İhlal iddiasını, etkisini ve kullanılan yolları belgelerle eşleştir. Bu rehber, başvuru hazırlığı, aym süreci, adil yargılanma, eşitlik ve özel hayat, ifade ve kamusal başvurular başlıklarını ayrı ele alır. Önce olayına uyan bölümü seç; cevabın yanında belirtilen dayanak ve koşulları dosyanla birlikte değerlendir.
Dosyanı nasıl düzenleyebilirsin?
Uzun bir dosyayı anlatırken her mahkeme kararını bir satıra indir: merci, tarih, sonuç ve tebliğ. Yalnız haksızlığa uğradım demek yerine kararın somut etkisini yaz.
Olay sırasını kur
1. Olay → 2. İlk başvuru → 3. İlk karar → 4. Kanun yolları → 5. Son kararın öğrenilmesi. Her aşamaya tarih, belge adı ve bilginin kaynağını ekle. Karar tarihi ile sana ulaştığı tarihi ayrı yaz.
Görüşmenin gündemini belirle
Hangi somut işlem hangi hakkı etkiliyor? Kullanılması gereken yollar tamamlandı mı? İhlal iddiası önceki başvurularda nasıl ileri sürüldü? Yanıtını bilmediklerini ayrı bir listede tut.
Başvuru hazırlığı
Hak ihlalini anlatırken ilk olarak hangi olayı seçmeliyim?
Seni doğrudan etkileyen işlem veya ihmali, yapan makamı ve tarihini yaz. Genel memnuniyetsizlik yerine hangi hakkın hangi somut olayla sınırlandığını göster.
Bir dilekçede bütün anayasa maddelerini sıralamak işe yarar mı?
Madde sayısını artırmak yerine olayla bağlantıyı açıkla. Örneğin savunma belgesinin incelenmemesi iddiasında belgenin davanın sonucuna etkisini ve önceki itirazını belirt.
Hak ihlali dosyasında tebligat zarfını neden saklamalıyım?
Başvuru süresinin değerlendirilmesinde kararın öğrenilme veya bildirilme tarihi önemlidir. Zarfı, elektronik tebligat kaydını ve daha önce öğrendiğin tarihi birlikte koru.
Olayı yaşayan yakınım adına kendi adıma bireysel başvuru yapabilir miyim?
Kural olarak ihlalden kişisel ve doğrudan etkilenme aranır. Yakınlık tek başına yeterli değildir; temsil ve istisnai mağduriyet koşulları ayrıca değerlendirilir.
Özel bir şirketin davranışı doğrudan AYM başvurusuna dönüşür mü?
Bireysel başvuru kamu gücünün hak ihlaline ilişkindir. Özel kişiler arasındaki olayda devletin koruma yükümlülüğü ve etkili yargısal yolların kullanımı değerlendirilir.
Devam eden davadaki hak sorununu şimdiden kayda geçirmek gerekir mi?
Evet. İlgili itirazı yargılamanın uygun aşamasında açıkça ileri sürmek, mahkemeye giderme fırsatı verir ve sonraki başvurunun dosyasını oluşturur.
Dilekçemin yalnızca kargo fişi bulunuyorsa hangi eksikliği tamamlamalıyım?
Gönderinin içeriğini, teslim tarihini ve kayıt numarasını ilişkilendir. Başvurunun hangi belge ve eklerle yapıldığını göstermek için imzalı nüshayı da sakla.
Ses kaydı veya özel yazışmayı ihlal delili olarak yayımlamalı mıyım?
Delili kamuya yaymak ayrı hak ihlalleri yaratabilir. Hukuka uygun edinme ve sunma koşullarını değerlendirip gerekli kısmı yetkili başvuru dosyasında kullan.
Hak ihlali anlatımında talebi nasıl somutlaştırabilirim?
İşlemin kaldırılması, yeniden inceleme, ihlalin durdurulması veya zararın giderilmesi gibi amacını belirt. Seçilen makamın bu sonucu sağlama yetkisini kontrol et.
