Kredi kartı sözleşmesinde banka, sizin talebiniz olmadan kart çıkaramaz ve limit artıramaz; asgari ödeme dönem borcunun yüzde yirmisinden aşağı olamaz; faiz artışı ancak en az otuz gün önce bildirilirse geçerli olur ve temerrüt dahil bileşik faiz uygulanamaz (5464 sayılı Kanun m. 8, 9, 24, 25, 26). Sözleşmede yazmayan hiçbir faiz, komisyon veya masraf kart hamilinden istenemez.
Bu yazı, kredi kartı kullanan herkesin ekstre ve sözleşme karşısında karşılaşabileceği soruları anlatır: kartın başvurusuz gönderilmesi, limit artışı ve limit aşımı, asgari ödeme, faiz hesabı, sözleşme değişiklikleri, kartın iptali, kefilin durumu, kurumsal kartlar ve adres bildirimi.
Bu yazıda
- Başvurmadığınız kart ve izinsiz limit artışı
- Limit aşımı ve toplam limit sınırı
- Asgari ödeme tutarı ve ödememenin sonuçları
- Faiz oranı artışı ve sözleşme değişiklikleri
- Faiz nasıl hesaplanır? Bileşik faiz ve katılım bankaları
- Sözleşme nüshası, aidatsız kart ve kartın iptali
- Kart borcuna kefil olanlar
- Kurumsal kart ve adres bildirimi
- Sık yapılan hatalar
Başvurmadığınız kart ve izinsiz limit artışı
Kart çıkaran kuruluşlar, talepte bulunmayan veya sözleşme imzalamayan kişiler adına hiçbir şekil ve surette kart veremez. Size böyle bir kart gönderilirse kullanmayın ve bankaya yazılı olarak bildirin (5464 sayılı Kanun m. 8). Kartın aktivasyonunu yapmamak ve bildirimin kaydını saklamak, ileride “kartı sen kullandın” iddiasına karşı en kolay savunmadır.
Limit konusunda da aynı mantık geçerlidir. Kart çıkaran kuruluşlar, kart hamilleri talep etmedikçe kart limitlerini artıramaz. Limitler gelir, skorlama sonuçları ve müşteriyi tanıma ilkeleri gibi ölçütlere göre belirlenir ve bu çerçevede güncellenebilir (m. 9). Yani bankanın limitinizi sizin istemediğiniz hâlde yükseltmesi kanuna aykırıdır; limitin yüksek olması size yarar sağlıyor gibi görünse de borçlanma riskini ve faiz yükünü artırır.
Limit aşımı ve toplam limit sınırı
Limiti aştığınızda banka aşılan miktar için akdi faizden başka bir ücret isteyemez. Kart hamillerinin harcamalarıyla kart limitlerini aşmaları hâlinde, aşılan miktara işlem tarihi ile ödeme tarihi arasındaki süre için akdi faizden başka herhangi bir ücret talep edilemez (m. 9). Ekstrenizde “limit aşım ücreti” benzeri ek bir kalem görürseniz sözleşmeyle karşılaştırın ve bankaya itiraz edin.
Bir gerçek kişinin sahip olduğu tüm kredi kartları için tanınacak toplam limit, ilk yıl için ilgilinin aylık ortalama net gelirinin iki katını, ikinci yıl için dört katını aşamaz. Kurul bu sınırlama dahil risk sınır ve oranlarını belirlemeye yetkilidir (m. 9).
Asgari ödeme tutarı ve ödememenin sonuçları
Sözleşmede belirtilen asgari tutar, dönem borcunun yüzde yirmisinden aşağı olamaz. Kurul, ilgili kurumların olumlu görüşüyle bu oranı yüzde kırka kadar artırabilir veya düşürdüğü oranı yüzde yirmiye kadar indirebilir; hamil gruplarına göre farklılaştırabilir (m. 24).
Asgari tutar son ödeme tarihinde ödenmezse kart hamili, ödenmeyen tutar için sözleşmede öngörülen gecikme faizi dışında bir yükümlülük altına sokulamaz. Sözleşmede yazmayan faiz, komisyon veya masraf talep edilemez (m. 24). Aynı hüküm, sözleşmede yer almayan bir komisyonun kartınızdan kesilmesini de engeller: yaptığınız işlemler nedeniyle sözleşmede yer almayan faiz, komisyon veya masraf gibi adlar altında hiçbir şekil ve surette ödeme istenemez ve hesabınızdan kesinti yapılamaz. Sözleşmede hamil aleyhine tek taraflı haksız şartlar da yer alamaz.
Uzun süre ödeme yapmazsanız kartın akıbeti de kanunda düzenlenmiştir. Asgari tutarın son ödeme tarihini takip eden üç ay içinde ödenmemesi hâlinde, kart çıkaran kuruluşun yapacağı bildirimden itibaren bir aylık süre içinde de ödenmezse kredi kartları iptal edilir ve borcun tamamı ödeninceye kadar yeni kredi kartı düzenlenemez (m. 8).
Faiz oranı artışı ve sözleşme değişiklikleri
Faiz oranı artırımının geçerli olması için en az otuz gün önce kart hamiline bildirilmesi zorunludur. Kart hamili bildirim tarihinden itibaren en geç altmış gün içinde tüm borcunu ödeyip kredi kartını kullanmaya son verirse faiz artışından etkilenmez (m. 25). Bu nedenle faiz artışı bildirimi geldiğinde tarihi not edin ve borcu kapatıp kartı bırakmak isteyip istemediğinize hızlı karar verin.
