Spor kulüplerinin zorunlu organları genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kuruludur (7405 sayılı Kanun m. 5). Kulüp, seçimi izleyen otuz gün içinde yeni organ üyelerini Bakanlığa bildirmek zorundadır; bir bütçe yılında önceki yıl brüt gelirlerinin en fazla yüzde onuna kadar borçlanabilir, bunun üzerindeki borçlanma ek bütçe ve nitelikli çoğunluk gerektirir (m. 20). Kulübün parasını kendi menfaatine kullanan yönetici, güveni kötüye kullanma hükümlerine göre cezalandırılır (m. 47).
Bu yazı, spor kulübünün organlarını, seçim sonrası bildirimi, görev yapamayacak kişileri, genel kurul ve elektronik genel kurul kurallarını, genel kurul kararına itirazı, birleşmeyi, bütçe ve borçlanma sınırlarını, yöneticilerin kişisel sorumluluğunu, Bakanlık denetimini ve ceza hükümlerini anlatır. Ceza ve idari para cezası tutarları her yıl değişebildiğinden bu yazıda tutar verilmez; güncel tutarı resmî kaynaktan kontrol edin.
Bu yazıda
- Zorunlu organlar ve seçim sonrası bildirim
- Hangi suçlar ve cezalar yöneticiliği sonlandırır?
- Genel kurulun yapılışı: elektronik ortam ve süre
- Genel kurul kararına itiraz
- Birleşme ve aynı ligde çifte yöneticilik
- Bütçe, gelir ve borçlanma kuralları
- Yönetici sorumluluğu ve yasaklı işlemler
- Bakanlık denetimi ve beyanname
- Cezalar
- Sık yapılan hatalar
- Kaynaklar
Zorunlu organlar ve seçim sonrası bildirim
Spor kulüplerinin zorunlu organları genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kuruludur. Kulüp disiplin, divan, sağlık, mali gibi başka organlar da kurabilir; ancak bu organlara zorunlu organların görev, yetki ve sorumlulukları devredilemez (m. 5).
Spor kulüpleri, genel kurulca yapılan seçimi izleyen otuz gün içinde yönetim kurulu, denetim kurulu ve varsa diğer organlara seçilen asıl ve yedek üyelere ilişkin bilgi ve dayanak belgeleri Bakanlığa bildirmekle yükümlüdür (m. 5). Bildirimi yapmamak idari yaptırıma yol açabilir (m. 47). Yönetici olarak seçildiyseniz seçim tutanağını ve belgeleri hazır tutun.
Hangi suçlar ve cezalar yöneticiliği sonlandırır?
Kanunda sayılan suçlardan, örneğin zimmet, irtikâp, rüşvet veya şike suçlarından mahkûm olanların kulüp organlarındaki üyelikleri, mahkeme kararının kesinleştiği tarihte başka işleme gerek kalmadan kendiliğinden sona erer. Bu kişiler genel kurul dışındaki organlarda görev alamaz (m. 5).
Tahkim kurulları veya federasyon disiplin kurulları tarafından son beş yıl içinde bir defada bir yıl veya toplam iki yıl hak mahrumiyeti cezası alanların kulüp organlarındaki üyelikleri de, kurul kararı kesinleştiği tarihte kendiliğinden sona erer ve bu kişiler genel kurul dışındaki organlarda görev alamaz (m. 5). Disiplin cezası alan bir kişi, cezanın niteliğine göre yönetimde kalabilir veya kalamaz; kararın türünü ve süresini kontrol edin.
Genel kurulun yapılışı: elektronik ortam ve süre
Genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kurulunun oluşumu, toplanması, görev ve yetkileri ile kararları hakkında Türk Medenî Kanunu ve Dernekler Kanununun ilgili hükümleri uygulanır (m. 7).
Kulüp genel kurulu elektronik ortamda yapılabilir; ancak kulübün bu amaca özgülenmiş bir internet sitesi olmalı, üye bu yolda istemde bulunmalı, elektronik ortamın katılıma elverişliliği teknik raporla ispatlanıp il müdürlüğüne sunulmalı ve oy kullananların kimlikleri saklanmalıdır (m. 7). Elektronik ortamda katılma ve oy verme, fiziki katılmanın ve oy vermenin bütün hukuki sonuçlarını doğurur.
Genel kurulu süresinde toplantıya çağırmayan veya kanun ve tüzüğe aykırı biçimde ya da merkez dışında yapan kulüp başkanı, yönetim kurulu üyeleri ve yöneticilerine idari para cezası verilir; cezaya karar vermeye Bakanlık yetkilidir (m. 47). Olağan genel kurul iki defa üst üste yapılamazsa kulüp kendiliğinden sona erer (m. 9). Genel kurulda seçimlere ve oy sayımına hile karıştıranlar veya defter ve kayıtları tahrif eden, yok eden ya da gizleyenler, fiilleri daha ağır cezayı gerektirmedikçe altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezası ile cezalandırılır (m. 47).
Genel kurul kararına itiraz
Genel kurul kararları için Türk Medenî Kanunu ve Dernekler Kanunu hükümleri uygulanır (m. 7). Kanuna veya tüzüğe aykırı kararlara karşı mahkemede iptal davası yolu ve kısa dava süreleri bu hükümlerde düzenlenir; bu nedenle kararı öğrenir öğrenmez süreyi kaçırmamak için hukuki destek almak yerinde olur. Başvuru hakkı, üyelik ve karardan etkilenme koşullarına bağlı olabilir: üyelik belgenizi, çağrıyı ve toplantı tutanaklarını birlikte hazırlayın. Üyelik başvurusu tüzükte gösterilen sebepler dışında ancak haklı sebeple reddedilebilir; ret sebebini yazılı isteyin ve tüzükte yazılı olup olmadığına bakın (m. 6).
