İdari dava, Danıştay, idare mahkemesi veya vergi mahkemesi başkanlığına hitaben yazılmış imzalı bir dilekçeyle açılır; dilekçede taraflar, davanın konusu ve sebepleri, deliller ve işlemin yazılı bildirim tarihi gösterilir (2577 sayılı Kanun m. 3). Dava açmak, vergi davaları dışında, işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz; durdurma için ayrıca yürütmenin durdurulması istemelisiniz (m. 27).
Bu yazı idari dava dilekçesinin içeriğini, eklerini, nereye ve ne zaman açılmış sayılacağını, ilk incelemede neye bakıldığını, eksik dilekçenin sonuçlarını, dava sırasında adres değişikliği ve ölüm gibi durumları, tam yargı davasında miktarın artırılmasını ve yürütmenin durdurulması isteminin koşullarını anlatır. Ayrıca bir avukatla ilk görüşmeden önce idari dosyanızı nasıl özetleyeceğinizi gösterir.
Bu yazıda
- Dava dilekçesinde bulunması gerekenler ve ekler
- Dilekçe nereye verilir, dava hangi tarihte açılmış sayılır?
- İlk inceleme, eksik dilekçe ve kanun yolu
- Dava devam ederken: yeni belge, adres değişikliği, ölüm, miktarın artırılması
- Dava açınca işlem durur mu? Yürütmenin durdurulması
- İlk görüşmeden önce idari dosyanızı nasıl özetlersiniz?
- Kaynaklar
İdari dava dilekçesinde neler bulunmalıdır?
Dilekçede tarafların ve varsa vekillerinin ad soyadı veya unvanı ile adresleri, gerçek kişilerin T.C. kimlik numarası, davanın konusu ve sebepleri, deliller ve işlemin yazılı bildirim tarihi gösterilir. Tam yargı davalarında uyuşmazlık konusu miktar da yazılır (m. 3). Dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örnekleri dilekçeye eklenir; dilekçe ve ekleri karşı taraf sayısından bir fazla nüsha olarak verilir. Tebliğ zarfını ve bildirim tarihini gösteren belgeyi de eklemek iyi olur. Kanun belgelerin asılları veya örneklerinin eklenmesini yeterli sayar; asıllar sizdeyse örnekleri sunup asılları gerektiğinde mahkemeye ibraz etmeyi düşünebilirsiniz.
İdari davalar imzalı dilekçelerle açılır. İmza eksikliği ilk incelemede noksan olarak değerlendirilir ve tamamlatılır (m. 3 ve 15). Dilekçede “şikâyetçiyim” demek yetmez: işlemin hangi yönden hukuka aykırı olduğunu, hangi belgeye dayandığınızı ve ne istediğinizi (iptal mi, zararın giderilmesi mi) açık yazın.
Dava dilekçesini nereye verebilirim, dava ne zaman açılmış sayılır?
Dilekçeler ilgili Danıştay veya mahkeme başkanlıklarına verilebilir. İdare veya vergi mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk hakimliklerine, yabancı memleketlerde ise Türk konsolosluklarına da verilebilir; bunlar dilekçeyi görevli mahkemeye gönderir (m. 4). Harç ve posta ücreti alındıktan sonra dilekçe deftere kaydedilir ve dava bu kaydın yapıldığı tarihte açılmış sayılır. Size kayıt tarih ve sayısını gösteren imzalı mühürlü alındı kağıdı verilir; bunu muhafaza etmelisiniz (m. 6).
Harç veya posta ücreti verilmeden ya da eksik verilerek dava açılırsa hemen reddedilmez; otuz gün içinde tamamlanması size tebliğ edilir, tebligata rağmen yerine getirilmezse bildirim tekrarlanır ve tamamlanmazsa davanın açılmamış sayılmasına karar verilir (m. 6).
Dilekçem ilk incelemede neye göre kontrol edilir?
Dilekçe sırasıyla görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem bulunup bulunmadığı, süre aşımı, husumet ile 3 ve 5. maddelere uygunluk yönlerinden incelenir. İnceleme dilekçenin alındığı tarihten itibaren en geç onbeş gün içinde sonuçlandırılır (m. 14). Kurumun her yazısı dava edilebilir kesin işlem değildir: hazırlık, görüş ve henüz sonuç doğurmayan işlemler bu şartı taşımayabilir; yazının doğrudan hangi sonucu doğurduğunu belirleyin.
Dilekçenin 3 ve 5. maddelere uygun olmaması halinde otuz gün içinde yeniden düzenlenmesi veya eksiklerin tamamlanması için dilekçe reddedilir; yeniden verilen dilekçeler için ayrıca harç alınmaz, aynı yanlışlıklar tekrarlanırsa dava reddedilir (m. 15). Ehliyetli kişi adına avukat olmayan bir vekil dava açmışsa dilekçe reddedilir; otuz gün içinde bizzat veya bir avukat vasıtasıyla dava açabilirsiniz. Dava hasım gösterilmeden veya yanlış hasım gösterilerek açılmışsa dilekçe, mahkemece tespit edilecek gerçek hasma tebliğ edilir; yine de işlemi yapan idareyi doğru yazmak gerekir (m. 15).
