İdare mahkemesinde dava, mahkeme başkanlığına hitaben yazılmış imzalı bir dilekçeyle açılır ve harç ile posta ücreti alınarak dilekçenin deftere kaydedildiği tarihte açılmış sayılır (İYUK m. 3 ve 6). "Dava açma ücreti" tek bir kalem değildir: başvurma harcı, peşin alınan karar ve ilam harcı, yürütmenin durdurulması istenirse bu karar için harç ve tebligat giderleri için posta ücreti ödenir. Maktu harçlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır; 2026 tutarları Gelir İdaresi Başkanlığının 98 Seri No'lu Harçlar Kanunu Genel Tebliği ile belirlenmiştir (Harçlar Kanunu mükerrer m. 138). Genel dava açma süresi 2026'da da değişmedi: idare mahkemelerinde altmış gündür (İYUK m. 7).
Bu yazı idare mahkemesinde davanın adım adım nasıl açıldığını, hangi harç ve giderlerin ödendiğini, tutarların nereden öğrenileceğini, harç yatırılmazsa ne olacağını, harcın ne zaman geri alınabileceğini, adli yardımı, dava süresinin örnekle hesaplanmasını, sürelerin değişip değişmediğini ve bir idari davanın ne kadar sürdüğünü etkileyen kuralları anlatır. Dilekçenin içeriği için idari dava dilekçesi, idareye başvuru ve zımni ret için dava açma süreleri yazılarına bakabilirsiniz.
Bu yazıda
- İdare mahkemesinde dava nasıl açılır?
- Dava açma ücreti: hangi harç ve giderler ödenir?
- Güncel harç tutarları nereden öğrenilir?
- Harç yatırılmazsa veya eksik yatırılırsa ne olur?
- Harç ve masraflar geri alınır mı?
- Adli yardım: ödeme gücü olmayanlar için
- Dava açma süresi nasıl hesaplanır?
- Dava açma süresi değişti mi, 30 gün mü oldu?
- İdare mahkemesinde dava ne kadar sürer?
- Sık yapılan hatalar
- Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?
- Kaynaklar
İdare mahkemesinde dava nasıl açılır?
Dilekçenizi hazırlayıp yetkili idare mahkemesine veya bulunduğunuz yerdeki bir idare mahkemesi başkanlığına verir, harç ve posta ücretini öder ve kayıt numarasını alırsınız; dava bu kayıt tarihinde açılmış sayılır (İYUK m. 4 ve 6).
- İşlemi ve tarihleri belirleyin: Dava konusu işlemi, size yazılı bildirildiği tarihi ve varsa idareye başvuru ve cevap tarihlerini tespit edin. Dilekçede işlemin yazılı bildirim tarihinin gösterilmesi zorunludur (m. 3).
- Dilekçeyi yazın: Taraflar, T.C. kimlik numarası, adresler, davanın konusu ve sebepleri, deliller ve tam yargı davalarında istenen miktar yazılır; dava konusu kararın ve belgelerin örnekleri eklenir. Dilekçe ve ekler karşı taraf sayısından bir fazla örnek olarak verilir (m. 3).
- Nereye vereceğinizi seçin: Dilekçe, davaya bakacak mahkemeye veya ona gönderilmek üzere herhangi bir idare ya da vergi mahkemesi başkanlığına verilebilir; bu mahkemelerin bulunmadığı yerlerde asliye hukuk hâkimliğine, yurt dışında Türk konsolosluğuna verilebilir (m. 4). Başka yerlere verilen dilekçeler en geç üç gün içinde ilgili mahkemeye gönderilir (m. 6).
- Elektronik başvuru: Güvenli elektronik imza ile UYAP üzerinden dava açılabilir, harç ve avans ödenebilir (HMK m. 445; İYUK m. 31).
- Harç ve posta ücretini ödeyin: Dilekçe, harç ve posta ücretleri alındıktan sonra deftere kaydedilir ve kayıt tarihi ile sayısı dilekçenin üzerine yazılır. Size bunu gösteren imzalı ve mühürlü bir alındı verilir (m. 6).
- Yürütmenin durdurulmasını isteyin: İşlemin uygulanması telafisi güç zarar doğuracaksa dilekçede ayrıca yürütmenin durdurulmasını talep edin; dava açmak işlemi kendiliğinden durdurmaz (m. 27).
Hangi mahkemenin görevli ve yetkili olduğu konusunda görevli ve yetkili mahkeme yazısına bakabilirsiniz.
Dava açma ücreti: hangi harç ve giderler ödenir?
İdari davalarda harçlar Harçlar Kanunu'na bağlı (1) sayılı tarifeye, vergi davalarında ise (3) sayılı tarifeye göre alınır; bunlara tebligat için posta ücreti ve gerekirse bilirkişi ve keşif giderleri eklenir.
