Hükümlüler Oy Kullanabilir mi: kısa sorular ve cevaplar
Bu cevaplar, Av. Ertuğrul Targal tarafından yazılan “Hükümlüler Oy Kullanabilir mi? AİHM Söyler Kararı, TCK m. 53 ve AYM'nin 2015 İptali” makalesinden derlenmiş ve Av. Ertuğrul Targal tarafından 23 Ekim 2026’da onaylanmıştır. Genel bilgidir; hukuki görüş değildir.
AİHM Söyler kararında oy yasağını neden Sözleşmeye aykırı buldu?
AİHM, cezanın süresine, suçun niteliğine ve ağırlığına ve kişinin durumuna bakılmaksızın otomatik olarak uygulanan yasağı kabul edilebilir sınırların dışında buldu. Yasak hâkimin takdirine bırakılmamıştı ve koşullu salıverilmeden sonra da sürüyordu. 1 No'lu Protokol'ün 3. maddesi ihlal edildi.
Anayasa Mahkemesi 2015'te TCK m. 53'ün hangi kısımlarını iptal etti?
Mahkeme seçme yasağına ilişkin ibareleri iptal etti; yasağın cezanın infazı tamamlanıncaya kadar sürmesini öngören ikinci fıkrayı seçme ve seçilme ehliyeti yönünden iptal etti. Kişiyi bütün siyasi haklardan yoksun bırakan ve diğer siyasi hakları kullanmaktan ibaresi de ölçülülük ilkesine aykırı bulunarak iptal edildi.
Hapis cezası almış biri milletvekili seçilebilir mi?
Anayasa'nın 76. maddesine göre taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına ya da maddede sayılan suçlardan birine hüküm giymiş olanlar, affa uğramış olsalar bile milletvekili seçilemez. Seçilme yeterliliği oy kullanma hakkından ayrı bir konudur.
Cezaevinde seçimden önce hangi kontrolü yapmalıyım?
Seçimden önce cezaevine asılan askı listesinde adının bulunup bulunmadığını kontrol et. Yoksa askı süresi içinde ceza infaz kurumu aracılığıyla ilçe seçim kuruluna yazılı başvur veya listeye itiraz et. Bu adım atılmadan yapılan bireysel başvuru kabul edilemez bulunabiliyor.
Yüksek Seçim Kurulu oy kullanma talebimi reddederse AİHM'e ne zaman başvururum?
YSK kararlarına karşı Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılamıyor. Bu kararlar için AİHM'e kesin karardan itibaren dört ay içinde başvurulabilir. Çetin kararlarında AİHM, YSK'nın TCK m. 53'e dayanarak oy kullanma talebini reddetmesinde ihlal buldu.
Murat Vural kararında oy yasağı kaç yıldı ve neden önemli?
Başvurucu 13 yılı aşan hapis cezası aldı ve oy yasağı 11 yılı aşkın sürecekti. AİHM hem ifade özgürlüğünün hem de 1 No'lu Protokol'ün 3. maddesinin ihlal edildiğine karar verdi ve 26.000 € manevi tazminata hükmetti.