İflas yoluyla takip yalnızca tacir sayılan veya tacirler hakkındaki hükümlere tabi olanlar ile özel kanunlarında iflasa tabi olduğu bildirilenler hakkında yapılabilir (İİK m. 43). Konkordato ise borçlunun borçlarını ödeyememesi ya da ödeyememe tehlikesi altında bulunması hâlinde talep edilebilir; geçici mühlet üç aydır ve en fazla iki ay uzatılabilir, kesin mühlet bir yıldır (İİK m. 285, 287 ve 289). Konkordato borçları kendiliğinden silmez; mühlet süresince borçluya karşı takip yapılamaz.
Bu yazı, iflas yoluyla takibin kimlere karşı yapılabileceğini, iflas talebinin nasıl ve ne zamana kadar yapıldığını, iflas kararına karşı kanun yollarını, borca batık şirketin durumunu, kambiyo senedine dayalı iflas takibini ve konkordatonun mühlet, süre ve sonuçlarını anlatır. Borçlunun malvarlığını devretmesi için tasarrufun iptali yazımıza bakabilirsiniz.
Bu yazıda
- İflas yoluyla takip ve iflas talebi
- İflas kararına karşı kanun yolları ve diğer alacaklılar
- Borçlunun kendi iflasını istemesi ve borca batık şirket
- Kambiyo senedine dayalı iflas takibi
- Konkordato: şartlar, geçici ve kesin mühlet
- Mühletin takibe etkisi
- İflas ilanı ve alacağın kaydı
- Şirket borcu ortağa geçer mi?
İflas yoluyla takip kimlere karşı yapılabilir?
İflas yoluyla takip, ancak tacir sayılan veya tacirler hakkındaki hükümlere tabi olanlar ile özel kanunlarında iflasa tabi olduğu bildirilenler hakkında yapılabilir. Alacaklı bu kişiler hakkında haciz yoluyla da takipte bulunabilir (İİK m. 43). Alacaklı olarak iflas yolunu mu haciz yolunu mu seçeceğinizi, borçlunun sıfatına ve alacağınızın niteliğine göre değerlendirin.
İflas talebi nasıl yapılır?
Ödeme emrindeki süre içinde borçlu itiraz etmemişse alacaklı bir dilekçe ile ticaret mahkemesinden iflas kararı isteyebilir ve dilekçeye ödeme emri nüshasını ekler. Borçlu ödeme emrine itiraz etmişse takip durur; alacaklı itirazın kaldırılmasıyla birlikte iflasa karar verilmesini ticaret mahkemesinden isteyebilir. İflas isteme hakkı, ödeme emrinin tebliğinden bir sene sonra düşer (İİK m. 156). İflas talebini geri alan alacaklı, bir ay geçmedikçe bu talebini yenileyemez (İİK m. 157).
Alacaklının iflas takibi kesinleştiğinde ilan edilir. İlandan itibaren on beş gün içinde diğer alacaklılar davaya müdahale veya itiraz ederek iflası gerektiren bir hâl bulunmadığını ileri sürüp talebin reddini isteyebilir. Mahkeme basit yargılama usulüne göre duruşma yapar (İİK m. 158). Ticaret mahkemesinin iflas kararı taraflara tebliğ edilir; tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna, bölge adliye mahkemesi kararına karşı da iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabilir. Kanun yoluna başvuru iflasın ilanına engel olmaz (İİK m. 164).
Borçlunun kendi iflasını istemesi ve borca batık şirket
İflasa tabi bir borçlu, aciz hâlinde olduğunu bildirerek yetkili mahkemeden kendi iflasını isteyebilir. Bunun için bütün aktif ve pasifi ile alacaklıların isim ve adreslerini gösteren mal beyanını talebine eklemek zorundadır; bu belge ibraz edilmedikçe iflasa karar verilemez. Alacaklılar talebin ilanından itibaren on beş gün içinde itiraz edebilir (İİK m. 178).
Sermaye şirketleri ve kooperatiflerin, aktiflerin muhtemel satış fiyatları üzerinden düzenlenen ara bilançoya göre borca batık olduğu idare ve temsille görevli kişiler, tasfiye memurları veya bir alacaklı tarafından beyan edilir ve mahkemece tespit edilirse, önceden takibe gerek kalmadan iflasa karar verilir (İİK m. 179). İdare ve temsille görevli kişiler borca batıklığı bildirip iflası istemezlerse alacaklılardan birinin şikâyeti üzerine on günden üç aya kadar hapis cezası ile cezalandırılabilir (İİK m. 345/a).