- Başvurma harcı: Dava dilekçesi verilirken ödenir; idare mahkemesi için ayrı, bölge idare mahkemesi ve Danıştay için ayrı maktu tutar vardır. Görevsizlik veya yetkisizlik kararı üzerine görevli ya da yetkili mahkemeye yeniden başvurulmasında tarifeye göre bu harç yeniden alınmaz.
- Karar ve ilam harcı: İptal davası gibi belli bir değeri olmayan davalarda maktudur. Belli bir değeri olan tam yargı davalarında hüküm altına alınan miktar üzerinden nispi harç alınır; nispi karar ve ilam harcının dörtte biri peşin, kalanı kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir (Harçlar Kanunu m. 28).
- Yürütmenin durdurulması harcı: Dilekçede yürütmenin durdurulması istenirse bu karar için tarifede gösterilen maktu harç ödenir.
- Posta ücreti: Dilekçe, savunma ve kararların tebliği için alınır; dava sırasında azalırsa tamamlatılır (İYUK m. 6).
- Bilirkişi ve keşif giderleri: Mahkeme bilirkişi incelemesi veya keşfe karar verirse bu giderlerin yatırılması istenir; bilirkişiler bilirkişilik bölge kurullarının listelerinden seçilir (İYUK m. 31).
- Kanun yolu harçları: İstinaf ve temyiz için ayrı başvurma harcı alınır; yürütmenin durdurulmasına ilişkin itirazlar da bölge idare mahkemesine yapılan istinaf harcına tabidir.
- Avukatlık ücreti: Avukatla dava açarsanız sözleşmeyle kararlaştırılan ücret ayrıca söz konusudur. Davayı kaybeden taraf, karşı tarafın vekâlet ücretini Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre ödemeye mahkûm edilebilir.
Örnek: Belediyenin işyeri ruhsatınızı iptal eden kararına karşı yürütmenin durdurulması istemli iptal davası açacaksanız, dilekçeyi verirken başvurma harcı, maktu karar ve ilam harcı, yürütmenin durdurulması harcı ve posta ücretini birlikte ödersiniz. İşlem nedeniyle uğradığınız zararı da aynı davada istiyorsanız, istediğiniz miktar üzerinden nispi harcın peşin kısmı eklenir.
Güncel harç tutarları nereden öğrenilir?
Maktu harçlar her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılır; bu nedenle tutarı her yıl yeniden kontrol etmeniz gerekir (Harçlar Kanunu mükerrer m. 138).
- 2026 tutarları, 31/12/2025 tarihli ve 33124 sayılı (5. mükerrer) Resmî Gazete'de yayımlanan 98 Seri No'lu Harçlar Kanunu Genel Tebliği ile belirlendi ve 1/1/2026'dan itibaren uygulanıyor.
- Güncel tarifeyi mevzuat.gov.tr'deki Harçlar Kanunu metninde veya Gelir İdaresi Başkanlığı sitesinde görebilirsiniz.
- Posta ücreti ve diğer gider avansları için kesin tutarı dilekçeyi vereceğiniz mahkemenin veznesinden veya UYAP üzerinden öğrenin; posta tarifeleri ayrıca değişebilir.
Bu yazıda tutar yazmıyoruz, çünkü tutarlar her yıl ocak ayında değişir ve eski bir rakama güvenmek eksik harç nedeniyle zaman kaybına yol açabilir.
Harç yatırılmazsa veya eksik yatırılırsa ne olur?
Dava hemen reddedilmez; harç veya posta ücretinin otuz gün içinde tamamlanması size tebliğ edilir, tamamlanmazsa bildirim bir kez daha yapılır ve yine tamamlanmazsa davanın açılmamış sayılmasına karar verilir (İYUK m. 6).
- Bu süre, dava açma süresini uzatan bir imkân değildir; dilekçe süresinde verilmiş olmalıdır.
- Dava açıldıktan sonra posta ücreti tebligatı engelleyecek kadar azalırsa otuz gün içinde tamamlanması istenir; tamamlanmazsa dosya işlemden kaldırılır. Kaldırma kararının tebliğinden itibaren üç ay içinde eksik tamamlanarak yenilenmezse dava açılmamış sayılır (m. 6).
- Yargı harçları ödenmedikçe sonraki işlemler yapılmaz; ancak karşı taraf öderse işlemlere devam edilir ve bu tutar kararda dikkate alınır (Harçlar Kanunu m. 32).
Harç ve masraflar geri alınır mı?