Maddi zarar belgesizse hak ihlali iddiası da ortadan kalkar mı?
Hayır. İhlalin varlığı ile belirli bir zarar kaleminin ispatı farklıdır. Hakkın nasıl etkilendiğini anlat; tazminat talebini ayrıca dayanaklandır.
AYM süreci
Bireysel başvuru için istinaf sonucunu beklemek her dosyada yeterli mi?
Kanunun öngördüğü etkili olağan yollar dosyaya göre değişir. Temyizin açık olup olmadığını ve şikâyetini giderebilecek başka yolu karardan kontrol et.
AYM'ye başvurmak istediğim için son olağan itirazı atlayabilir miyim?
Etkili başvuru yollarını usulüne uygun tüketmek kuraldır. Kullanılabilecek bir yolu atlamak kabul edilebilirlik sorununa yol açabilir.
UYAP'ta nihai kararı açtığım gün neden önemli olabilir?
Kararın fiilen öğrenilmesi süre başlangıcında dikkate alınabilir. Sadece sonraki kâğıt tebligat tarihine güvenme; erişim kaydıyla öğrenme tarihini birlikte incele.
AYM formundaki olaylar bölümü dava dilekçesinin tamamı olabilir mi?
Formda anlaşılır kronoloji ve hakla bağlantılı iddialar gerekir. Uzun dilekçeleri ek olarak sunmak, formun gerekli bölümlerini doldurma yükünü ortadan kaldırmaz.
Bireysel başvuruda eksik karar sayfasını sonradan gönderebilir miyim?
Eksikliğin niteliği ve verilen tamamlama süresi önemlidir. Bildirimi izleyip istenen belgeyi süresinde sun; başlangıçta eksiksiz başvuru hazırlamaya çalış.
AYM'ye başvurunca mahkeme kararının uygulanması kendiliğinden bekler mi?
Başvuru otomatik durdurma sağlamaz. Tedbir koşulları ayrı değerlendirilir; ciddi ve yakın risk iddiasını somut bilgilerle açıklamak gerekir.
AYM'den tedbir isterken yalnızca davayı kaybettiğimi söylemem yeterli mi?
Hayır. Korunmasını istediğin hakkı, gerçekleşmesi yakın tehlikeyi ve neden telafinin mümkün olmayacağını belgelerle açıklamalısın.
Bireysel başvuruda avukatım değişirse dosyayı yeniden mi açmalıyım?
Yeni temsil ilişkisini ve iletişim bilgilerini mevcut dosyada bildir. Başvuru numarasını koru; aynı olay için gereksiz mükerrer dosya açma.
AYM bütün hatalı delil değerlendirmelerini yeniden yapar mı?
Bireysel başvuru yeni bir temyiz incelemesi değildir. İddianın anayasal hak güvenceleriyle bağlantısını kurmak gerekir; yalnızca sonuca katılmamak yeterli olmaz.
İhlal kararında yeniden yargılama yazıyorsa otomatik beraat veya ödeme olur mu?
İhlalin giderim şekli kararın hüküm bölümüne bağlıdır. Yeniden yargılama, ilgili merciin ihlal gerekçesini karşılayacak işlemleri yapmasını gerektirir.
Adil yargılanma
Mahkeme önemli itirazımı cevaplamadıysa dosyaya ne eklemeliyim?
İtirazın bulunduğu dilekçeyi, karşılığını beklediğin noktayı ve gerekçeli kararı eşleştir. Her ayrıntıya cevap verilmemesiyle belirleyici iddianın karşılanmamasını ayır.
Karşı tarafın belgesini ilk kez kararda gördüysem bunu nasıl anlatırım?
Belgeden ne zaman haberdar olduğunu, cevap olanağı verilmediğini ve sonuca etkisini kaydet. Usulüne uygun itiraz yolunda bu eksikliği ileri sür.
Duruşmaya erişilebilirlik engeli yüzünden katılamıyorsam ne hazırlamalıyım?