Birleşme ve aynı ligde çifte yöneticilik
Aynı ilde bulunan kulüpler birleşebilir. Genel kurul üye tam sayısının en az dörtte üçü toplantıya katılmalı ve katılanların en az salt çoğunluğu kararı onaylamalıdır; birleşme Bakanlığın iznine tabidir ve spor kulüpleri siciline tescil ile geçerlilik kazanır (m. 8). Birleşme sonucunda devrolunan kulübün üyeleri kendiliğinden devralan kulübün üyesi olur; devrolunan kulüp tasfiye edilmeksizin sona erer ve sicilden silinir, aktif ve pasifi devralana geçer (m. 8).
Spor kulübü ve spor anonim şirketi yönetiminde yer alanlar, aynı spor dalında ve aynı ligde faaliyet gösteren başka bir kulüp veya spor anonim şirketinin yönetiminde aynı anda görev alamaz (m. 16).
Bütçe, gelir ve borçlanma kuralları
Kulüpler ve spor anonim şirketleri denk bütçe yapmak, giderlerini gelirleri oranında gerçekleştirecek bir idari ve mali yapı kurmak ve federasyonun talimatlarla belirlediği bütçe ve harcama ilkelerine uyum göstermek zorundadır (m. 18).
Kulüpler bir bütçe yılında önceki yıl brüt gelirlerinin en fazla yüzde onuna kadar borçlanabilir. Bunun üzerindeki borçlanma, genel kurul üye tam sayısının en az üçte ikisinin olumlu oyuyla kabul edilen ek bütçeyle yapılabilir ve önceki yıl brüt gelirlerinin yüzde ellisini geçemez (m. 20). Önceki hesap dönemi brüt gelirinin yüzde yirmi beşini aşan veya mevcut yönetim kurulunun görev süresinden sonra doğacak gelir ve alacaklar ancak genel kurulda aranan nitelikli çoğunlukla devredilebilir; devir oranı hiçbir şekilde önceki dönem brüt gelirinin yüzde ellisini geçemez (m. 20).
Kulüpler üye aidatları, sponsorluk gelirleri, sporcu transferlerinden alınan ücretler, sporcu yetiştirme tazminatları, eğitim ve kurs ücretleri, müsabaka hasılatları, yayın ve reklam gelirleri, kira, bağış ve yardımlar gibi kanunda sayılan gelir kaynaklarından yararlanabilir (m. 19).
Yönetici sorumluluğu ve yasaklı işlemler
Kulüpler yönetim kurulu üyelerine, eşlerine ve üçüncü dereceye kadar hısımlarına borç veremez; onlar lehine rehin, kefalet, ipotek veya başka teminat sağlayamaz, sorumluluk yüklenemez ve borçlarını devralamaz (m. 20). Mevzuat, tüzük veya esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kasıt veya ihmalle ihlal eden kulüp başkanı, yönetim kurulu üyeleri ve yöneticileri, kulüp, pay sahipleri ve alacaklılara verdikleri zararlardan müteselsilen sorumludur (m. 20). Kulübün imzaladığı borç her zaman kulübü bağlamaz; temsil yetkisi, karar koşulları ve özel mali sınırlamalar birlikte incelenir.
Bakanlık denetimi ve beyanname
Kulüpler ve spor anonim şirketleri, gelir ve gider sonuçlarını, kâr-zarar ve bilanço hesaplarını düzenledikleri beyanname ile her yıl hesap dönemi bitiminden itibaren üç ay içinde Bakanlığa vermekle yükümlüdür (m. 13). Beyannameyi bilerek gerçeğe aykırı verenler adli para cezası alır (m. 47). Denetim sırasında görevlilerin istediği her türlü bilgi, belge ve kayıt kulüp yetkilileri tarafından verilmek zorundadır (m. 13); bu yükümlülüğe uymayanlar için kanunda hapis veya adli para cezası öngörülmüştür (m. 47).
Cezalar
- Güveni kötüye kullanma: Kendisine tevdi olunan kulüp parasını veya malını kendisinin ya da başkasının menfaatine harcayan, satan, gizleyen veya inkâr eden yönetici ve denetçiler, Türk Ceza Kanunundaki güveni kötüye kullanma suçuna ilişkin hükümlere göre cezalandırılır (m. 47).
- Defter tutmama: Tutulması gereken defter veya kayıtları tutmayan ya da tasdiksiz defter tutanlar üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır; defterlerin usulüne uygun tutulmaması ise idari para cezasına yol açar (m. 47).
- Zararı gidermek: Kulübün veya spor anonim şirketinin suçlardan doğan zararı, soruşturma başlamadan önce tazmin edilerek tamamen giderilirse verilecek cezalar üçte bir oranında indirilir (m. 47).
Sık yapılan hatalar
- Seçimden sonra otuz günlük bildirimi geçirmek.
- Genel kurulu süresinde yapmamak ve defterleri tasdiksiz tutmak.
- Borçlanma sınırını genel kurul kararı olmadan aşmak.
- Yönetim kurulu üyelerine borç veya teminat vermek.
Kaynaklar
- 7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu (m. 5, 6, 7, 8, 9, 13, 16, 18, 19, 20, 47)