Davayı kazanırsanız harçlar dâhil yargılama giderleri kural olarak aleyhine hüküm verilen idareden alınmasına karar verilir; davada kısmen haklı çıkarsanız giderler haklılık oranına göre paylaştırılır (HMK m. 323 ve 326; İYUK m. 31).
- Kazanılan davada: Kararda size ödenecek yargılama giderleri ve vekâlet ücreti gösterilir; bu tutarı idareden istersiniz. İdare mahkeme kararlarının gereğini gecikmeksizin ve kararın tebliğinden başlayarak otuz günü geçmeden yerine getirmek zorundadır (İYUK m. 28).
- Fazla alınan peşin harç: Peşin alınan karar ve ilam harcı, işin sonunda ödenmesi gerekenden fazla çıkarsa fazlası istek üzerine geri verilir (Harçlar Kanunu m. 31). İade için kararı ve harç makbuzunu ekleyerek mahkemeye başvurun.
- Kullanılmayan gider avansı: Dosyanın sonunda harcanmayan posta ve gider avansının iadesini mahkeme kaleminden isteyebilirsiniz; iade için banka hesap bilginizi bildirin.
Kararın uygulanmaması hâlinde izlenecek yol için mahkeme kararı uygulanmazsa yazısına bakabilirsiniz.
Adli yardım: ödeme gücü olmayanlar için
Kendisinin ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zorlaştırmadan yargılama giderlerini ödeyemeyecek durumdaki kişi, talebi açıkça dayanaksız değilse adli yardımdan yararlanabilir; idari yargıda da Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun adli yardım hükümleri uygulanır (İYUK m. 31; HMK m. 334).
- Kapsam: Adli yardım kararı yargılama giderlerinden geçici muafiyet, teminat göstermekten muafiyet, giderlerin Devletçe avans olarak ödenmesi ve gerekiyorsa ücreti sonradan ödenmek üzere avukat temini sağlar (HMK m. 335). Adli yardımdan yararlananlardan yürütmenin durdurulması için teminat da alınmaz (İYUK m. 27).
- Talep: Adli yardım, davaya bakacak mahkemeden istenir. Talepte iddianızın özetini, delillerinizi ve giderleri karşılayamadığınızı gösteren mali durum belgelerinizi sunmanız gerekir; talep evrakı harç ve vergiden muaftır (HMK m. 336).
- Ret ve itiraz: Ret kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye dilekçe vererek itiraz edilebilir. Ödeme gücünüzde sonradan ciddi bir azalma olursa yeniden talepte bulunabilirsiniz (HMK m. 337).
- Sonuç: Adli yardım geçicidir; davayı kaybederseniz ertelenen giderler sizden tahsil edilebilir. Mahkeme uygun görürse bunların en çok bir yıl içinde aylık taksitlerle ödenmesine veya tahsilin mağduriyete yol açacağı açıkça anlaşılırsa ödemeden muaf tutulmanıza karar verebilir (HMK m. 339).
Avukat desteği için ayrıca bulunduğunuz yerin barosunun adli yardım bürosuna başvurabilirsiniz.
Dava açma süresi nasıl hesaplanır?
Süre, işlemin yazılı bildirimini izleyen günden başlar; tatil günleri süreye dâhildir, son gün tatile rastlarsa süre izleyen ilk çalışma gününün sonuna kadar uzar (İYUK m. 7 ve 8).
- Tebliğ tarihini belirleyin; elektronik tebligatta tebliğin yapılmış sayıldığı tarih esas alınır.
- Bu tarihi izleyen günü birinci gün sayın ve altmış günü sayın; vergi davasında otuz gün sayılır (m. 7).
- Son gün cumartesi, pazar veya resmî tatile denk geliyorsa izleyen çalışma gününün bitimine kadar süre uzar (m. 8).
- Süre 20 Temmuz ile 31 Ağustos arasındaki çalışmaya ara verme dönemine denk gelerek bitiyorsa, ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılır (m. 8). Bölge idare mahkemesinin bulunduğu il merkezi dışında kalan ve tek idare veya vergi mahkemesi bulunan yerlerdeki mahkemeler ara vermeden yararlanamaz (m. 61).
- Süre içinde üst makama başvurduysanız süre durur; ret cevabıyla veya otuz gün cevap verilmemesiyle kaldığı yerden işlemeye devam eder (m. 11).
Örnek: 3 Mart'ta tebliğ edilen bir işlemde süre 4 Mart'ta başlar ve altmışıncı gün 2 Mayıs'a denk gelir. 2 Mayıs pazar ise dava en geç 3 Mayıs pazartesi mesai bitimine kadar açılabilir. Süre hesabında tereddüt varsa davayı son güne bırakmayın.
Dava açma süresi değişti mi, 30 gün mü oldu?
