Şirket telefonundaki WhatsApp yazışmaların okunup işten çıkarıldın: ne yapabilirsin?

Saat dokuz kırk. Bir mesaj atıyorsun: “Haldun Bey toplantıyı yine akşam altıya koymuş. Adamın saçı yok, vicdanı da yok.”

Grupta herkes gülüyor. Üç tane kahkaha, bir tane “aynen”.

Ertesi sabah İnsan Kaynakları’ndan Pınar Hanım yazıyor: “Murat Bey, bir dakika odama gelebilir misiniz?”

Kurumsal hayatta “bir dakika odama gelir misin” kadar uzun süren bir dakika yoktur.

Masada telefonun duruyor. Şirket telefonu. Ekranda grubun adı: Mesai Mağdurları.

Peki patron, şirket telefonundaki WhatsApp’ını okuyabilir mi? Okuduysa, bunun için seni kovabilir mi? Gel, baştan alalım.

Murat, Ataşehir’de bir plazada çalışıyor. Yirmi üçüncü kat. Manzara güzel, maaş… manzara güzel.

İşe başladığı gün eline bir telefon verdiler: “Şirket hattı, sınırsız internet. Müşteriler seni buradan arayacak.”

Türk insanı sınırsız internet görünce ne yapar? Önce WhatsApp’ı kurar. Sonra annesini ekler. Sonra “Kuzenler” grubu gelir, sonra halı saha, sonra “Mesai Mağdurları”.

Altı ay sonra o telefon artık şirket telefonu değil, Murat’ın hayatı. Dedikodu, düğün davetiyesi, annesinden her sabah çiçekli “hayırlı cumalar”… salı günü.

Bir gün telefon yavaşlıyor. Bilgi işlem: “Bırak abi, güncelleme yapacağız.”

Her şirketin bir bilgi işlemdeki Serkan’ı vardır. Serkan her şeyi görür ama hiçbir şey söylemez. Bu sefer söylüyor.

Telefon Serkan’dan Haldun Bey’e, Haldun Bey’den İnsan Kaynakları’na gidiyor. Ve ertesi sabah: “Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranış nedeniyle iş sözleşmeniz feshedilmiştir.”

Murat eşyalarını topluyor. Amerikan filmlerindeki gibi karton kutu yok. Bir market poşeti, bir kupa, bir de doğum gününde aldıkları kaktüs.

Şimdi asıl soru: Telefon şirketin. Hat şirketin. Fatura şirketin. O zaman mesajlar da şirketin mi?

Hayır. Telefon şirketin olabilir. Ama içindeki konuşma senin.

Anayasa, özel hayatın gizliliğini ve haberleşmenin gizliliğini korur. Haberleşmenin gizliliğine, hâkim kararı ya da kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri olmadan dokunulamaz.

Haldun Bey hâkim değil. Serkan hiç değil.

Borçlar Kanunu da işverene bir sınır çizer: İşveren, işçinin kişisel verilerini ancak işe yatkınlığıyla ilgili ya da sözleşmenin ifası için zorunlu olduğu ölçüde kullanabilir.

Kuzenler grubundaki düğün fotoğrafları bu ölçünün içinde değil.

Mahkemeye gelince: Hukuka aykırı elde edilen deliller, bir olayın ispatında dikkate alınamaz. Patron mesajı nasıl ele geçirdiğini açıklayamıyorsa, elindeki ekran görüntüsü çok şey kaybeder.

Haberlere yansıyan bir kararda Yargıtay da şirket telefonundaki özel yazışmaların okunup fesih gerekçesi yapılmasını özel hayatın ihlali saydı. İşçi lehine verilen tazminat kararı onandı.

Ama bir dakika. “Telefon şirketin, her şey serbest” ne kadar yanlışsa, “her şey yasak” da o kadar yanlış.

İşveren, iş için verdiği cihazı denetleyebilir. Önemli olan şunlar: Seni önceden bilgilendirdi mi? Özel kullanım yazılı olarak yasaklanmış mıydı? İnceleme ölçülü müydü, yoksa Serkan sabaha kadar grup mu okudu?

Yani her dosyada sonuç aynı çıkmaz. Ama kural açık: Telefonun sahibi olmak, içindeki hayatın sahibi olmak demek değildir.

Diyelim ki sen Murat’sın. Poşet elinde, kaktüs koltuğunun altında. Şimdi ne yapacaksın?

Önce fesih bildirimini yazılı iste ve sakla. İşveren fesih bildirimini yazılı yapmak ve sebebini açık ve kesin biçimde belirtmek zorunda.

Sonra iş güvencene bak. Otuz veya daha fazla işçi çalışan bir işyerinde, en az altı aydır, belirsiz süreli sözleşmeyle çalışıyorsan, işveren geçerli bir sebebe dayanmak zorunda. Bunu ispat etmek de ona düşer.

Ve en önemlisi: takvim. İşe iade istiyorsan, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalısın. Anlaşma çıkmazsa, son tutanaktan itibaren iki hafta içinde iş mahkemesi.

Bir ay dediysek, “bayram var, sonra bakarız” ayı değil. Takvim ayı.

Kazanırsan ne olur? Fesih geçersiz sayılırsa işveren seni bir ay içinde işe başlatmak zorunda. Başlatmazsa en az dört, en çok sekiz aylık ücretin tutarında tazminat öder. Ama sen de kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işverene başvurmalısın.

Kıdem ve ihbar tazminatı için de önce arabulucu. Arabulucuya gitmeden açılan dava usulden reddedilir. Özel hayatının ihlal edildiğini düşünüyorsan manevi tazminat talebini de ayrıca belirtmelisin.

Sinirle telefondaki her şeyi silmeyeceksin. Deliller korunmalı.

Ve intikam için Haldun Bey’in telefonunu karıştırmayacaksın. Kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlal etmek suçtur, hapis cezası var. Bir anda mağdurken sanık olursun. Bu kariyer değişikliği değil.

Haberdeki karar özetini de kendi dosyana birebir yapıştırma. Şirketin telefon politikası, seni bilgilendirip bilgilendirmediği, her şey sonucu değiştirir.

Peki ders ne? Patronun kel olduğunu söylememek mi?

Hayır. Ders şu: Şirket telefonu iş içindir. Özel hayatın için kendi telefonun var. Ve özel hayatın, şirketin demirbaş listesinde değil.

Bir de… o grubun adını değiştir. “Mesai Mağdurları” biraz fazla belli ediyor.

Bu hikâye temsilîdir. Genel bilgidir; hukuki görüş değildir. Süreler işliyorsa beklemeden bir avukata danış.