Soyadı Hakkı: kısa sorular ve cevaplar
Bu cevaplar, Av. Ertuğrul Targal tarafından yazılan “Soyadı Hakkı: Evli Kadının ve Çocuğun Soyadı, AİHM Ünal Tekeli ve AYM Kararları” makalesinden derlenmiş ve Av. Ertuğrul Targal tarafından 23 Ekim 2026’da onaylanmıştır. Genel bilgidir; hukuki görüş değildir.
AİHM Ünal Tekeli kararında ne söyledi?
AİHM 16.11.2004 tarihli kararında, evli erkek soyadını korurken evli kadının koruyamamasını cinsiyete dayalı farklı muamele saydı. Aile birliğinin kocanın soyadıyla olduğu gibi kadının soyadıyla ya da eşlerin birlikte seçtiği bir adla da gösterilebileceğini belirtti. Kararda Sözleşme'nin 8. maddesiyle birlikte 14. maddesinin ihlali bulundu.
Medeni Kanunun 187. maddesi ne zaman iptal edildi, ne zaman yürürlükten kalktı?
Anayasa Mahkemesi 22.2.2023 tarihli kararıyla Türk Medeni Kanunu'nun 187. maddesini iptal etti. Karar 28.4.2023'te Resmî Gazete'de yayımlandı ve iptal, yayımdan dokuz ay sonra 28 Ocak 2024'te yürürlüğe girdi. Yerine yeni bir düzenleme yapılmadı.
Boşandıktan sonra çocuğun soyadı otomatik olarak babanın soyadı mı olur?
Türk Medeni Kanunu'nun 321. maddesine göre ana ve baba evli ise çocuk ailenin soyadını taşır. Boşanma hâlinde çocuk anaya bırakılsa bile babanın soyadını alacağını öngören Soyadı Kanunu hükmü ise Anayasa Mahkemesinin 2011 tarihli kararıyla iptal edilmişti.
Soyadı değişikliği davasında mahkeme ne yapmak zorunda?
Anayasa Mahkemesine göre mahkemeler kişisel yarar ile kamu menfaati arasında somut bir denge kurmalı ve ilgili, yeterli gerekçe göstermelidir. Yalnızca kanun hükmünü tekrarlamak yetmez. Dilekçende çocuğun yararı, çevrede hangi adla tanındığın ve kayıt farkları gibi somut olguları göstermelisin.
İki ülkede farklı soyadıyla kayıtlıysam Türk kaydım düzeltilir mi?
Anayasa Mahkemesi, İsviçre'de eşinin Schmid soyadını kullanan başvurucunun Türk kaydının düzeltilmesi talebinin reddinde ihlal buldu. Türkiye ve İsviçre'nin taraf olduğu, iki ülke kaydındaki ad farklılığının giderilmesini öngören sözleşmenin 6. maddesi dikkate alınmamıştı. Almanya'daki benzer dosyada da sonuç aynıydı.
Mahkeme kararlarıma karşı Anayasa Mahkemesi ve AİHM'e kaç günde başvurulur?
Olağan yollar tükendikten sonra 30 gün içinde Anayasa Mahkemesine, onun kararından sonra dört ay içinde AİHM'e başvurulabilir. Makul süre şikâyeti için ayrıca önce Tazminat Komisyonuna başvurmak gerekiyor; Esra Ertan dosyasında bu yapılmadığı için süre şikâyeti kabul edilemez bulundu.