İdareye yaptığınız başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse isteğiniz reddedilmiş sayılır ve otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde idari yargıda dava açabilirsiniz (2577 sayılı Kanun m. 10). Üst makama dava süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış dava süresini durdurur (m. 11). Genel dava açma süresi vergi mahkemelerinde otuz gün, Danıştay ve idare mahkemelerinde bunun iki katıdır (m. 7).
Bu yazı idareye başvurunun dava süresine etkisini, zımni ret kurallarını, genel ve özel dava açma sürelerini, çalışmaya ara verme dönemini, ilanla bildirimi, görevsiz mahkemeye açılan davadan sonra izlenecek yolu, CİMER başvurusunun yerini ve Dilekçe Hakkı Kanunu'ndaki cevap sürelerini anlatır.
Bu yazıda
- İdareye başvuru ve zımni ret
- Üst makama başvuru dava süresini durdurur mu?
- Dava açma süreleri: genel kural ve özel süreler
- Çalışmaya ara verme, ilanla bildirim, görevsizlik kararı
- Tam yargı davasından önce idareye başvuru
- CİMER başvurusu mahkemeye itiraz yerine geçer mi?
- Dilekçe hakkı: kimler, nasıl, ne kadar sürede cevap
- Kaynaklar
İdareye başvurdum cevap gelmedi, ne zaman ret sayılır?
İlgililer, idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idareye başvurabilir. Başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır; buna zımni ret denir. Otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde ilgili mahkemeye dava açabilirsiniz (m. 10). Zımni ret de bir işlemdir ve ona karşı dava açılabilir. Bu yüzden isteğinizi açıkça yazın ve talebin idareye ulaştığı tarihi gösteren bir kayıt (evrak kayıt numarası, kargo veya elektronik başvuru kaydı) saklayın.
İdare otuz gün içinde kesin olmayan bir cevap verirse bunu istemin reddi sayıp dava açabilirsiniz; isterseniz kesin cevabı da bekleyebilirsiniz. Bekleyince dava açma süresi işlemez; ancak bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez (m. 10). Sessizliği kendiliğinden izin verilmiş saymayın; zımni ret kuralı özel bir kanunda aksi düzenlenmedikçe kural olarak redde bağlanır.
Üst makama başvurmak dava süresini durdurur mu?
Evet. İdari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması için üst makama, üst makam yoksa işlemi yapan makama dava süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış dava süresini durdurur (m. 11). İstek reddedilirse veya otuz gün içinde cevap verilmeyip reddedilmiş sayılırsa dava açma süresi yeniden işlemeye başlar. Başvuru tarihine kadar geçmiş olan süre de hesaba katılır; yani süre baştan başlamaz, kaldığı yerden devam eder (m. 11).
Önemli bir istisna: ivedi yargılama usulünde üst makamlara başvurmayı düzenleyen 11. madde uygulanmaz (m. 20/A). Bu tür işlemlerde üst makama başvurarak süreyi durdurmaya güvenmeyin; otuz günlük dava süresini doğrudan takip edin. Merkezî sınav sonuçlarına ilişkin davalarda da üst makama başvuru hükümleri uygulanmaz (m. 20/B).
Aynı dilekçeyi tekrar vermek süreyi yeniden başlatır mı?
Kanun süreyi yenileyen genel bir kural koymaz; tekrarlanan başvurunun etkisi somut işleme bağlıdır. Eski süreyi otomatik yenilediğini varsaymayın. Her başvuruda hangi işleme, hangi tarihte, hangi makama başvurduğunuzu not edin ve cevapları kronolojik tutun.
Dava açma süresi ne kadardır?
Özel kanunda ayrı süre gösterilmiyorsa vergi mahkemelerinde dava açma süresi otuz gündür. Danıştay ve idare mahkemelerinde ise genel süre bunun iki katıdır. Süre, yazılı bildirim tarihini izleyen günden başlar (m. 7). Vergi uyuşmazlıklarında süre tahsilat, tebliğ veya tescil gibi kanunda sayılan tarihi izleyen günden başlar (m. 8).
Süre başlangıcı için karar tarihi ile tebliğ tarihini ayrı tutun. Tebliğ zarfını ve elektronik tebligat kayıtlarını saklayın; bir tarih tablosu hazırlayıp her işlem için karar, tebliğ, başvuru ve cevap tarihini ayrı sütunlara yazın. Bilmediğiniz tarihi uydurmayın, boş bırakın ve belgeyle doğrulayın.
Özel süreler
- İvedi yargılama usulüne tabi işlemler: İhaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemleri de dahil, dava açma süresi otuz gündür ve üst makama başvuru hükümleri uygulanmaz (m. 20/A). İhale işlemlerinde süreyi genel kurala göre hesaplamayın.
