Kısa cevap: Yakınının sesiyle arayıp “kaza yaptım, acil para lazım” diyen biri gerçekten o kişi olmayabilir. Yapay zekâ, birkaç saniyelik ses kaydından bile benzer bir ses üretebilir. Aramayı kapat, yakınını bilinen numarasından geri ara, aileyle önceden belirlenmiş bir gizli kelime kullan ve doğrulamadan para gönderme. Para gönderdiysen bankanı ve başsavcılığı hemen bilgilendir.
Ne oluyor?
16 Ekim 2026 tarihli bir haberde, yapay zekâyla bir kişinin sesinin taklit edilebildiği; dolandırıcıların anne, baba, çocuk ya da başka bir aile üyesi gibi arayıp acil para isteyebildiği belirtildi. Uzmanlar sesin tanıdık gelmesine güvenilmemesini, aramanın doğrulanmasını ve aile içinde önceden bir doğrulama yöntemi belirlenmesini öneriyor. Yöntem genellikle şöyle işler: dolandırıcı bir kişinin sesini sosyal medyadan veya bir telefon konuşmasından alır, yapay zekâyla taklit eder, yaşlı bir yakınını arayıp panik yaratır. “Telefon bozuk, başka numaradan arıyorum”, “polis yanımda, konuşamam” gibi cümleler aramanın doğrulanmasını zorlaştırır.
Neden bu kadar inandırıcı?
İnsan kulağı tanıdık bir sese otomatik olarak güvenir. Dolandırıcı bunu bilir ve konuşmayı kısa tutar, ağlama veya telaş gibi duygusal unsurlar ekler, kişinin düşünmesine fırsat vermez. Telefonun bağlantı sorunu varmış gibi görünmesi, sesteki küçük tuhaflıkları da gizler. Bu yüzden doğrulama, sesin ne kadar benzediğine değil, ikinci bir kanaldan teyide dayanmalıdır.
Hukuken bu nedir?
Bu fiilin temelinde dolandırıcılık vardır. Bilişim sistemlerinin ya da bankaların araç olarak kullanılması suretiyle işlenen dolandırıcılık nitelikli hâl sayılır (TCK m.158/1-f). Cezası üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasıdır; hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adlî para cezasının miktarı suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.
Sesin hukuka aykırı biçimde kaydedilmesi ve kullanılması ayrıca kişisel veri suçlarını da gündeme getirebilir. Hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir (TCK m.135/1). Kişisel verileri hukuka aykırı olarak başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi iki yıldan dört yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m.136). Kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı biçimde ifşa etmek de iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası gerektirir (TCK m.134/2). Somut olayda hangi hükmün uygulanacağını savcılık ve mahkeme belirler.
KVKK açısından ses
6698 sayılı KVKK'ya göre biyometrik ve genetik veriler özel nitelikli kişisel veridir ve bunların işlenmesi, kanunda sayılan şartlar dışında yasaktır (KVKK m.6). Bir ses kaydının her durumda biyometrik veri olup olmadığı, işlenme biçimine bağlıdır; bu yüzden sesinin kopyalandığını düşünüyorsan olayı somut ayrıntılarıyla değerlendirmek gerekir. Veri sorumlusunun, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak işlenmesini ve erişilmesini önleyecek teknik ve idari tedbirleri alması zorunludur (KVKK m.12). Veri sorumlusuna yaptığın başvuruya cevap alamazsan ya da cevabı yetersiz bulursan, cevabı öğrendiğin tarihten itibaren otuz ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyette bulunabilirsin (KVKK m.14).
Böyle bir arama gelirse
- Aramayı kapat. Panik ve acele, yöntemin kendisidir.
- Yakınını kayıtlı numarasından ya da ortak tanıdıklar üzerinden ara.
- Ailenle sadece sizin bildiğiniz bir doğrulama sorusu veya kelime belirleyin.
- Para gönderdiysen dekontla bankayı ara ve işlemin durdurulmasını iste.
- Arama kaydını, numarayı ve mesajları sakla; Cumhuriyet başsavcılığına veya emniyete suç duyurusunda bulun.
- Sosyal medya hesaplarında ses ve video paylaşımlarını sadece tanıdıklarınla sınırla.
Sık yapılan hatalar
- “Sesi tıpatıp aynıydı” diye doğrulamayı atlamak: ses artık güvenilir kimlik kanıtı değildir.
- Yaşlı yakınlarını bu yöntemden haberdar etmemek: hedef çoğunlukla onlardır.
- Kart bilgisi ya da doğrulama kodunu “acil durum” bahanesiyle paylaşmak.
- Dolandırıldıktan sonra şikâyeti geciktirmek.
Bu yazı genel bilgidir; somut olayın için bir hukukçuya danışabilirsin.