Hayır; özel kanunlarda ayrı süre yoksa idare mahkemelerinde dava açma süresi altmış, vergi mahkemelerinde otuz gündür ve bu kural 2026'da da aynıdır (İYUK m. 7). "30 gün" ile ilgili karışıklığın başlıca sebepleri şunlardır:
- Zımni ret süresi: İdareye yaptığınız başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. Bu süre 2021'de 7331 sayılı Kanunla kısaltıldı; dava açma süresinin kendisi değişmedi (m. 10).
- Vergi davaları: Vergi mahkemelerinde genel süre otuz gündür (m. 7).
- İvedi yargılama: İhale, acele kamulaştırma, özelleştirme, çevresel etki değerlendirmesi gibi işlemlerde dava açma süresi otuz gündür ve üst makama başvuru süreyi durdurmaz (m. 20/A).
- Sınav davaları: MEB ve ÖSYM'nin merkezî sınavlarına ilişkin davalarda süre on gündür (m. 20/B).
- Özel kanunlar: SGK idari para cezasına itirazın reddinde olduğu gibi bazı özel kanunlar daha kısa süre öngörür; işlemin dayandığı kanunu kontrol edin.
2024-2026 arasındaki değişiklikler dava açma süresini değil, istinaf ve temyize açık kararları ve parasal sınırları ilgilendirir. Son olarak 31/7/2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7589 sayılı Kanun, bölge idare mahkemesinin istinaf incelemesinde verebileceği kararları ve Danıştay'da temyiz edilebilecek kararları yeniden düzenledi. Ayrıntılar için istinaf ve temyiz yazısına bakabilirsiniz.
İdare mahkemesinde dava ne kadar sürer?
Genel usulde kanun davanın bitirilmesi için kesin bir süre koymaz; süreyi dilekçe ve savunma aşamaları, bilirkişi ve keşif, duruşma talebi ve mahkemenin iş yükü belirler.
- Dilekçeler aşaması: Taraflar tebliğlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde cevap verebilir; bu süre haklı sebeple bir defaya mahsus ve otuz günü geçmemek üzere uzatılabilir. Davacının ikinci dilekçesi ve idarenin ikinci savunmasıyla dilekçe aşaması tamamlanır (m. 16).
- Duruşma: İptal davalarında ve kanundaki parasal sınırı aşan tam yargı davalarında taraflardan birinin isteğiyle duruşma yapılır; davetiye duruşmadan en az otuz gün önce gönderilir ve duruşmadan sonra en geç onbeş gün içinde karar verilir (m. 17 ve 19).
- İvedi yargılama: İlk inceleme yedi gün içinde yapılır, savunma süresi on beş gündür ve dava, dosyanın tamamlanmasından itibaren en geç bir ay içinde karara bağlanır (m. 20/A).
- Sınav davaları: Savunma süresi üç gündür ve dava dosyanın tamamlanmasından itibaren en geç on beş gün içinde karara bağlanır (m. 20/B).
- Yürütmenin durdurulması: Kural olarak idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra karar verilir; uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde savunma beklenmeden de karar verilebilir (m. 27).
Dosyanızın aşamasını UYAP Vatandaş Portalı veya e-Devlet'teki dava dosyası sorgulama hizmetlerinden izleyebilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Harcın eksik yatırılması hâlinde dava süresinin de uzayacağını sanmak.
- Geçen yılın harç tutarıyla dilekçe vermek.
- Yürütmenin durdurulmasını dilekçede istemeyip dava açınca işlemin duracağını düşünmek.
- Zımni retteki otuz günü dava açma süresiyle karıştırmak.
- Son günü tatile rastlayan sürede uzamayı hesaba katmadan paniğe kapılmak ya da tersine, ara verme dönemindeki yedi günlük uzamanın her durumda uygulanacağını sanmak.
- Adli yardım talebinde mali durumu gösteren belgeleri eklememek.
- Kazanılan davada yargılama giderlerinin ve fazla peşin harcın iadesini istememek.
Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?
Dava süresi kısa olan ivedi yargılama veya sınav davalarında, tam yargı davasında zarar miktarını belirlerken, yürütmenin durdurulması talebinde ya da işlemin hangi mahkemenin görevine girdiğinde tereddüt varsa bir avukattan destek almak yararlı olabilir. Ödeme gücünüz yoksa baronun adli yardım bürosuna başvurabilirsiniz.
Kaynaklar
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (m. 3-11, 16, 17, 19, 20/A, 20/B, 27, 28, 31, 45, 61)
- 492 sayılı Harçlar Kanunu (m. 28, 31, 32, mükerrer m. 138 ve (1) sayılı tarife)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m. 323, 326, 334-339, 445)
- 7589 sayılı Kanun (Resmî Gazete, 31/7/2026, sayı 33326)