Sözleşmedeki diğer değişiklikler de kart hamiline bildirilir ve bildirimin yapıldığı döneme ilişkin son ödeme tarihinden itibaren hüküm ifade eder. Bildirimin ait olduğu döneme ilişkin son ödeme tarihinden sonra kartın kullanılmaya devam edilmesi hâlinde değişiklikler kabul edilmiş sayılır (m. 25).
Faiz nasıl hesaplanır? Bileşik faiz ve katılım bankaları
Hesap kesim tarihi ile son ödeme tarihi arasında on günden az bir süre olamaz. Faiz hesabında hesap özetinin düzenlendiği hesap kesim tarihinden önceki bir tarih itibarıyla faiz yürütülebileceğine ilişkin sözleşme kayıtları hükümsüzdür; nakit kullanımda işlem tarihi esas alınabilir (m. 26).
Dönem borcunun bir kısmı ödenirse kalan hesap bakiyesi üzerinden faiz hesaplanır. Asgari tutar ve üzerinde ödeme yapılırsa akdi faiz, asgari tutarın altında ödeme yapılırsa gecikme faizi uygulanır. Hesap özetinde bu ayrımı kontrol edin. Temerrüt hâli de dahil olmak üzere kart uygulamasından doğan borçlarda bileşik faiz uygulanmaz; yani faize faiz işletilemez. Azami akdi ve gecikme faiz oranlarını tespit ve ilan etmeye Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası yetkilidir (m. 26).
Katılım bankası kartı kullanıyorsanız ekstrede faiz yerine farklı sözcükler görebilirsiniz. Katılım bankaları açısından kart kanununda yer alan faiz kâr payı, gecikme faizi ise gecikme cezası olarak uygulanır (m. 26).
Sözleşme nüshası, aidatsız kart ve kartın iptali
Sözleşmenin bir örneği kart hamiline ve varsa kefile verilir. Sözleşme en az on iki punto ve koyu siyah harflerle hazırlanan yazılı şekilde veya Kurulun yazılı şeklin yerine geçebileceğini belirlediği yöntemlerle kurulur; kart kullanımı hakkında da ayrıntılı bilgi verilmelidir (m. 24).
Ücret konusunda bir hakkınız daha var: kart çıkaran kuruluşlar, tüketicilere yıllık üyelik aidatı ve benzeri isim altında ücret tahsil etmedikleri bir kredi kartı türü sunmak zorundadır (6502 sayılı Kanun m. 31). Başvuru yaparken ücretsiz kart seçeneğini sorun.
Kartı bırakmak isterseniz kart hamili, talep etmek suretiyle kartı iptal ettirmek ve sözleşmeyi feshetmek hakkına sahiptir. İptal talebini yazılı veya kayıt altına alınan bir yolla iletin; mevcut borcun ödenmesi sorumluluğu ayrıca devam eder (5464 sayılı Kanun m. 25).
Kart borcuna kefil olanlar
Hamilin borcu kefile bildirilmedikçe kefil için temerrüt oluşmaz. Kredi kartı kefaleti adi kefalet hükümlerine tabidir; asıl borçluya başvurulup borcun tahsili için tüm yollar denenmeden kefilden borcun ifası istenemez (m. 24). Kefilin sorumluluğunu artırıcı nitelikteki sözleşme değişikliklerinde ve kartın kullanım limitinin yükseltilmesine ilişkin olarak kefilin ilave sorumluluğunun başlaması için kefilin yazılı onayı şarttır. Onay vermediyseniz ilave limit sorumluluğunu kabul etmiş sayılmazsınız (m. 24). Kefalet kurallarının genel çerçevesi için kefalet yazımıza bakabilirsiniz.
Kurumsal kart ve adres bildirimi
Tacirlere verilen kurumsal kredi kartları hakkında kanunun bütün korumaları aynen uygulanmaz. Limit belirleme, hamilin sorumluluk sınırı, sözleşme şartları ve sözleşme değişiklikleri gibi bazı hükümler bu kartlar için geçerli değildir (m. 43). Şirket kartı kullanıyorsanız hangi hükümlerin dışarıda kaldığını madde metninden kontrol edin.
Adres değişikliği de önemlidir. Kart hamiline ve kefillerine yapılacak ihtarlar, Tebligat Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla sözleşmedeki veya başvuru formundaki adrese, adres değişikliği bildirilmişse bildirilen son adrese yapılır. Kart hamili adres değişikliğini onbeş gün içinde kart çıkaran kuruluşa bildirmekle yükümlüdür (m. 16, 45). Bildirmezseniz ihtarı hiç görmeden temerrüde düşmüş olabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Başvurmadığınız kartı aktive edip kullanmak.
- Ekstredeki ek ücret kalemlerini sözleşmeyle karşılaştırmadan ödemek.
- Faiz artışı bildirimini fark etmeyip altmış günlük çıkış süresini kaçırmak.
- Adres değiştirip bankaya bildirmemek.
- Kartı iptal ettirirken yalnızca telefonda söz alıp yazılı kayıt oluşturmamak.
- Kefil olurken limit artışında ayrıca onay gerektiğini bilmemek.
Bir uyuşmazlık çıkarsa önce bankanın müşteri hizmetlerine kayıtlı bir başvuru yapın, yanıt alamazsanız veya yanıt sizi tatmin etmezse sözleşme maddesini ve ekstre kalemini göstererek yazılı itirazınızı yineleyin. Bileşik faiz, sözleşmede olmayan ücret ve izinsiz limit gibi konular, kanunun açıkça yasakladığı uygulamalar olduğu için itirazlarda en güçlü dayanağınızı oluşturur.
Ekstreler, sözleşme nüshası ve bildirim yazışmalarınız dosyanızın temelidir; itiraz ya da yargı yoluna gitmeden önce hepsini tarih sırasıyla saklayın.