İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine istinaf yoluna başvurulabilir; kanunda belirtilen parasal sınırın altındaki bazı davalarda ve ivedi yargılama usulüne tabi davalarda karar kesindir (2577 sayılı Kanun m. 45). Bölge idare mahkemesi kararlarından kanunda sayılanlar ise tebliğden itibaren otuz gün içinde Danıştayda temyiz edilebilir (m. 46 ve 48).
Bu yazı idare ve vergi mahkemesi kararlarına karşı istinaf ve temyiz yollarını, hangi kararların kesin olduğunu, başvurunun nereye ve nasıl yapılacağını, eksik dilekçe ve harç halinde süreleri, kanun yoluna başvurunun kararın uygulanmasına etkisini, ivedi yargılamada temyizi ve çalışmaya ara verme döneminde nöbetçi mahkemeyi anlatır.
Bu yazıda
- İstinaf: nereye, ne kadar sürede, hangi kararlar kesin?
- Bölge idare mahkemesi istinaf incelemesinde ne karar verir?
- Temyiz: hangi kararlar, nereye, hangi süre?
- Cevap dilekçesiyle temyiz, eksik dilekçe, harç
- Danıştayın kararları, ısrar hali
- Kanun yoluna başvuru kararın uygulanmasını durdurur mu?
- İvedi yargılamada temyiz, duruşma, çalışmaya ara verme
- Kaynaklar
İdare mahkemesi kararına karşı nereye ve ne kadar sürede başvurulur?
İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir. Kanunda belirtilen parasal sınırın altındaki bazı davalarda karar kesindir (m. 45). İstinaf ve temyiz kapsamı karar türüne ve kanuni koşullara bağlı olduğundan, kararınızın kanun yolu kısmını ve tebliğ tarihini inceleyin; her karar için aynı üst mahkemeyi veya süreyi varsaymayın.
Hangi idari yargı kararlarına karşı istinaf yoluna gidilemez?
Konusu kanunda belirlenen parasal sınırı geçmeyen vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemlere karşı açılan iptal davalarında idare ve vergi mahkemelerinin kararları kesindir. İvedi yargılama usulüne tabi davalarda da istinaf yoluna başvurulamaz (m. 45). Güncel sınırı resmî kaynaktan kontrol edin; tutar her yıl güncellenebilir. İlk inceleme üzerine verilen kararlara karşı ise idari yargının görevli olduğu konularda görev ve yetki yönünden ret, gerçek hasma tebliğ ve dilekçe red kararları dışında istinaf ya da temyiz yoluna başvurulabilir (m. 15).
Bölge idare mahkemesi istinaf incelemesinde ne karar verir?
Kararı hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunu reddeder; gerekçeyi değiştirerek veya maddi hataları düzelterek de reddedebilir. Kararı hukuka uygun bulmazsa kaldırır ve işin esası hakkında yeniden karar verir; sayılan bazı usul eksikliklerinde dosyayı mahkemesine gönderir (m. 45).
Danıştayda hangi bölge idare mahkemesi kararları temyiz edilebilir?
Düzenleyici işlemlere karşı açılan iptal davaları, meslekten veya kamu görevinden çıkarma sonucu doğuran işlemlere karşı davalar, imar planı ve parselasyon davaları gibi kanunda sayılan davalar ile belli parasal sınırı aşan dava türleri temyize açıktır; listeyi 46. maddeden kontrol edin (m. 46). Bölge idare mahkemesinin kararları 46. maddeye göre temyize açık değilse kesindir; açık olanlar için tebliğden itibaren otuz gün içinde Danıştayda temyiz yoluna gidilebilir (m. 45 ve 46). Hangi gruba girdiğinizi kanundaki listeden kontrol edin.
Temyiz dilekçesi nereye verilir, cevap süresi nedir?
Temyiz istemleri Danıştay Başkanlığına hitaben yazılmış dilekçelerle yapılır. Dilekçeler kararı veren bölge idare mahkemesine, Danıştaya veya dava dilekçesinin verilebileceği 4. maddede belirtilen mercilere verilebilir. Karşı taraf, tebliğ tarihini izleyen otuz gün içinde cevap verebilir (m. 48). Temyiz dilekçesine cevap veren taraf, kararı süresinde temyiz etmemiş olsa bile düzenleyeceği cevap dilekçesinde temyiz isteminde bulunabilir; bu dilekçeler temyiz dilekçesi yerine geçer (m. 48). Karşı taraf temyiz etmediyse bile cevap dilekçesiyle temyiz yapabilmenin bu şekilde mümkün olduğunu bilin.
Temyiz dilekçesindeki eksiklik veya harç için ne kadar süre verilir?
