İki ayrı dert var ve ikisi için kurallar farklı. Servis ücreti için önce yazılı sözleşmene ve belediyenin ilan ettiği tarifeye bak; tarifenin üstünde ödeme istiyorsa yazılı itiraz et ve ödemeleri belgele. "Bağış" konusunda ise devlet okulunda ilköğretimin parasız olduğunu unutma: kaydın ödemeye bağlandığı bir bağış, gönüllü bir bağış değildir. Her iki durumda da yazılı başvuru ve belge en önemli araçtır.
Neden şimdi gündemde?
Eylül 2026'da yayımlanan bir haberde, Şikâyetvar'a yansıyan örneklere dayanılarak, İstanbul ve İzmir'de okul servisi için ilan edilen tarifelerle istenen ücretler arasında büyük farklar olduğu aktarıldı. Aynı haber velilerin ödeme yaptıktan sonra ek ücret istendiğini, ödemeyi reddedince de servis hizmetinin kesildiğini anlattığını belirtiyor. Ağustos 2026'da yayımlanan başka bir haberde ise devlet okullarına kayıt sırasında "bağış" ve "kayıt ücreti" adıyla ödeme talep edildiği, ailelerin bunun için borçlandığı yazıldı. Haberde aktarılan sendika görüşüne göre, kayda bağlanan bir ödeme artık gönüllü olmaktan çıkıyor. Bu yazı bu haberlerdeki iddiaları tek tek doğrulamaz; sadece sana hukuki çerçeveyi gösterir.
Okul servisi ücreti
Servis hizmeti için okul ya da servis işletmecisiyle yaptığın sözleşme, tüketici hukuku bakımından bir hizmet sözleşmesidir. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'a göre bu hizmet sözleşmeye uygun yerine getirilmeli ve sözleşmede belirlenen özellikleri taşımalıdır. Hizmetin ayıplı olduğu durumlarda tüketici, hizmetin yeniden görülmesi, ücretsiz onarım, ayıp oranında bedelden indirim veya sözleşmeden dönme haklarından birini seçebilir ve gerekirse tazminat da isteyebilir.
Bunun yanında Kanun, tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye dâhil edilen ve tüketici aleyhine dengesizliğe yol açan şartları "haksız şart" sayar. Haksız şartlar kesin olarak hükümsüzdür. Sözleşmeyi hazır bir metin olarak imzaladıysan (örneğin "ücret sonradan değişebilir" gibi tek taraflı bir şart varsa) bu şarta itiraz edebilirsin. Ancak hangi şartın haksız olduğu, sözleşmenin tamamına bakılarak değerlendirilir.
Tarifeyi kimin belirlediği ayrı bir sorudur. Büyükşehir belediyesi yasasında, büyükşehir sınırları içindeki taşımacılık hizmetlerinin koordinasyonu için Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. Bu merkez; trafik hizmetlerinin planlanması, güzergâh belirlenmesi, servis araçlarının durak, park yeri ve sayısının tespiti gibi konularda yetkilidir. Kanun metninde bu maddede tarife yetkisi açıkça yazılı değildir; tarife ve servis araçlarıyla ilgili ayrıntılar yönetmeliklere ve belediyenin kararlarına bağlıdır. Bu yazı o düzenlemelerin metnine dayanmaz, bu yüzden tarife rakamlarını ya da yükümlülüklerin tam kapsamını burada vermiyoruz. İlgili belediyenin güncel tarifesini kendi internet sitesinden kontrol et.
Özel okul ücretleri
Özel okula gidiyorsan 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'na göre öğrenim ücreti ve diğer ücretler kurumlarca her yıl tespit edilir ve ocak ayından itibaren en geç mayıs ayında ilan edilir. Ücretlerin hangi esaslara göre tespit, tayin, ilan ve tahsil edileceği yönetmelikle belirlenir. Servis, yemek gibi ek hizmetlerin ücretinin ilan edilen ücret listesinde ve kayıt sözleşmesinde yer alıp almadığına bak. Ödeme sonradan eklenmişse yazılı gerekçe iste.
Devlet okulunda 'bağış'
Anayasa'ya göre ilköğretim kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur ve Devlet okullarında parasızdır. Bu yüzden devlet okulunda kaydı, naklini veya sınıf ataması gibi bir işlemi bir ödemeye bağlamak, hukuken sorunludur. Bağış gerçekten gönüllüyse reddetmek serbest olmalıdır; reddettiğin için çocuğunun kaydı yapılmıyorsa bu durum şikâyet konusudur. Haberde, Millî Eğitim Bakanlığı düzenlemelerinin devlet okullarının velilerden zorunlu bağış istemesini yasakladığı aktarılıyor; bu kuralın metnini Bakanlığın resmî sitesinden kontrol et.
Adım adım ne yapmalı?
- Belgeleri sakla: servis sözleşmesi, kayıt formu, tarife listesi, dekontlar, yazışmalar ve mesaj ekran görüntüleri.
- Talebi yazılı iste: Ek ücretin dayanağını ve hesaplamasını yazılı iste. Sözlü cevapla yetinme.
- Ödemeyi çekince ile yap: Ödemek zorunda kalırsan dekontun açıklama kısmına "itirazi kayıtla" ya da benzeri bir ibare yazmak, sonradan iade istemeni kolaylaştırabilir.
- Okul müdürlüğüne ve il/ilçe millî eğitim müdürlüğüne yaz: Devlet okulundaki bağış talepleri ve servis uygulamaları için başvuru yeri burasıdır. Başvurunu elektronik ortamdan da yapabilirsin.
- Belediyeye başvur: Servis ücreti ilan edilen tarifenin üstündeyse belediyenin ilgili birimine bildir.
- Tüketici yolları: Tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvuru için ödeme belgelerin gerekir. Parasal sınır her yıl değişir, güncel tutarı resmî kaynaktan kontrol et.
Sık yapılan hatalar
- Ödeme dekontlarında açıklama kısmına "bağış" yazmak; bu ifade sonradan ödemeyi gönüllü gösterebilir.
- Servisi hiç yazılı sözleşme yapmadan kullanmak.
- Başvuruyu yalnızca sosyal medyada paylaşmak; resmî başvuru kayıt oluşturur.
- Tüm ek ücretleri aynı kefeye koymak. Özel okulda ilan edilen ücretler ile devlet okulundaki zorunlu bağış farklı değerlendirilir.
Mevzuat metinleri için mevzuat.gov.tr adresine bakabilirsin. Bu yazı genel bilgidir; kendi sözleşmenin ayrıntıları sonucu değiştirebilir.