Kamulaştırma ve Kamulaştırmasız El Atma: kısa sorular ve cevaplar
Bu cevaplar, Av. Ertuğrul Targal tarafından yazılan “Kamulaştırma ve Kamulaştırmasız El Atma: Anayasa Mahkemesinin İptal Kararları (2023–2026)” makalesinden derlenmiş ve Av. Ertuğrul Targal tarafından 23 Ekim 2026’da onaylanmıştır. Genel bilgidir; hukuki görüş değildir.
Kamulaştırma bedeli hangi şartla ödenmelidir?
Anayasa'nın 46. maddesine göre kamulaştırma ancak gerçek karşılık peşin ödenerek yapılabilir. Anayasa Mahkemesi, kesin hükme bağlanan artırım bedeli dahil gerçek karşılığın en geç taşınmaz idare adına tescil edildiği anda ödenmesi gerektiğini belirtiyor.
El atma bedelim taksitle ödenecekse hangi faiz uygulanır?
Taksitlendirmelerde ve herhangi bir sebeple ödenmemiş kamulaştırma bedellerinde Anayasa'nın 46. maddesi, kamu alacakları için öngörülen en yüksek faizin uygulanmasını emreder. Anayasa Mahkemesi, taksit süresince kanuni faiz uygulanmasını öngören cümleyi bu nedenle iptal etti.
İmar planında kamuya ayrılan arsam için ne zaman bedel davası açabilirim?
Kanun, umumi hizmetlere ayrılan taşınmazların beş yıl içinde kamulaştırılmasını veya kısıtlılığın kaldırılmasını öngörür. Bu sürede işlem yapılmazsa bedel davalarının adli yargıda görüleceğini düzenleyen üçüncü cümleyi Anayasa Mahkemesi iptal etti; iptal 30.1.2026'da yürürlüğe girdi.
El atma davasında kısmen haklı çıkarsam yargılama giderlerini ben mi öderim?
HMK'nın 326. maddesinin ikinci fıkrası, kamulaştırmasız el atmaya dayalı tazminat davaları yönünden iptal edildi. Bu yüzden bu davalarda giderler kabul ve ret oranına göre paylaştırılamıyor. Anayasa Mahkemesi aleyhe vekâlet ücretine hükmedilmesini de mülkiyet hakkı yönünden ihlal sayıyor.
Paydaşlardan biri iptal davası açtıysa diğer paydaşlar da yararlanır mı?
Eski kural, paydaşlardan birinin açtığı davada verilen iptal kararının dava açmayan paydaşlar yönünden sonuç doğurmamasını öngörüyordu. Anayasa Mahkemesi, iptal edilen kamulaştırma işleminin dava açmayan paydaşlar yönünden geçerli kalmasının meşru bir amacı olmadığını belirterek 14. maddenin altıncı fıkrasını iptal etti.
Anayasa Mahkemesi kuralı iptal etti, devam eden davamda eski kural uygulanır mı?
Anayasa Mahkemesine göre iptal edilen kural, iptal yürürlüğe girdikten sonra devam eden davalarda uygulanamaz. Yürürlük tarihi karardan karara değişir; örneğin tescil hükmündeki ibarenin iptali 21.2.2027'de yürürlüğe girecek ve bu tarihten önce verilen tescil hükümleri için geriye yürümezlik ilkesi geçerli.