Bankanız hesabınızı askıya aldıysa, bu Ceza Muhakemesi Kanunu m.128/A'ya dayanan geçici bir tedbirdir; hesap en fazla kırksekiz saate kadar askıda tutulabilir ve siz askıya almanın kaldırılması için Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilirsiniz. Başvurunuzu savcı yirmidört saat içinde karara bağlar. Askıya alınan hesapta suça konu menfaat varsa buna elkonulabilir; mağdura ait olduğu anlaşılırsa para sahibine iade edilir (CMK m.128/A).
Bu yazı, hesap askıya alma düzenlemesinin hangi suçlarda uygulandığını, hesap sahibinin ne yapabileceğini, savcılık sürecini ve paranın mağdura iadesini anlatır.
Bu yazıda
- CMK m.128/A nedir, hangi suçlarda uygulanır?
- Hesabınız neden askıya alınır?
- Hesap sahibi olarak ne yapabilirsiniz?
- Savcılık süreci adım adım
- Askıya alma ile elkoyma farkı
- Para mağdura nasıl iade edilir?
- Sık yapılan hatalar
- Sık sorulan sorular
- Kaynaklar
CMK m.128/A nedir, hangi suçlarda uygulanır?
Kısa cevap: bilişim yoluyla işlenen bazı mal varlığı suçlarında, banka ya da ödeme kuruluşunun hesabı hâkim kararı beklemeden geçici olarak durdurmasına izin veren düzenlemedir. Madde, 7571 sayılı Kanunla 24 Aralık 2025 tarihli değişiklikle eklenmiştir.
Maddenin kapsadığı suçlar şunlardır:
- Nitelikli hırsızlık (TCK m.142, fıkra 2, bent e),
- Nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158, fıkra 1, bent f ve l): bilişim sistemlerinin ya da banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması, kişinin kendisini kamu görevlisi veya banka çalışanı olarak tanıtması gibi hâller,
- Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması (TCK m.245).
Bu suçların işlendiği hususunda makul şüphe bulunması yeterlidir. CMK m.128'deki gibi somut delillere dayanan kuvvetli şüphe aranmaz. Banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı, suçta kullanılan her türlü hesabı kırksekiz saate kadar askıya alabilir.
Hesabınız neden askıya alınır?
Kısa cevap: hesabınız bir dolandırıcılık, hırsızlık veya kart kötüye kullanımı olayında para hareketine konu olmuş olabilir. Bu sizin suçlu olduğunuz anlamına gelmez; kimi zaman hesap sahibi olayın farkında bile değildir.
En sık görülen nedenler:
- Hesabınıza dolandırıcılıkla elde edilmiş para yatmıştır. Mağdur parayı “güvenli hesaba” aktardığını sanarak sizin hesabınıza göndermiş olabilir.
- Hesabınız para aktarımında kullanılmıştır. IBAN'ınızı veya kartınızı başkasına kullandırdıysanız, bu kullanımın sonuçları size döner. TCK m.158/4, bu fiille sınırlı katkıda cezanın yarı oranında indirilmesini öngörür; ancak fiili suç olmaktan çıkarmaz.
- Kartınız çalınmış veya ele geçirilmiş ve başkalarınca kullanılmıştır (TCK m.245).
- Para, askıya alma tamamlanmadan başka bir kuruma aktarılmıştır. Bu durumda banka, ilgili mali kuruma gecikmeksizin bildirimde bulunur ve o kurum da hesabı askıya alabilir (CMK m.128/A-3).
Hesap sahibi olarak ne yapabilirsiniz?
Kısa cevap: önce bankanın bildirimine bakın, sonra Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvurun. Kanun hesap sahibine açıkça bu hakkı tanır.
- Bankanın bildirimini isteyin. Askıya alma işlemi hesap sahibine ayrıca bildirilir (CMK m.128/A-2). Bildirimin tarihini ve gerekçesini kaydedin; mesajı ya da yazıyı saklayın.
- Hesaba gelen parayı açıklayın. Hangi işlemden dolayı para geldiğini, gönderenle ilişkinizi gösteren belgeleri (sözleşme, fatura, yazışma, ödeme dekontu) toplayın.
- Cumhuriyet başsavcılığına başvurun. Dilekçenizde hesap bilgilerinizi, askıya alma bildirimini, paranın kaynağını ve işleminizin meşru olduğunu yazın; askıya almanın kaldırılmasını isteyin. Savcı başvuru hakkında yirmidört saat içinde karar verir.
- Parayı başka hesaplara taşımaya çalışmayın. Hesaptan para çıkarma girişimi şüpheyi artırır; hesabı etkisiz kılmaya yönelik işlemler elkoyma hâlinde geçersiz sayılabilir (CMK m.128/5).
- İfade istenirse müdafi isteyin. İfade alınırken kendisine yüklenen suçun anlatılması, müdafi seçme hakkı, açıklamada bulunmama hakkı gibi haklar şüpheliye hatırlatılır (CMK m.147). Müdafi seçebilecek durumda değilseniz istemde bulunarak baro tarafından görevlendirilmesini talep edebilirsiniz (CMK m.150).
Savcılık süreci nasıl işler?
Kısa cevap: banka askıyı hemen savcılığa bildirir, savcı ya askıyı kaldırır ya da elkoyma yoluna gider.
- Bildirim. Banka askıya alma işlemini ve hesap hareketlerini tüm bilgi ve belgelerle birlikte derhâl Cumhuriyet başsavcılığına bildirir (CMK m.128/A-2).