Engelin niteliğini ve ihtiyaç duyduğun uyarlamayı mahkemeye zamanında bildir. Talep, cevap ve katılımı etkileyen somut koşulları dosyada sakla.
Yargılama uzadığı için önce hangi süre çizelgesini çıkarmalıyım?
Başlangıç, duruşmalar, bilirkişi beklemeleri, kanun yolları ve son durumu sırala. Taraflardan ve mercilerden kaynaklanan beklemeleri ayrı göster.
Uzun yargılama şikâyetinde doğrudan AYM'ye gitmek doğru yol mu?
Tazminat Komisyonunun güncel görev kapsamı ve başvuru koşulları önce incelenmelidir. Etkili giderim yolu kullanılmadan bireysel başvuru kabul edilmeyebilir.
Harç ödeyememek dava açmayı tamamen engeller mi?
Adli yardım koşulları değerlendirilir. Gelir, malvarlığı ve zorunlu gider belgelerini hazırlayarak ilgili usule göre talepte bulunabilirsin.
Duruşma tutanağı söylediklerimi farklı yansıtıyorsa ne yapabilirim?
İlgili kısmı ve neden yanlış olduğunu somutlaştırıp gecikmeden usule uygun talepte bulun. Sonraki başvurular için tutanağı ve talebinin kaydını sakla.
Mahkeme kararının yıllarca uygulanmaması ayrı bir hak sorunu olabilir mi?
Evet, etkili yargısal koruma kararın uygulanmasını da ilgilendirir. Kesinleşme, idareye bildirim ve uygulama taleplerini tarih sırasıyla belgelemek gerekir.
Aleni duruşma yerine kapalı duruşma yapılması her zaman ihlal midir?
Hayır. Kanuni sebepler, kararın gerekçesi ve uygulamanın gerekliliği önemlidir. Hangi oturumun hangi kararla kapatıldığını belirle.
Tercüme ihtiyacım karşılanmadıysa hangi ayrıntılar önemlidir?
Anlamadığın işlemi, talep ettiğin yardımı ve savunmana etkisini kaydet. Dosya türüne özgü tercüman güvenceleri ayrıca değerlendirilir.
Eşitlik ve özel hayat
Farklı muameleye ilişkin karşılaştırma kişisini nasıl seçmeliyim?
Benzer durumda olup farklı işlem gören kişiyi veya grubu somutlaştır. Farkın hangi temele dayandığını ve açıklanan gerekçeyi ayrıca belirt.
Engellilik nedeniyle hizmet alamadığımda sadece bina fotoğrafı yeterli mi?
Fotoğrafa ek olarak talep ettiğin hizmeti, gerekli düzenlemeyi, başvuru tarihini ve verilen yanıtı kaydet. Somut erişim engeli önemlidir.
TİHEK'e ayrımcılık başvurusu diğer dava sürelerini durdurur mu?
Her süre için böyle bir sonuç varsayma. Kurum başvurusu koşullarını ve yargısal başvuru sürelerini ayrı takip et.
İşyerindeki kamera kaydı özel hayat sorunu yaratabilir mi?
Kayıt amacı, kapsamı, bilgilendirme ve ölçülülük değerlendirilir. Kameranın yeri, ses kaydı ve erişen kişiler gibi ayrıntıları somutlaştır.
Kişisel bilgilerimin herkesin görebildiği listede olması için ne kaydetmeliyim?
Listenin bulunduğu yeri, erişim kapsamını, tarihini ve ilgili veri sorumlusunu belirle. Başkalarının verilerini gereksiz yere çoğaltmadan ihlali belgelemeye çalış.
Bir haberin arşivde kalmasına karşı talepte bulunabilir miyim?
Özel hayat, güncellik, kamusal ilgi ve ifade özgürlüğü birlikte değerlendirilir. Haberin yanlışlığı veya güncel etkisi gibi somut gerekçeleri açıkla.
Aile hayatına müdahale iddiasında hangi bağları anlatmalıyım?
Birlikte yaşam, bakım ilişkisi ve somut etkileri belgeleyebilirsin. Aile bağının varlığı tek başına her müdahaleyi hukuka aykırı kılmaz.
