Borçlunun veya yakınının ölümü, ağır hastalık, tutukluluk gibi hâllerde takip belirli süreler için geri bırakılabilir; ancak bu erteleme itiraz ve başvuru sürelerini durdurmaz (İİK m. 52 ila 56). Borç taksitlendirilirse icra dairesindeki taksit sözleşmesi süresince satış isteme süreleri işlemez; satıştan gelen para yetmezse icra dairesi sıra cetveli yapar (İİK m. 111 ve 140).
Bu yazı, takibin hangi durumlarda ertelendiğini, taksit sözleşmesinin sonuçlarını ve damga vergisi istisnasını, ödemelerin alacaklıya aktarılmasını, dosyanın kapanmasını sağlayan ödeme ve mühlet belgelerini, hacizli malın satış talebini, paylaştırma ve sıra cetvelini, sıra cetveline itiraz süresini ve alacakların sıralamasını anlatır. Dosyanın düşmesi konusunda icra dosyası ne zaman düşer yazımızı da inceleyebilirsiniz.
Bu yazıda
- Ölüm, tutukluluk ve ağır hastalık hâlinde takibin ertelenmesi
- Alacaklı da borçlu da satış isteyebilir
- Taksit sözleşmesi ve damga vergisi
- Ödemelerin alacaklıya aktarılması, senedin iadesi
- Mühlet ve ödeme belgesiyle takibin iptali
- İpotek alacaklısı borcu almazsa
- Tazyik hapsi ve ödeme
- Paylaştırma ve sıra cetveli
- Sıra cetveline itiraz
- Alacakların sırası
Ölüm, tutukluluk ve ağır hastalık hâlinde takibin ertelenmesi
Eşi veya usul ya da füruundan biri ölen borçlu aleyhindeki takip, ölüm günü ile beraber üç gün için talik edilir. Bu kısa durma takibi ortadan kaldırmaz; bu sürede itiraz gibi sürelerin işleyişi için ayrıca m. 56 hükmüne bakmak gerekir (İİK m. 52 ve 56). Terekenin borçlarından dolayı ölüm günü ile beraber üç gün içinde takip geri bırakılır. Mirasçı mirası kabul veya reddetmemişse medenî kanundaki süreler geçinceye kadar takip geri kalır; takibin mirasçıya karşı devamı ancak rehnin paraya çevrilmesi veya haciz yoluyla mümkündür (İİK m. 53).
Mümessili olmayan tutuklu veya hükümlü aleyhine takipte icra memuru, mümessil tayin etmesi için ona uygun bir süre verir. Bu süre içinde temsilci bildirilmezse takibe devam edilir; mal kaçırma ihtimali varsa bu süre içinde de haciz yapılabilir (İİK m. 54). Borçlunun mümessil tayin edemeyecek derecede ağır hastalığı hâlinde takip, belirli bir süre için icra müdürlüğünce talik edilebilir; ağır hastalığın resmî belgeyle ispatlanması şarttır ve mal kaçırma ihtimali varsa hastalık sürerken de haciz yapılabilir (İİK m. 55). Takip taliklerinde süreler işlemeye devam eder; yalnızca sürenin son günü talik gününe rastlarsa süre talikin bitiminden sonra bir gün daha uzar (İİK m. 56).
Kira bedelleri gibi dönemsel edimler beş yıllık zamanaşımına tabidir; diğer alacaklar kural olarak on yıllık süreye bağlıdır. Takibe başlamadan önce hangi kira dönemlerinin süresinin geçtiğini hesaplayın (TBK m. 146 ve 147).
Alacaklı da borçlu da satış isteyebilir
Alacaklı veya borçlu, hacizden itibaren bir yıl içinde haczedilen malın satışını isteyebilir. Alacaklı talep etmese bile borçlunun talebiyle de satış yapılabilir. Satış talebiyle birlikte kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamının peşin yatırılması zorunludur; yatırılmazsa talep yapılmamış sayılır (İİK m. 106 ve 113). İcra memuru, kıymeti süratle düşen veya muhafazası masraflı olan malların satılmasına her zaman karar verebilir; borçlunun talebiyle de satış yapılabilir (İİK m. 113). Satış; bütün ilgililer isterse, borsa veya piyasada fiyatı olan kıymetli evrak ve mallar için o günün fiyatı teklif edilirse, maden kıymetini bulmamış altın ve gümüş eşyaya bu kıymet verilirse ve kıymeti süratle düşen veya muhafazası masraflı mallarda pazarlıkla da yapılabilir (İİK m. 119).
Taksit sözleşmesi ve damga vergisi
Borçlu ile alacaklının icra dairesinde yaptığı taksit sözleşmelerinin devamı süresince satış isteme süreleri işlemez. Ancak sözleşmelerin toplam süresi on yılı aşarsa, aştığı tarihten itibaren süreler kaldığı yerden işlemeye başlar. Taksitlerden biri zamanında ödenmezse icra işlemleri ve süreler kaldığı yerden devam eder (İİK m. 111).
Borçlunun borcunu muntazam taksitlerle ödemeyi taahhüt etmesi veya alacaklı ile borçlunun borcun taksitlendirilmesi için yaptığı sözleşme nedeniyle icra dairesinde düzenlenen tutanak veya kâğıt damga vergisinden istisnadır; bu istisna hacizden önce ya da sonra yapılan taksit sözleşmeleri için geçerlidir (İİK m. 111).
