İdare, idari yargı kararlarının gereğini gecikmeksizin yerine getirmek zorundadır; bu süre kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez. Uygulanmazsa idare aleyhine Danıştay veya ilgili idari mahkemede maddi ve manevi tazminat davası açılabilir; dava görevli memura değil, idareye karşı açılır (İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 28).
Bu yazı idare mahkemesi kararının uygulanmaması hâlinde izlenecek yolları, tazminatın ödenmesi ve faizini, kararın içeriğini, açıklama ve düzeltme taleplerini, yargılamanın yenilenmesini, kanun yararına temyizi ve Danıştay bozma kararının sonuçlarını anlatır.
Bu yazıda
- Kurum mahkeme kararını uygulamıyorsa ne yapılır
- Tazminatın ödenmesi, hesap numarası ve faiz
- Vergi mahkemesi kararından sonra vergi miktarı
- Kararda neler yazılır, tebliğ tarihinin önemi
- Açıklama, düzeltme ve yargılamanın yenilenmesi
- AİHM kararı, kanun yararına temyiz ve bozma
Kurum mahkeme kararını uygulamıyor; ne yapabilirim?
Önce kararın kapsamını, tebliğ tarihini ve idarenin yapması gereken işlemi belirleyin. İdare, kararların gereğine göre gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur; bu süre kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez. Süre dolduğu hâlde karar uygulanmamışsa, idare aleyhine Danıştay veya ilgili idari mahkemede maddi ve manevi tazminat davası açılabilir (m. 28).
Mahkeme kararlarının süresi içinde kamu görevlilerince yerine getirilmemesi hâlinde tazminat davası ancak ilgili idare aleyhine açılabilir; yani davayı görevliye değil idareye karşı açmalısınız. Kurumla yazışmalarınızı, kararın tebliğ belgesini ve idareye yaptığınız uygulama başvurularını saklayın.
Hükmedilen tazminat nasıl ödenir, faiz işler mi?
Konusu belli bir miktar paranın ödenmesini gerektiren davalarda hükmedilen miktar, vekâlet ücreti ve yargılama giderleri, davacının veya vekilinin idareye yazılı bildireceği banka hesap numarasına yatırılır. Bu yüzden hesap numaranızı idareye yazılı bildirmeniz gerekir (m. 28).
Tazminat ve vergi davalarında mahkeme kararının tebliğ tarihi ile ödeme tarihi arasındaki süreye, 6183 sayılı Kanunun 48. maddesine göre belirlenen tecil faizi oranında faiz ödenir. Kararın davacıya tebliği ile hesap numarasının bildirildiği tarih arasındaki süre için faiz işlemez. Vergi uyuşmazlıklarına ilişkin kararlar idareye tebliğ edildikten sonra bu kararlara göre tespit edilecek vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümler ile zam ve cezaların miktarı ilgili idarece mükellefe bildirilir.
İdari mahkeme kararında neler yazılır?
Kararlarda tarafların ad soyadı ve adresleri, olayların ve hukuki sebeplerin özeti, savunma özeti, kararın gerekçesi ve hükmü, yargılama giderleri ve kimin ödeyeceği, kararın tarihi ile oybirliği veya oyçokluğu ile verildiği, esas ve karar numarası belirtilir. Kararlar verildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yazılır (m. 24).
Kararların tasdikli birer örneği taraflara tebliğ edilir. Süreler tebliğ tarihini izleyen günden işlemeye başladığından istinaf ve temyiz süresi de bu tarihe göre hesaplanır; tebliğ zarfını veya elektronik tebligat kaydını saklamanız önemlidir (m. 8 ve 25).
Hüküm anlaşılmıyorsa, ad veya hesap hatası varsa
- Açıklama: Kararlar yeterince açık değilse veya birbirine aykırı hüküm fıkraları taşıyorsa taraflardan her biri kararın açıklanmasını veya aykırılığın giderilmesini isteyebilir. Bu istek, kararın yerine getirilmesine kadar yapılabilir (m. 29).