Kambiyo senedine dayalı iflas takibi
Kambiyo senetlerine mahsus iflas yoluyla takipte borçlu, kambiyo senedine ve borca ilişkin itiraz veya şikâyetlerini sebepleriyle birlikte, ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde icra dairesine dilekçeyle bildirmelidir. Bu sürede ödeme veya itiraz yapılmazsa alacaklı iflas isteyebilir (İİK m. 171-173). Süre kısa olduğu için ödeme emrini aldığınız gün senet vasfını, imzayı ve borcu birlikte inceletin.
Konkordato: kim talep eder, süre ne kadardır?
Borçlarını vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlu, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek ya da muhtemel bir iflastan kurtulmak için konkordato talep edebilir. İflas talebinde bulunabilecek her alacaklı da gerekçeli bir dilekçeyle borçlu hakkında konkordato işlemlerinin başlatılmasını isteyebilir. Yetkili ve görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir; talepte bulunan konkordato gider avansını yatırmak zorundadır (İİK m. 285).
- Geçici mühlet: Geçici mühlet üç aydır. Mahkeme bu süre dolmadan borçlunun veya geçici komiserin talebi üzerine en fazla iki ay daha uzatabilir; geçici mühletin toplam süresi beş ayı geçemez. Geçici mühlet kesin mühletin sonuçlarını doğurur ve ilan edilir (İİK m. 287 ve 288). İlanda alacaklıların, ilandan itibaren yedi günlük kesin süre içinde dilekçeyle itiraz edebilecekleri belirtilir (İİK m. 288).
- Kesin mühlet: Konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğu anlaşılırsa borçluya bir yıllık kesin mühlet verilir. Güçlük arz eden özel durumlarda mahkeme, komiserin gerekçeli raporu üzerine kesin mühleti altı aya kadar uzatabilir (İİK m. 289).
- Mühletin kaldırılması: İflasa tabi borçlu bakımından konkordatonun başarıya ulaşamayacağı anlaşılırsa, borçlu yükümlülüklere aykırı davranır veya alacaklıları zarara uğratma amacıyla hareket ederse mahkeme kesin mühleti kaldırarak talebin reddine ve borçlunun iflasına resen karar verebilir (İİK m. 292).
Mühletin takibe etkisi
Bir borçlu hakkında konkordato için mühlet verilmişse, o borçluya karşı takip muamelesi yapılamaz (İİK m. 51, 288 ve 292). Mühlet içinde borçlu aleyhine hiçbir takip yapılamaz, daha önce başlamış takipler durur, ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları uygulanmaz, takip muamelesi ile kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren süreler işlemez. Ancak istisnalar vardır: kanundaki birinci sıradaki imtiyazlı alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabilir (İİK m. 294). Rehinle temin edilmiş alacaklar için rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatılabilir veya devam edilebilir; ancak bu takip nedeniyle muhafaza tedbirleri alınamaz ve rehinli malın satışı gerçekleştirilemez (İİK m. 295). Mühletin etkileri alacağa ve takip türüne göre değiştiği için mahkeme kararını ve tarihini inceleyin. Konkordato başvurusu bütün borçları silmez: mühlet, proje, tasdik ve alacak türüne bağlı sonuçlar vardır.
İflas ilanını görürseniz alacağınızı bildirin
Tasfiye adi şekilde yapılacaksa iflas dairesi, iflasa ilişkin kararından itibaren en geç on gün içinde durumu ilan eder. İlanda alacaklılardan ve istihkak iddiasında bulunanlardan alacaklarını ve istihkaklarını ilandan itibaren bir ay içinde kaydettirmeleri ve delillerini sunmaları istenir (İİK m. 219). İdare, alacak ve istihkak iddialarının kaydı için belirlenen süre bittikten sonra iddiaları inceler ve kabul veya ret kararı verir (İİK m. 230). İlanın kapsamını, belgeleri ve başvuru tarihlerini doğrulayın ve süreyi kaçırmayın.
Borçlu şirketin borcu ortağa geçer mi?
Otomatik olarak hayır. Ortaklık tek başına bütün borçlara kefalet değildir; şirket türü, borcun niteliği ve kişisel sorumluluk sebepleri incelenir. Örneğin limited şirkette ortaklar şirket borçlarından sorumlu olmayıp yalnızca taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemekle ve şirket sözleşmesinde öngörülen ek ödeme ve yan edim yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlüdür (TTK m. 573).
Sık yapılan hatalar
- Konkordato başvurusunu borçların silinmesi sanmak.
- Kambiyo senedine dayalı iflas takibinde beş günlük süreyi kaçırmak.
- Borca batık şirkette iflas talebini geciktirmek.
- İflas ilanını görüp alacağı süresinde kaydettirmemek.