Temyiz dilekçeleri 3. madde esaslarına göre düzenlenmemişse eksikliklerin onbeş gün içinde tamamlatılması tebliğ edilir; bu sürede tamamlanmazsa temyiz isteminde bulunulmamış sayılır. Temyiz dilekçesi verilirken gerekli harç ve giderlerin ödenmemesi halinde ilgili merci tarafından verilecek yedi günlük süre içinde tamamlanması yazılı bildirilir; süre içinde tamamlanmazsa kararın temyiz edilmemiş sayılmasına karar verilir (m. 48).
Temyiz incelemesi sonunda Danıştay hangi kararları verir?
Danıştay kararı hukuka uygun bulursa onar; gerekçeyi değiştirerek de onayabilir. Görev ve yetki dışında bir işe bakılması, hukuka aykırı karar verilmesi veya usul hatası gibi sebeplerle kararı bozar. Kısmen onama ve bozma da mümkündür (m. 49). Bölge idare mahkemesi bozmaya uymayarak kararında ısrar ederse, ısrar kararının temyizi halinde talep konusuna göre Danıştay İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurulunca incelenir ve karara bağlanır; bu kurulların kararlarına uyulması zorunludur (m. 50).
Temyize başvurmak kararın uygulanmasını durdurur mu?
Hayır. Temyiz veya istinaf yoluna başvurulmuş olması kararların yürütülmesini durdurmaz. Ancak bu kararların teminat karşılığında yürütülmesinin durdurulmasına temyiz istemini incelemeye yetkili Danıştay dava dairesi, kurulu veya istinaf başvurusunu inceleyen bölge idare mahkemesince karar verilebilir. İptal davalarında teminat istenmeyebilir; idareden ve adli yardımdan yararlananlardan teminat alınmaz. Davanın reddine ilişkin kararlara karşı kanun yoluna başvurulması halinde yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi ise 27. maddedeki koşulun varlığına bağlıdır (m. 52). Kısacası kanun yoluna gitmek kendiliğinden bir durdurma sağlamaz; kararın bozulması ise uygulamayı kendiliğinden durdurur.
İstinaf ve temyizde duruşma yapılır mı?
Temyiz ve istinaflarda duruşma yapılması tarafların istemine ve Danıştay veya ilgili bölge idare mahkemesinin kararına bağlıdır (m. 17). Duruşma talebinizi dilekçede açıkça ve gerekçesiyle belirtmeniz önerilir.
İvedi yargılamada temyiz ne kadar sürede sonuçlanır?
İvedi yargılamada temyiz istemi en geç iki ay içinde karara bağlanır ve karar en geç bir ay içinde tebliğe çıkarılır. Temyiz dilekçeleri üç gün içinde incelenir ve tebliğe çıkarılır; cevap süresi on beş gündür (m. 20/A). Bu davalarda istinaf yoluna başvurulamayacağını da unutmayın.
İdari davada çalışmaya ara verme dönemi sürelerimi etkiler mi?
Her yıl yirmi temmuzdan otuz bir ağustosa kadar mahkemeler çalışmaya ara verir. Kanundaki sürelerin bitmesi bu döneme rastlarsa süreler, ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılır (m. 8 ve 61). Çalışmaya ara verme süresi içinde acil durumlarda başvuracağınız nöbetçi mahkeme, yürütmenin durdurulmasına ve delillerin tespitine ait işleri ile kanunen belli süre içinde karara bağlanması gereken işleri görür (m. 62).
Kanun yolu dilekçesini hazırlarken pratik öneriler
- Kararın tebliğ tarihini ve kanun yolu kısmını not edin; otuz günlük süre bu tarihten işler.
- Kararın hangi gruba girdiğini belirleyin: kesin mi, istinafa mı, doğrudan temyize mi tabi?
- Dilekçeyi 3. madde esaslarına göre düzenleyin; harç ve giderleri eksiksiz yatırın.
- Duruşma ve yürütmenin durdurulması isteminiz varsa dilekçede açıkça gerekçelendirin.
- Dilekçenin verildiği tarihi gösteren belgeyi saklayın.
Süre hesabı ve zımni ret konularında dava açma süreleri yazımıza, savunma ve ivedi yargılama için savunma ve ispat yazımıza bakabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Kararın kesin olup olmadığını kontrol etmeden istinaf süresini beklemek.
- Eksik temyiz dilekçesindeki onbeş günlük ve harçtaki yedi günlük süreyi kaçırmak.
- Kanun yoluna başvurmanın kararı durduracağını sanmak.
- İvedi yargılamada istinaf yolunu aramak.
Kaynaklar
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (m. 8, 15, 17, 20/A, 45–52, 61, 62): mevzuat.gov.tr