Din veya inanç nedeniyle dışlandığımda genel bir iddia yeterli mi?
Hangi işlemde, kim tarafından ve nasıl farklı muamele gördüğünü belirt. Yazışmalar, ilan koşulları ve karşılaştırılabilir örnekler değerlendirmeye yardımcı olur.
Mülkiyet hakkı başvurusunda sadece tapu fotokopisi yeterli mi?
Hakka müdahale eden kararı, kullanım kaybını, değer üzerindeki etkisini ve başvuru yollarını da belgelemelisin. Müdahalenin dayanağı ve ölçülülüğü incelenir.
Arama sırasında özel belgelerime el konulmasını nasıl dosyalarım?
Arama kararı, tutanak, alınan eşyaların listesi ve iade taleplerini sakla. Özel hayatla bağlantılı itirazlarını ilgili süreçte açıkça ileri sür.
İfade ve kamusal başvurular
Sosyal medya eleştirisi nedeniyle işlem yapılınca hangi bağlamı korumalıyım?
Paylaşımın tamamını, tartışmanın konusunu, hedefini ve işlem gerekçesini kaydet. Tek cümleyi bağlamından koparmadan haklar arasındaki denge değerlendirilir.
Toplantı yasağına karşı yalnızca etkinlik afişi yeterli olur mu?
Yasak kararını, bildirim kayıtlarını, zaman ve yer bilgilerini birlikte hazırla. Sınırlamanın kapsamı ile gerekçesi yargısal değerlendirmede önem taşır.
Kamu kurumundan kendi dosyamın belgesini nasıl istemeliyim?
Belgeyi tarih, sayı ve konu bakımından mümkün olduğunca tanımla. Bilgi edinme başvurusu ile işlemin iptalini isteyen başvuruyu birbirinden ayır.
Bilgi edinme talebine ret cevabı gelirse hangi kısmı kontrol etmeliyim?
Ret gerekçesi, dayanak istisna ve gösterilen başvuru yolunu incele. Bildirim tarihini kaydet; gerekçenin istediğin belgenin tamamını kapsayıp kapsamadığına bak.
CİMER başvurusu yaptım diye dava açmayı bekleyebilir miyim?
Başvurunun niteliğine göre hukuki etkisi değişir. Her CİMER başvurusunun dava süresini durdurduğunu varsaymadan ilgili işlem yolunu kontrol et.
İşkence veya kötü muamele iddiasında ilk belge düzeni nasıl olmalı?
Olayın yeri, zamanı, sağlık kayıtları ve tanıkları ayrı kaydet. Güvenli sağlık desteği ve etkili soruşturma için gecikmeden yetkili mercilere başvur.
Özgürlüğüm kısıtlandığında yakınlarım hangi kayıtları tutmalı?
Yakalama, götürülme, kurum değişikliği ve avukatla temas zamanlarını kaydedebilirler. Resmî işlemlerde hak ve başvuru yollarının bildirilmesini talep etmek önemlidir.
AİHM'e gitmek için AYM dosya numarası almak yeterli mi?
Kural olarak etkili iç hukuk yolları tamamlanmalı ve AİHM'in kabul edilebilirlik koşulları sağlanmalıdır. Dosya numarası nihai karar yerine geçmez.
AİHM formuna yalnızca Türk mahkemesinin kararını eklemek yeterli mi?
Formun gerekli bölümleri ve ilgili belgeler eksiksiz hazırlanmalıdır. Olay, ihlal iddiası ve iç hukuk yollarının kullanımı açıklanır.
Hak ihlali kararını internet sitesinde paylaşırken neleri gizlemeliyim?
Çocuklar, sağlık verileri ve üçüncü kişilere ait gereksiz bilgileri paylaşma. Kararın kamuya açık olması her kişisel verinin yeniden yayılmasını haklı kılmaz.
Şimdi ne yapabilirsin?
- İşlem veya eylemi yapan kişi-kurum bilgisini elindeki kayıtla karşılaştır.