İlk inceleme üzerine verilen kararlara karşı, idari yargının görevli olduğu konularda görev ve yetki yönünden ret, gerçek hasma tebliğ ve dilekçe red kararları dışında istinaf veya temyiz yoluna başvurulabilir (m. 15).
Dava devam ederken yeni belge sunabilir, adresimi değiştirebilir miyim?
- Yeni belge: Dilekçe ve savunmalarla birlikte verilemeyen belgeler, bunların vaktinde ibraz edilmesine imkan bulunmadığına mahkemece kanaat getirilirse kabul edilir ve diğer tarafa tebliğ edilir. Belgeyi neden geç sunduğunuzu açıklayın (m. 21).
- Adres değişikliği: Davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamazsa yeni adres bildirilene kadar dosya işlemden kaldırılır; dosyanın işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak bir yıl içinde yeni adres bildirilmezse dava açılmamış sayılır. Adres değişikliğini mahkemeye hemen bildirin (m. 26).
- Davacının ölümü: Gerçek kişi olan taraf ölürse davayı takip hakkı kendisine geçenin başvurmasına kadar dosya işlemden kaldırılır. Dört ay içinde yenileme dilekçesi verilmezse varsa yürütmenin durdurulması kararı kendiliğinden hükümsüz kalır (m. 26).
- Tam yargı davasında miktar: Dava dilekçesinde belirtilen miktar, nihai karar verilinceye kadar harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus artırılabilir. Artırım dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilir ve karşı taraf otuz gün içinde cevap verebilir (m. 16).
Dava açınca kamu kurumunun işlemi durur mu?
Kural olarak hayır: Danıştayda veya idari mahkemelerde dava açılması dava edilen idari işlemin yürütülmesini durdurmaz. Mahkeme, idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilir. Kararda işlemin hangi gerekçelerle açıkça hukuka aykırı olduğu ve uygulanması halinde doğacak zararların neler olduğu belirtilmek zorundadır (m. 27). Bu nedenle dilekçenizde hem açık hukuka aykırılığı hem de uygulamanın doğuracağı telafisi güç zararı belgeleriyle somutlaştırın. Yaklaşan bir yıkım veya atama tarihi varsa ilgili bildirimi ve takvimi ekleyin.
Yürütmenin durdurulması kararları teminat karşılığında verilir; ancak durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir. İdareden ve adli yardımdan faydalanan kimselerden teminat alınmaz. Dilekçe ve eklerinden istemin yerinde olmadığı anlaşılırsa idarenin savunması alınmaksızın istem reddedilebilir. İstem hakkında verilen kararlara, kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus itiraz edilebilir (m. 27). Yürütmenin durdurulması kararı davayı kazandığınız anlamına gelmez; geçici koruma kararıdır ve dava süreci devam eder.
Vergi mahkemelerinde ise vergi uyuşmazlıklarından doğan davaların açılması, dava konusu edilen bölümün tahsil işlemlerini durdurur; bazı istisnalar kanunda ayrıca yazılıdır (m. 27).
Avukatla ilk görüşmeden önce idari dosyamı nasıl özetlemeliyim?
Dosyanızı aşağıdaki sırayla bir sayfaya yazmanız, hem sürelerin hesabını hem de dava dilekçesindeki zorunlu unsurların (m. 3) hazırlanmasını kolaylaştırır:
- İşlemi yapan kurumu ve birimi yazın.
- Kararın türünü (ret, ceza, iptal, mühür, atama vb.) ve tarihini yazın.
- Tebliğ tarihini ve tebliğ şeklini (posta, elektronik, elden) belgeyle birlikte not edin.
- Önceki başvurularınızı, üst makama yaptığınız başvuruları ve gelen cevapları tarih sırasıyla ekleyin.
- Varsa uygulama tarihini (yıkım, işe başlatılmama, tahliye) belirtin.
- Elde etmek istediğiniz sonucu net yazın: işlemin kaldırılması, tazminat veya bilgi.
Bilmediğiniz tarihi boş bırakın, tahminle yazmayın. Karar ve eklerinin tamamını, tebliğ zarfını ve elektronik tebligat kayıtlarını saklayın.
Sık yapılan hatalar
- Dilekçeyi imzasız veya adres ve kimlik numarası eksik vermek.
- Dava açınca işlemin duracağını sanıp yürütmenin durdurulmasını istememek.
- Adres değişikliğini mahkemeye bildirmemek.
- Yürütmenin durdurulması isteminde yalnızca zararı anlatıp açık hukuka aykırılığı göstermemek.
- Hazırlık niteliğindeki bir yazıyı kesin işlem sanıp dava açmak.
Kaynaklar
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (m. 3, 4, 5, 6, 14, 15, 16, 21, 26, 27): mevzuat.gov.tr