Geri Gönderme Merkezinde İdari Gözetim ve AİHM: kısa sorular ve cevaplar
Bu cevaplar, Av. Ertuğrul Targal tarafından yazılan “Geri Gönderme Merkezinde İdari Gözetim ve AİHM: Türkiye Kararları” makalesinden derlenmiş ve Av. Ertuğrul Targal tarafından 23 Ekim 2026’da onaylanmıştır. Genel bilgidir; hukuki görüş değildir.
AİHM geri gönderme merkezlerinde hangi maddelerin ihlalini buluyor?
AİHM 2019'dan bu yana, Türkiye'deki geri gönderme ve kabul ve barınma merkezlerinde tutulan yabancılara ilişkin kararlarında tutulma koşulları nedeniyle 3. madde, gözetimin dayanağı nedeniyle 5/1 ve hukuka uygunluk denetimi nedeniyle 5/4 ihlalleri bulmaya devam ediyor.
Gözetim kararı sınır dışı etme dışında iade için de verilebilir mi?
Evet. Gözetim amacı sınır dışı etme olabileceği gibi, Bayramaliyev kararında olduğu gibi iade de olabiliyor. İade amacıyla tutulma, Cezai Konularda Uluslararası Adli İş Birliği Kanunu'na tabidir. AİHM bu dosyada tutulmanın toplam süresini makul buldu.
Gözetim nedenleri bana bildirilmezse bu ihlal sayılır mı?
AİHM, M.A. kararında başvurucuya gözetimin nedenleri bildirilmediği için 5/2 ve 5/4 ihlali buldu. Aynı dosyada sulh ceza hâkimliği ilk itirazı üç aydan uzun sürede inceledi. Bu yüzden gözetim kararını ve gerekçesini mutlaka talep etmelisin.
Merkezden tahliye için Anayasa Mahkemesinden tedbir istenebilir mi?
Kişi tutulu iken yapılan başvurularda koşulların derhal iyileştirilmesi ve tahliye istenmeli; Anayasa Mahkemesinde tedbir talebi ve AİHM'de Kural 39 uyarınca geçici tedbir talebi gündeme gelebilir. M.A. dosyasında Anayasa Mahkemesi tedbir talebini reddetmiş ve başvurucu dört ay daha tutulmuştu.
AİHM geri gönderme merkezindeki tutulma için ne kadar tazminat verdi?
Kararlara göre tutar dosyadan dosyaya değişiyor: Z.A. ve K.S. kararında 3.900 avro, M.A. kararında 6.500 avro, Kunshugarov kararında 8.450 avro verildi. G.B. ve Diğerleri kararında anneye 2.250, her çocuğa 20.000 avro verildi. Bayramaliyev'de ihlal tespiti yeterli sayıldı.
Polis binasında bekletilmem gözetim süresi sayılır mı?
Z.A. ve K.S. kararında başvurucu önce Sakarya'daki emniyet binasında üç gün tutulmuştu. Hükûmet bu sürenin yalnızca idari işlemler için geçirildiğini savundu. AİHM bu dönem ile hâkimliğin tahliye kararından sonraki 29 günlük dönem için 5/1 ihlali buldu.