- Merkezî sınavlar: Millî Eğitim Bakanlığı ile ÖSYM tarafından yapılan merkezî ve ortak sınavlar, bunlara ilişkin iş ve işlemler ile sınav sonuçları hakkında açılacak davalarda dava açma süresi on gündür ve üst makama başvuru hükümleri uygulanmaz (m. 20/B).
Adli tatilde dava süresi işler mi?
İdari yargıda çalışmaya ara verme dönemi her yıl yirmi temmuz ile otuz bir ağustos arasıdır. Kanundaki sürelerin bitmesi bu döneme rastlarsa süreler, ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılır (m. 8 ve 61). Bu uzama süreyi kaçırmanız için bir gerekçe değildir; süre ara verme döneminden önce bitiyorsa uzamadan yararlanılmaz.
Adresi bilinmediği için ilanla bildirilen işlemde süre ne zaman başlar?
Adresi belli olmayanlara özel kanunlarındaki hükümlere göre ilanla bildirim yapılan hallerde, özel kanunda aksi yoksa süre son ilan tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün sonra işlemeye başlar (m. 7).
Yanlışlıkla adli yargıda dava açtım, ne yapmalıyım?
İdari yargının görev alanındaki bir dava adli yargıya açılmış ve görev yönünden reddedilmişse, kararın kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün içinde görevli mahkemede dava açabilirsiniz. Görevsiz mahkemeye başvuru tarihi, idari mahkemeye başvuru tarihi sayılır (m. 9). Adli yargıda açılan tam yargı davası görev yönünden reddedilirse, sonradan idari yargıda açılacak davada idareye başvurma şartı da aranmaz (m. 13).
Tam yargı davasından önce idareye başvurmak zorunlu mu?
İdari eylemlerden hakları ihlal edilenlerin dava açmadan önce, eylemi öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gerekir. İsteğin kısmen veya tamamen reddi halinde işlemin tebliğini izleyen günden, otuz gün içinde cevap verilmezse bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açılabilir (m. 13). Ret yazısının tebliğ tarihini saklayın.
Harç yatırmadan dava açarsam dava reddedilir mi?
Hemen reddedilmez. Harç veya posta ücreti verilmeden ya da eksik verilerek dava açılırsa, otuz gün içinde tamamlanması size tebliğ edilir. Tebligata rağmen yerine getirilmezse bildirim tekrarlanır; yine de tamamlanmazsa davanın açılmamış sayılmasına karar verilir (m. 6).
CİMER başvurusu mahkemeye itiraz yerine geçer mi?
CİMER bir iletişim kanalıdır; yargısal başvuru değildir. CİMER'e yazmak her durumda kanuni başvuru veya dava süresini koruyan işlem sayılmaz. Başvurunun makamı, içeriği ve özel kanun yolu önemlidir. Kurum cevabını beklerken dava süresinin nasıl etkilendiğini ayrıca kontrol edin ve süre içinde, gerekiyorsa üst makama kanuni başvuruyu ve dava açmayı ayrıca değerlendirin (m. 7, 10 ve 11).
Dilekçe hakkı: kimler, nasıl ve ne kadar sürede cevap
Türk vatandaşları kendileri veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisine ve yetkili makamlara yazı ile başvurma hakkına sahiptir. Türkiye'de ikamet eden yabancılar karşılıklılık esası gözetilerek ve dilekçelerinin Türkçe yazılması kaydıyla bu haktan yararlanabilir (3071 sayılı Kanun m. 3). Dilekçede adınız, soyadınız ve imzanız ile iş veya ikametgah adresiniz bulunmalıdır; bu şartları taşımayan dilekçeler incelenemez. Konusu belli olmayan dilekçeler de incelenmez (m. 4 ve 6).
Dilekçeyi yanlış kuruma verirseniz, konusuyla ilgili olmayan makam tarafından yetkili makama gönderilir ve size de bilgi verilir (m. 5). Yetkili makamlara yapılan başvuruların sonucu veya yapılmakta olan işlemin safahatı hakkında dilekçe sahiplerine en geç otuz gün içinde gerekçeli olarak cevap verilir (m. 7). TBMM Dilekçe Komisyonunda dilekçelerin incelenmesi ve karara bağlanması altmış gün içinde sonuçlandırılır; ilgili kamu kurumları Komisyonca gönderilen dilekçeleri otuz gün içinde cevaplandırır (m. 8).
Sık yapılan hatalar
- Cevap beklerken dava süresinin işlemeye devam ettiğini unutmak.
- Üst makama başvuruyu ivedi yargılama veya sınav davalarında da süreyi durdurur sanmak.
- Tebliğ tarihini değil karar tarihini esas almak.
- CİMER yazısını dava yerine saymak.
- Dilekçeyi imzasız veya adressiz vermek.
Kaynaklar
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu: mevzuat.gov.tr
- 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun: mevzuat.gov.tr