Vicdani Ret ve AİHM: kısa sorular ve cevaplar
Bu cevaplar, Av. Ertuğrul Targal tarafından yazılan “Vicdani Ret ve AİHM: Ülke'den Kanatlı'ya Türkiye Kararları” makalesinden derlenmiş ve Av. Ertuğrul Targal tarafından 23 Ekim 2026’da onaylanmıştır. Genel bilgidir; hukuki görüş değildir.
Yoklama kaçağına günlük idari para cezası ne kadar?
Barışta kabul edilebilir bir özrü olmayanlara kaçak kaldıkları her gün için idari para cezası verilir: kendiliğinden gelenlere günlük 5 TL, yakalananlara 10 TL. Bu tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir (7179 s. K. m. 24/1).
Kaçak olarak kendiliğimden gelirsem hapis cezası alır mıyım?
Askerî Ceza Kanunu'nun 63. maddesi cezayı kaçaklık süresine ve kişinin kendiliğinden gelmesine ya da yakalanmasına göre belirliyor. Dört ay içinde kendiliğinden gelen için altı aya kadar hapis öngörülür; bir yıldan sonra yakalanan için altı aydan üç yıla kadar hapis verilebilir.
Yoklama kaçağı idari para cezasına nasıl itiraz edilir?
İdari para cezasına tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir (Kabahatler Kanunu m. 27/1). Askerî Ceza Kanunu'ndaki suç, idari para cezası kesinleştikten sonra başlıyor; bu yüzden süreyi kaçırmamak önemlidir.
Vicdani ret davalarına bugün askerî mahkeme mi bakıyor?
Hayır. 5530 sayılı Kanun'la 2006'dan itibaren sivillerin davaları adli yargıya geçti; 2017 Anayasa değişikliğiyle barış zamanında askerî mahkemeler kaldırıldı. Bugün bu davalara adli yargı bakıyor.
Askerlikten terhis edildiysem AİHM'e başvuru hakkım düşer mi?
Hayır. Askerliğe elverişsizlik raporu ya da terhis, ihlali tanıyan ve gideren bir karar değilse mağdur sıfatını ortadan kaldırmıyor. AİHM bunu Feti Demirtaş ve Buldu ve Diğerleri kararlarında kabul etti.
Vicdani ret için AİHM'e gitmeden önce hangi yola başvurmalıyım?
23.9.2012'den sonra kesinleşen kararlar için AİHM'den önce Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılması gerekiyor; süre, başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren 30 gün. Anayasa Mahkemesi kararından sonra AİHM'e başvuru süresi dört aydır.