- Başvuru. Hesap sahibi başvurursa savcı yirmidört saat içinde karar verir.
- Soruşturma. Savcı, ihbar veya başka bir yolla öğrendiği suç hakkında hemen araştırmaya başlar; lehe ve aleyhe delilleri toplar (CMK m.160).
- Kovuşturmaya yer olmadığı kararı veya iddianame. Yeterli şüphe oluşmazsa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir (CMK m.172). Bu karara karşı suçtan zarar gören, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK m.173).
- Bankalara bilgi yazısı. Savcının veya mahkemenin istediği bilgi ve belge banka tarafından on gün içinde gönderilmek zorundadır (CMK m.128/A-7).
Askıya alma ile elkoyma farkı
Kısa cevap: askıya alma kısa süreli ve bankanın yaptığı bir ön tedbirdir; elkoyma ise hâkim veya savcı kararıyla yapılan, parayı hesapta tutmaya devam eden tedbirdir.
CMK m.128/A-4'e göre askıya alınan hesapta bulunan suça konu menfaate, askıya alma süresi içinde hâkim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle elkonulabilir. Savcı emriyle yapılan elkoyma, yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim kararını elkoymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi hâlde elkoyma kendiliğinden kalkar. Bu elkoymalarda CMK m.128'deki rapor alma şartı aranmaz.
Önemli bir ayrıntı: elkoyma yalnızca suça konu menfaati kapsar. Hesaptaki tüm paranın bloke edilmesi, kendiliğinden bu maddenin gereği değildir. Hesabınızdaki paranın büyük kısmı meşru gelirinizse, bunu belgeleyerek serbest bırakılmasını talep edin.
Para mağdura nasıl iade edilir?
Kısa cevap: elkonulan suça konu menfaat mağdura ait olduğunun anlaşılması hâlinde soruşturma veya kovuşturma evresinde sahibine iade edilir (CMK m.128/A-5).
Pratikte süreç şöyle ilerler:
- Mağdur banka veya savcılığa başvurarak parasının izini bildirir.
- Savcılık hesap hareketlerini inceleyerek paranın mağdurdan gelip gelmediğini tespit eder.
- Elkonulan menfaat mağdura ait çıkarsa, delil olarak artık ihtiyaç bulunmaması şartıyla sahibine iade edilir (genel hüküm: CMK m.131/2).
- Mağdurun parası hesapta kalmamışsa ya da kısmen kalmışsa, kalan zarar için hesap sahibine veya suçu işleyene karşı hukuk davası yolu açıktır. Bu aşamada Borçlar Kanunu'ndaki sebepsiz zenginleşme hükümleri de gündeme gelebilir.
Hesap sahibi olarak paranın size ait olmadığını biliyorsanız, kovuşturma başlamadan önce durumu yetkililere bildirmeniz önemlidir. TCK m.168'e göre dolandırıcılıkta, kovuşturma başlamadan önce failin, azmettirenin veya yardım edenin pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi hâlinde verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir. Kovuşturma başladıktan sonra ve hüküm verilmeden önce ise yarısına kadar indirilir. Bu hüküm sizin bir suça karıştığınızı kabul etmek anlamına gelmez; ancak haklarınızı bilmeniz için önemlidir.
Banka sorumlu tutulabilir mi?
Kısa cevap: kural olarak hayır. CMK m.128/A-6'ya göre bu madde uyarınca askıya alma işlemine karar veren gerçek ve tüzel kişiler hukukî bakımdan sorumlu tutulmaz. Bu, askıya alma kararının makul şüpheye dayandığı hâllerde bankaya doğrudan tazminat davası açılmasını zorlaştırır. Hesabınızın hukuka aykırı biçimde askıda tutulduğunu düşünüyorsanız, önce savcılığa başvurunuz; savcının kararına karşı sulh ceza hâkimliği yolunu bir avukatla değerlendirebilirsiniz.
Askıya alma süresi dolduğunda hesabınızın otomatik olarak açılıp açılmayacağı, savcılığın elkoyma yoluna gidip gitmediğine bağlıdır. Bu nedenle sürenin bitiminde bankanızdan hesabın durumunu yazılı olarak öğrenin; elkoyma varsa kararın tarihini, hangi makamca verildiğini ve hâkim onayının alınıp alınmadığını sorun. Böylece itiraz ve başvuru yollarınızı doğru mercie yöneltebilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Hesap askıya alınınca bankayı suçlamak ve savcılığa başvurmamak. Kaldırma talebi yalnızca Cumhuriyet başsavcılığına yapılır.
- Başvuruya belge eklememek. Paranın kaynağını gösteren belge olmadan talep kolay kabul görmez.
- “Ben yalnızca IBAN verdim” diye ifadeyi hafife almak. Fiil, dolandırıcılığa iştirak sayılabilir.
- Askıdan önce paranın bir kısmını başka hesaba çekmek ya da çekmeye çalışmak.
- Banka bildirimini silmek; mesaj ve yazışmalar delil olabilir.
- Askıya almayı “kesin suçlandım” anlamına gelen bir karar saymak. Askıya alma tedbirdir, mahkûmiyet değildir.
Bu yazı genel bilgidir. Hesabınızın askıya alındığı tarihi, bankanın bildirimini ve soruşturma numarasını bir avukatla paylaşarak somut durumunuzu değerlendirebilirsiniz.
