalnız idame ettiremeyen ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike oluşturmayacağı değerlendirilen mahkûmun cezası iyileşinceye kadar geri bırakılabilir (İnfaz Kanunu m. 16/6).
İnfazın ertelenmesi için hangi rapor gerekir?
Karar, Adli Tıp Kurumu raporu ya da Bakanlıkça belirlenen tam teşekküllü hastanenin sağlık kurulu raporu ve Adli Tıp Kurumunun onayı üzerine Cumhuriyet başsavcılığınca verilir (İnfaz Kanunu m. 16/3). Erteleme kaldırılırsa infaz hâkimliğine başvurulabilir.
Cezası ertelenen hasta yeniden cezaevine konulabilir mi?
Sağlık durumunda açık bir değişiklik olmadan yeniden özgürlüğünden yoksun bırakılması AİHM'e göre 3. maddeyi ihlal eder (Tekin Yıldız). Yeniden muayene için yakalama emri yerine davetiye veya ihzar yoluyla getirilmesi istenmelidir.
Açlık grevine kendi isteğimle girdiysem devlet sorumluluktan kurtulur mu?
Kurtulmaz. AİHM Tekin Yıldız kararında, başvurucunun açlık grevine kendi iradesiyle girmesinin devleti yükümlülüklerinden kurtarmadığını belirtti ve yeniden cezaevine konulmasını insanlık dışı ve aşağılayıcı muamele saydı.
Hastalığım nedeniyle AİHM'e başvuru için hangi süreler geçerli?
Olağan yollar tükendikten sonra 30 gün içinde Anayasa Mahkemesine, onun kararından sonra dört ay içinde AİHM'e başvurulabilir. Hayati tehlike varsa Anayasa Mahkemesinden tedbir, AİHM'den İçtüzük 39 uyarınca geçici tedbir istenebilir.
Şizofreni gibi ruhsal hastalığı olan mahpus için AİHM ne dedi?
Gömi kararında AİHM, ruhsal bozukluğu olan mahpuslar için artırılmış bir dikkat gerektiğini belirtti ve 3. maddenin ihlal edildiğine karar verdi. Devletten başvurucuya en kısa sürede psikiyatrik tedaviyi ve sürekli tıbbi takibi sağlayabilecek uzman bir kurumda uygun tutulma koşulları sağlamasını istedi.