- Düzeltme: İki tarafın ad soyadı ile sıfatı ve iddiaları sonucuna ilişkin yanlışlıklar ile hüküm fıkrasındaki hesap yanlışlıklarının düzeltilmesi istenebilir. Düzeltmeye karar verilirse düzeltme ilamın altına yazılır (m. 30).
Yargılamanın yenilenmesi süresi
Süre, kanundaki sebebe göre değişir: çoğu sebep için altmış gün, aynı davada çelişkili karar sebebi için on yıl, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararına dayanan istekte kararın kesinleştiği tarihten itibaren bir yıldır. Süre, sebebin gerçekleştiği tarihi izleyen günden başlar (m. 53). Hükmün Sözleşmenin veya protokollerin ihlali suretiyle verildiğinin AİHM'nin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmesi, yargılamanın yenilenmesi sebebidir; bu sebeple AİHM kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl içinde istekte bulunulabilir.
Kanun yararına temyiz ve Danıştay bozma kararı
İdare ve vergi mahkemeleri ile bölge idare mahkemelerinin kesin kararları veya kanun yoluna gidilmeden kesinleşen kararlardan hukuka aykırı sonuç doğuranlar, ilgili bakanlığın lüzum göstermesi üzerine veya kendiliğinden Başsavcı tarafından kanun yararına temyiz edilebilir; bozma, önceki kararın sonuçlarını kaldırmaz (m. 51).
Danıştay bozma kararı verirse ilgili merci dosyayı öncelikle inceler, gerekli tahkikatı tamamlar ve yeniden karar verir; bölge idare mahkemesi Danıştayın bozma kararına uyabileceği gibi kararında ısrar da edebilir (m. 50).
Kararın uygulanmasını takip etmek için adımlar
Lehinize bir karar çıktığında kararın size ve idareye ne zaman tebliğ edildiğini mutlaka öğrenin. Otuz günlük uygulama süresi idareye tebliğden başladığı için, yazılı bir dilekçeyle kararın bir örneğini ekleyerek idareden gereğinin yapılmasını isteyin ve bu dilekçenin kaydını saklayın. Tazminat veya alacak içeren kararlarda banka hesap numaranızı yine yazılı olarak bildirin; hesap numarasının bildirildiği tarih faiz hesabı bakımından önemlidir.
İdare süre dolduğu hâlde işlem yapmıyorsa bunu belgeleyin: kararın tebliğ belgesi, idareye yaptığınız başvuru ve idarenin cevabı veya sessizliği dosyanızın temelini oluşturur. Bu durumda zararınızı maddi ve manevi olarak ayrı ayrı gösterebileceğiniz bir tazminat davası açılabilir. Kararın içeriğinde belirsizlik veya hesap hatası fark ederseniz, kararın yerine getirilmesine kadar açıklama veya düzeltme isteyebileceğinizi unutmayın.
Kanun yolları arasındaki fark
Yargılamanın yenilenmesi, kanun yolları tükenmiş ve kesinleşmiş kararlar için olağanüstü bir yoldur ve yalnızca kanunda sayılan sebeplerle istenebilir; süre sebebe göre değişir. Kanun yararına temyiz ise taraflar tarafından değil, ilgili bakanlığın lüzum göstermesi üzerine veya kendiliğinden Başsavcı tarafından başvurulan bir yoldur ve bozma, önceki kararın sonuçlarını kaldırmaz. Dolayısıyla bireysel olarak bu yola başvuramazsınız; ancak lehinize veya aleyhinize sonuç doğuran bir kesin karar karşısında yargılamanın yenilenmesi şartlarını değerlendirebilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Tazminat davasını memura karşı açmak;
- Banka hesap numarasını idareye yazılı bildirmemek ve ödemeyi beklemek;
- Tebliğ tarihini kaydetmeyip istinaf veya temyiz süresini kaçırmak;
- Açıklama veya düzeltme isteyebileceğiniz bir kusuru yürütmeye kadar fark etmemek.
Karar verilirken yürütmenin durdurulması istenmişse yürütmenin durdurulması yazısındaki şartları da gözden geçirin.
Kaynaklar
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu: mevzuat.gov.tr