Alt kattaki komşu balkonda mangal yapıyor, duman evime doluyor: ne yapabilirim?

Pazar sabahı, saat dokuz buçuk. Beyaz çarşafları balkona yeni astın; güneş var, rüzgâr hafif, hayat güzel.

Saat on. Çarşaflar hâlâ beyaz ama artık köfte kokuyor. Hem de kekikli.

Alt katta komşun mangalı yakmış. Duman, asansör beklemeden doğruca senin salonuna çıkıyor.

Peki komşunun balkonda mangal yapması yasak mı? Duman evine doluyorsa ne yapabilirsin? Gel, baştan alalım.

Selin, Üsküdar’da beş katlı bir apartmanın dördüncü katında oturuyor. Ev onun; balkonu da çamaşır ipi de.

Üçüncü katta Recep Abi var. Kiracı, emekli ve hayatta tek bir tutkusu var: pazar mangalı.

Recep Abi mangalı yakmaz; mangal Recep Abi’yi yakar. Bir başladı mı, kahvaltıdan akşam haberlerine kadar köz sönmez.

Kömürü harlamak için bir yelpazesi var. Aslında yelpaze değil, geçen yılın duvar takvimi. Takvim yetmezse saç kurutma makinesi devreye giriyor.

Selin pencereyi kapatıyor. Duman bundan habersiz. Perdeler, koltuk, hatta kedi… hepsi köfte kokuyor.

Selin balkondan sesleniyor: “Recep Abi, duman bize geliyor!” Recep Abi maşayı sallıyor: “Gel sen de, köz tam kıvamında!”

Öğleden sonra apartmanın WhatsApp grubu alevleniyor. O gün mangaldan hızlı yanan tek şey bu.

İkinci kattan Hülya Teyze: “Benim de perdelerim köfte kokuyor, kim yapıyor bunu?” Recep Abi’nin cevabı bir fotoğraf: tabakta köfte, yanında közlenmiş biber, altında “Afiyet olsun komşular.”

Ve yönetici Nurten Hanım devreye giriyor: “Herkes biraz anlayışlı olsun.” Yanında iki el birleşmiş emojisi.

Apartman yöneticisinin iki el emojisi, bilinen en eski barış antlaşmasıdır. Kimse ne dendiğini anlamaz ama herkes susar. Bir hafta sonra mangal yine yanar.

Şimdi asıl soru: Recep Abi kendi balkonunda, kendi mangalının başında. Sen buna karışabilir misin?

Önce Recep Abi’yi sevindirelim: Balkonda mangal yapmak tek başına yasak değildir. Ama bir sınırı var.

Medeni Kanun’a göre herkes, taşınmaz mülkiyetinden doğan yetkilerini kullanırken komşularını olumsuz etkileyecek taşkınlıktan kaçınmak zorunda.

Taşınmazın durumuna, niteliğine ve yerel âdete göre, komşular arasında hoş görülebilecek dereceyi aşan duman, kurum ya da koku çıkararak rahatsızlık vermek yasak.

Kilit ifade şu: hoş görülebilecek derece. Ara sıra yapılan, dumanı kısa süren bir mangal başka; her pazar sabahtan akşama salonuna dolan duman başka. Bu ikisi aynı değerlendirilmeyebilir.

Apartmanda bir kural daha var. Kat Mülkiyeti Kanunu’na göre kat malikleri, evlerini ve ortak yerleri kullanırken özellikle birbirini rahatsız etmemek ve yönetim planına uymak zorunda.

Recep Abi’nin savunması hazır: “Ben kiracıyım, ev sahibiyle konuşun.” Olmuyor. Bu borçlar kiracılara da uygulanır; uymayan kiracı, ev sahibiyle birlikte müteselsil olarak sorumlu olur.

Yani apartmanda “benim balkonum, istediğimi yaparım” cümlesinin bir sınırı var. O sınırın adı komşun.

Diyelim ki sen Selin’sin. Çarşaflar ikinci kez makinede, sabrın ilk kez bitmek üzere. Şimdi ne yapacaksın?

Önce Recep Abi’yle konuş. Grupta değil, yüz yüze ve sakin bir dille: Dumanın evine girdiğini ve sana nasıl zarar verdiğini anlat.

Bir de çözüm öner: Mangal belli saatlerde yansın, rüzgârın yönüne bakılsın ya da varsa ortak bahçede yapılsın. Böyle bir uzlaşma, mahkemeden çok daha hızlı sonuç verebilir.

Olmadı mı? Yöneticiye yazılı şikâyette bulun. “Herkes anlayışlı olsun” mesajının altına değil; tarihli, açık, ayrı bir yazıyla.

Sonra yönetim planını bul. Çoğu apartmanda o plan, kimsenin açmadığı bir dosyada yaşar. Ama balkonda mangala yasak ya da sınır koymuş olabilir.

Kat malikleri kurulunun bu konuda aldığı bir karar varsa ona da bak. Belediyenin kendi düzenlemeleri de mangala ayrıca sınır koyabilir; bunu belediyeden öğren.

Bu arada kayıt tut: tarih, saat, süre. Mümkünse dumanın evine girdiği anı görüntüle; ama kamerayı Recep Abi’nin salonuna çevirme, onun da mahremiyeti var.

Yazılı uyarına rağmen her pazar aynı film mi? Kat maliki olarak, binanın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesine başvurup hâkimin müdahalesini isteyebilirsin.

Hâkim, ilgilileri dinledikten sonra derhal kararını verir ve yerine getirilmesi için kısa bir süre belirler. Bu süre içinde karara uymayana aynı mahkeme idari para cezası verir.

Sen kiracıysan, yöneticiyle konuş ve ev sahibini de durumdan haberdar et. Çünkü kanun, sulh mahkemesine bu başvuruyu zarar gören kat maliki için düzenliyor.

Bir de müzik meselesi var. Recep Abi mangalı arabeskle yakar; hoparlör balkonda, ses sonuna kadar.

Kabahatler Kanunu’na göre başkalarının huzur ve sükûnunu bozacak şekilde gürültüye neden olan kişiye idari para cezası verilir. Bu cezaya kolluk ya da belediye zabıtası karar verir.

Gürültü ya da ciddi bir sağlık sorunu varsa belediye zabıtasına ve ilgili kurumlara da bildirebilirsin. Dumanın çevre mevzuatı boyutu da var; ama balkon mangalına nasıl uygulanacağı ayrıntılara bağlı.

Haberlere yansıyan “balkonda mangala tek şikâyet yetiyor” başlıklarını görmüş olabilirsin. Her mangal otomatik olarak ceza demek değil; sonuç olayın ayrıntılarına bağlı.

Gruba “Recep Abi, o köfteleri sana yediririm” yazmayacaksın. Tehdit içeren bir mesaj, haklıyken seni haksız konuma düşürebilir.

İntikam için pazartesi akşamı balkonda hamsi de kızartmayacaksın. Aynı şeyi kendin yapıp komşunu şikâyet edersen, söyleyecek sözün kalmaz.

Selin sonunda aşağı inip kapıyı çalıyor ve konuşuyorlar. Mangal artık ayda iki kez, öğleden sonra ve rüzgâr Selin’in balkonuna esmiyorsa yanacak.

Ertesi pazar kapının önünde bir tabak köfte var. Üstünde bir not: “Komşu hakkı. Çamaşır asacağın gün haber ver.”

Çarşaflar hâlâ biraz köfte kokuyor. Ama artık köftesi de var.

Bu hikâye temsilîdir. Genel bilgidir; hukuki görüş değildir. İş mahkemeye gidecekse beklemeden bir avukata danış.