Ödemelerin alacaklıya aktarılması, senedin iadesi
İcra dairesine yapılacak nakdî ödemeler icra dairesi adına açılan banka hesabına yatırılır. Alacaklının gösterdiği hesaba aktarım için icra müdürü resen bankaya talimat verir; bu talimat paranın hesaba yatırılmasını izleyen en geç üç iş günü sonuna kadar verilir. Ödeme belgesini saklayın (İİK m. 9). Alacağının yalnız bir kısmı ödenmiş alacaklı senedini geri alabilir; icra dairesi senede bundan sonra ne miktar para için geçerli olacağını yazar. Alacak tamamen ödenmişse alacaklıya ait senet icra dairesince borçluya verilir (İİK m. 144).
Mühlet ve ödeme belgesiyle takibin iptali
Takip kesinleştikten sonra alacaklının size bir mühlet verdiğini noterden tasdikli veya imzası ikrar edilmiş bir belgeyle ispatlarsanız, takibin iptalini veya talikini her zaman icra mahkemesinden isteyebilirsiniz. Aynı yol borcun ve ferilerinin ödendiğini ispatlamak için de geçerlidir (İİK m. 71).
İpotek alacaklısı borcu almazsa
İpotekli ve vadesi gelmiş borcun borçlusu icra dairesine başvurup alacaklının borcu almaktan ve ipoteği çözmekten kaçındığını bildirirse, icra dairesi alacaklıya on beş gün içinde gelmesini tebliğ eder. Alacaklı gelmezse veya haklı sebepsiz kaçınırsa borç icra dairesine yatırılır ve icra mahkemesi ipoteğin terkinine karar verir (İİK m. 153).
Tazyik hapsi ve ödeme
Taksit şartını makbul sebepsiz ihlal edenler için verilen tazyik hapsinde, hapis uygulanmaya başladıktan sonra borcun tamamını veya o tarihe kadar yatırılması gereken meblağı öderseniz tahliye edilirsiniz. Ödemeleri tekrar keserseniz hakkınızda yeniden karar verilebilir. Bir borç için tazyik hapsi üç ayı geçemez (İİK m. 340).
Paylaştırma ve sıra cetveli
Haciz, paraya çevirme ve paylaştırma gibi bütün alacaklıları ilgilendiren masraflar önce satış tutarından alınır. Kalan para, takip masrafları ve işlemiş faizler dahil, alacaklara oranlanarak paylaştırılır; satış bedeli yetmezse icra dairesi sıra cetveli düzenler (İİK m. 138 ve 140). Vekil aracılığıyla yapılan takiplerde vekâlet ücretinin miktarı, alacaklı ile borçlu arasındaki sözleşmeye bakılmaksızın icra memuru tarafından avukatlık ücret tarifesine göre hesaplanır; bu ücret de takip masraflarına dahildir (İİK m. 138). Satış tutarı bütün alacakları ödemeye yetmezse icra memuru kendiliğinden yeni hacizler yaparak haczi tamamlar ve yeniden haczedilen mallar ayrıca satış talebine gerek kalmadan mümkün olduğunca çabuk satılır; alacağın tamamı alınamazsa alacaklıya aciz vesikası verilir (İİK m. 139 ve 143).
Cetvelin birer sureti icra dairesince ilgililere tebliğ edilir ve itiraz süresi bu tebliğden itibaren işler (İİK m. 140 ve 141). Sıra cetveli düzenlendikten sonra tebligatı alan ve cetvelde hak sahibi görünen her alacaklı, bir bankanın kesin ve süresiz teminat mektubunu dosyaya ibraz ederek payına düşen meblağı tahsil edebilir; mektupta iade hâlinde faizin ödeneceği taahhüt edilmelidir (İİK m. 142/a).
Sıra cetveline itiraz
Sıra cetveli suretinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde, alacaklılar ilgililer aleyhine dava açarak cetvelin içeriğine itiraz edebilir; dava basit yargılama usulüyle görülür. İtiraz alacağın esasına ve miktarına değil yalnız sıraya ilişkinse icra mahkemesine şikâyet yoluyla yapılır (İİK m. 142). Alacağın esas veya miktarına ilişkin itirazlar için takibin yapıldığı yer mahkemesinde ilgililer aleyhine dava açılır.
Alacakların sırası
- Rehinli alacaklıların satış tutarı üzerinde rüçhan hakkı vardır; rehinle karşılanmayan alacaklar iflasa göre belirlenen sıralara girer (İİK m. 140, 206 ve 207).
- İşçilerin iş ilişkisine dayanan alacakları, iflasın açılmasından önceki bir yıl içinde tahakkuk etmiş ihbar ve kıdem tazminatı dahil, birinci sırada yer alır. Sıra cetvelinde ilk üç sıraya kayıt için geçerli tarih haciz talebi tarihidir.
- İflasın açılmasından önceki son bir yıl içinde tahakkuk etmiş olan ve nakden ifası gereken aile hukukundan doğan her türlü nafaka alacakları birinci sırada yer alır.
- Her sıranın alacaklıları kendi aralarında eşit haklıdır; bir sıra önceki alacaklılar alacaklarını tamamen almadıkça sonraki sıradakiler bir şey alamaz (İİK m. 207).
Sık yapılan hatalar
- Takip ertelenince itiraz sürelerinin de durduğunu sanmak.
- Taksit sözleşmesini yaptıktan sonra bir taksiti geciktirmek; icra işlemleri ve süreler kaldığı yerden devam eder.
- Satış talebiyle birlikte kıymet takdiri ve satış giderlerini peşin yatırmamak.
- Sıra cetveline itiraz süresini tebliğ tarihine göre hesaplamamak.
- Alacağınızın hangi sıraya yazıldığını kontrol etmemek.