- İhlal edildiği düşünülen hak bilgisini elindeki kayıtla karşılaştır.
- Somut etki ve zarar bilgisini elindeki kayıtla karşılaştır.
- Kullanılan idari ve yargısal yollar bilgisini elindeki kayıtla karşılaştır.
- Son karar ve öğrenme-tebliğ tarihi bilgisini elindeki kayıtla karşılaştır.
Hangi belgeleri hazırlamalısın?
- İlk başvuru ve bütün cevaplar
- Mahkeme kararları
- Tebliğ ve kesinleşme kayıtları
- Olayı gösteren hukuka uygun belgeler
- Başvuru zincirinin kısa özeti
Neye dikkat etmelisin?
- Türkiye hukuku kapsamında genel bilgilendirme içerir; dosyanın tarihleri ve özel koşulları sonucu değiştirebilir.
- Resmî belgedeki başvuru yolunu ve süreyi ayrıca doğrula. Parasal sınırlar ve geçiş hükümleri işlem tarihine göre kontrol edilmelidir.
Ne zaman avukatla görüşmelisin?
Karar veya tebligat aldıysan, bir belge imzalayacaksan ya da hangi yolun uygulanacağını ayıramıyorsan ilgili alanda avukatla görüş. Belge listesinin tamamlanmasını bekleyerek yaklaşan işlemi geciktirme.
Avukat bulmak için önce Anarevo Hukuk WhatsApp hattına yaz. Ekibimiz en geç 5 dakika içinde geri dönerek konunu ve işlem yerini netleştirir, ilgili alanda çalışan müsait avukata yönlendirir.
Temel haklar ve bireysel başvuru için avukat bul
Ücretsiz avukat önerisi isteAvukat görüşmesi ve resmî başvuru yollarını karşılaştırın
İşini kolaylaştıracak araçlar
Dayanaklar ve resmî kaynaklar
- Türkiye Cumhuriyeti AnayasasıAnayasa Mahkemesim. 36 ve 40 · m. 40 ve 74 · m. 20 ve 22 · m. 40 · m. 36 ve 141 · m. 36 · m. 10 ve 36 · m. 36 ve 138 · m. 141 · m. 20 · m. 20 ve 26-28 · m. 20 ve 41 · m. 10 ve 24 · m. 35 · m. 20-21 · m. 26 · m. 34 · m. 17 · m. 19 ve 40
- 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı KanunuMevzuat Bilgi Sistemim. 5-7 · m. 12-13
- 6384 sayılı Tazminat Komisyonunun Görevleri ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında KanunMevzuat Bilgi SistemiMakul sürede sonuçlandırılmama iddiaları · m. 2 ve başvuru hükümleri
- 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu KanunuMevzuat Bilgi Sistemim. 3-5 · Ayrımcılık yasağı ve makul düzenleme hükümleri · m. 17
- AİHM başvuru formu ve talimatlarıAvrupa İnsan Hakları MahkemesiBaşvuru koşulları ve iç hukuk yolları · Başvuru formu ve ekleri
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri KanunuMevzuat Bilgi Sistemim. 334-340 · m. 154-156
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü KanunuMevzuat Bilgi Sistemim. 7 ve 10-11
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması KanunuMevzuat Bilgi Sistemim. 4 ve 11-14 · m. 4-6
- 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında KanunMevzuat Bilgi Sistemim. 47-48 · m. 47 · m. 46-47 · m. 45 · m. 45 ve 47 · m. 50 · m. 49
- Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi BankasıAnayasa MahkemesiBireysel başvuruda öğrenme tarihi ve süre aşımı içtihadı
İlgili konular
- Hak ihlali iddiasında hangi başvuru yolunu kullanabilirim?
- AYM bireysel başvurusu her hatalı karar için kullanılabilir mi?
- AYM’ye gitmeden bütün başvuru yollarını kullanmalı mıyım?
Kaynak türünü ve ilgili maddeyi cevabın yanında bulabilirsin. Güncellik ve düzeltme yöntemimiz.