Örgüt Adına Suç İşleme (TCK 220/6): kısa sorular ve cevaplar
Bu cevaplar, Av. Ertuğrul Targal tarafından yazılan “Örgüt Adına Suç İşleme (TCK 220/6): AİHM, AYM ve İptal Kararları” makalesinden derlenmiş ve Av. Ertuğrul Targal tarafından 23 Ekim 2026’da onaylanmıştır. Genel bilgidir; hukuki görüş değildir.
Örgütün çağrısıyla yapılan gösteriye katılmak neden örgüt üyeliği sayılıyordu?
TCK 220/6 örgüte üye olmadan örgüt adına suç işleyeni ayrıca örgüt üyeliğinden cezalandırıyordu. Uygulamada örgütün çağrısıyla düzenlendiği kabul edilen bir gösteriye katılmak, TCK 314/2 uyarınca mahkûmiyete yetebiliyordu. AİHM Işıkırık kararında bu uygulamanın öngörülebilir olmadığına karar verdi.
Anayasa Mahkemesi Hamit Yakut pilot kararında ne dedi?
Mahkeme, derece mahkemelerinin gerçek üyeliğe dair somut delil aramadan yalnızca örgüt adına suç oluşturduğu düşünülen bir eylemi yeterli saydığını tespit etti. Hükmün belirli olmadığına ve kanunilik şartını sağlamadığına karar verdi. İhlali yapısal sorun sayıp pilot karar usulünü uyguladı ve benzer başvuruların incelenmesini bir yıl erteledi.
Hüküm iptal edildi ama cezam infaz ediliyor, ne yapabilirim?
İptal infazı kendiliğinden durdurmadı. Mehmet Çelebi ve diğerleri kararında cezaların hükmün iptaline rağmen infaz edilmeye devam ettiği anlaşıldı; Anayasa Mahkemesi ihlal ve yeniden yargılama kararı verdi ve her başvurucuya 34.000 TL manevi tazminata hükmetti (24.12.2025).
Kanun koyucu iptalden sonra aynı hükmü TCK 314'e eklediyse o da iptal edildi mi?
Evet. Kanun koyucu 7499 sayılı Kanunla TCK 314'e, örgüt adına suç işleyenin ayrıca beş yıldan on yıla kadar hapisle cezalandırılmasını öngören bir cümle ekledi. Anayasa Mahkemesi önceki iptal gerekçeleri gözetilmediği için bu cümleyi 5 Kasım 2024'te iptal etti.
Deniz Yavuncu kararı neyi gösteriyor?
Anayasa Mahkemesinin Hamit Yakut pilot kararından sonraki bir yıllık süre içinde kanun değişikliği yapılmadı. Bunun üzerine Genel Kurul, Deniz Yavuncu ve diğerleri kararında birleştirdiği çok sayıda başvuruda ihlal kararı verdi (23.2.2023). Ardından TCK 220/6, 26 Ekim 2023 tarihli kararla iptal edildi.
AİHM bu konuda yalnızca Işıkırık kararını mı verdi?
Hayır. Mahkeme bu çizgiyi yerleşik içtihat olarak uyguladı: 12 başvurucunun yer aldığı Bakır ve Diğerleri (2018), Zülküf Murat Kahraman (2019), Çiçek ve Diğerleri (2022) ve ihlal tespitinin yeterli tatmin sayıldığı İ.K. (2024) kararları bunlardan bazılarıdır.