Kira alacağı ve tahliye için başlatılan ilamsız takipte kiracı, ödeme emrine yedi gün içinde itiraz edebilir; kiracı itiraz etmez ve ödemezse alacaklı, ihtar süresinin bitiminden itibaren altı ay içinde icra mahkemesinden tahliye kararı isteyebilir (İİK m. 269 ve 269/a). Konkordato ise borçlunun mühlet alarak borçlarını yeniden yapılandırmasıdır; mühlet içinde borçluya karşı hiçbir takip yapılamaz ve başlamış takipler durur (İİK m. 294).
Bu yazı, kira takibinde ödeme emrinin tahliye içeriğini, itiraz sürelerini, tahliye emrini ve mahkeme ilamıyla tahliyeyi; konkordato talebini, geçici mühlete itirazı, alacağın bildirilmesini, oylamayı ve konkordato ilan eden şirkete karşı alacaklı olarak izleyebileceğiniz yolu; ayrıca iflas yoluyla takibin yetki, masraf ve süre kurallarını anlatır. Kira ilişkisinin kendisi için sitedeki kira hukuku konularına da göz atabilirsiniz.
Bu yazıda
- Kira takibinde ödeme emri ve tahliye
- İtiraz süresi ve sonuçları
- Tahliye kararı ve infaz
- Yazılı sözleşme bitince tahliye emri
- Evde kiracıdan başkası varsa, ilamla tahliye
- Konkordato talebi ve ilan
- Mühletin sonuçları
- Alacaklının bildirimi, oylama ve çoğunluk
- Konkordato ilan eden şirkete karşı ne yapılır?
- İflas yoluyla takip
Kira takibinde ödeme emri ve tahliye
Takip adi kiraya veya hasılat kirasına ilişkinse ve alacaklı isterse ödeme emri, ihtar ve kanuni süre geçtikten sonra borçlunun kiralanan yerden çıkarılmasının icra mahkemesinden istenebileceği tebliğini de içerir. Bu talebi takip talebinde açıkça belirtmelisiniz (İİK m. 269).
İtiraz süresi ve sonuçları
Kira alacağı ve tahliye içeren ödeme emrinde borçlu yedi gün içinde itiraz sebeplerini icra dairesine bildirmek zorundadır; kanunda kiraya verene altı günlük süre sonunda sözleşmeyi feshetme imkânı verilen hâllerde ise itiraz süresi üç gündür (İİK m. 269). Borçlu itirazında kira akdini ve varsa sözleşmedeki imzasını açık ve kesin olarak reddetmezse akdi kabul etmiş sayılır. Bu yüzden sözleşmeyi veya imzayı kabul etmiyorsanız bunu itiraz dilekçenizde açıkça yazın.
İtiraz takibi durdurur. Alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren altı ay içinde itirazın kaldırılmasını istemezse aynı alacaktan dolayı bir daha ilamsız icra yoluyla takip yapamaz; bu yüzden süreyi kaçırmadan icra mahkemesine başvurmak gerekir (İİK m. 269).
Borçlu akdi reddetmeyip kiranın ödendiğini veya başka sebeple istenemeyeceğini bildirerek itiraz ediyorsa, itiraz sebeplerini noterlikçe düzenlenmiş veya imzası tasdik edilmiş, alacaklı tarafından ikrar olunmuş belge ya da resmî makbuzla ispat etmelidir (İİK m. 269/c).
Tahliye kararı ve infaz
Borçlu itiraz etmez ve ihtar süresi içinde kira borcunu da ödemezse, ihtar süresinin bitim tarihini izleyen altı ay içinde alacaklının talebi üzerine icra mahkemesi tahliyeye karar verir. Süreyi ihtar tarihine göre dikkatle hesaplayın (İİK m. 269/a).
İcra mahkemesinin tahliyeye dair kararının infazı için kesinleşmesi beklenmez; ancak tahliye için kararın borçluya tefhimi veya tebliği tarihinden itibaren on gün geçmesi gerekir. Borçlu bu karara karşı icranın geri bırakılması için 36. madde hükmünden yararlanabilir (İİK m. 269/c).
Yazılı sözleşme bitince tahliye emri
Sözleşmeyle kiralanan taşınmazın süresi bittikten sonra bir ay içinde sözleşmenin icra dairesine ibrazıyla tahliye istenebilir. İcra memuru, taşınmazın on beş gün içinde tahliye ve teslimini emreden tahliye emri tebliğ eder (İİK m. 272). Tahliye emrine itiraz etmek isteyen kiracı, tahliye emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde dilekçe ile veya sözlü olarak icra dairesine bildirmelidir; bu şekilde yapılan itiraz tahliye takibini durdurur (İİK m. 274).
Evde kiracıdan başkası varsa, ilamla tahliye
Tahliyesi istenen yerde kiracıdan başka biri bulunur ve oturmada haklı olduğunu gösteren resmî bir belge sunamazsa derhal tahliye edilir. Daha önceki bir tarihten beri orayı işgal ettiğini beyan eder ve bu doğrulanırsa icra mahkemesine bildirilip tahliye ertelenebilir (İİK m. 276). Mahkeme ilamıyla tahliye ve teslim istenmişse ilam icra dairesine verilince icra müdürü teslimi emreder; borçlu taşınmazı işgal ederken emre uymazsa ilam hükmü zorla icra edilir ve teslim edilen yere haklı sebep olmadan tekrar giren zorla çıkarılır (İİK m. 26).
Konkordato talebi ve ilan
Borçlarını vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlu, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflâstan kurtulmak için konkordato talep edebilir (İİK m. 285). Borçlu talebine konkordato ön projesini, malvarlığının durumunu gösteren belgeleri (defter tutmaya mecbursa son bilanço, gelir tablosu, ara bilançolar ve defter tasdikleri gibi), alacaklıları ve imtiyaz durumlarını gösteren listeyi, karşılaştırmalı tabloyu ve bağımsız denetim raporunu ekler (İİK m. 286).
Geçici mühlet ilan edildiğinde alacaklılar, ilandan itibaren yedi günlük kesin süre içinde dilekçeyle itiraz ederek konkordato mühleti verilmesini gerektiren bir hâl bulunmadığını delilleriyle birlikte ileri sürebilir ve talebin reddini isteyebilir (İİK m. 288). Geçici mühlet kesin mühletin sonuçlarını doğurur. Süreyi kaçırmamak için ilan tarihini takip edin.
Mühletin sonuçları
- Takipler: mühlet içinde borçlu aleyhine hiçbir takip yapılamaz ve evvelce başlamış takipler durur; ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları uygulanmaz, takip muamelesiyle kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren süreler işlemez. Rehinle temin edilmemiş alacaklara faiz işlemesi, tasdik edilen proje aksini içermedikçe kesin mühlet tarihinden itibaren durur; rehinle güvence altına alınmış alacaklar için bu kural uygulanmaz (İİK m. 294).
- Sözleşmeler: borçlunun işletmesinin devamı için önem taşıyan sözleşmelerin devamı esastır. Sözleşmede borçlunun konkordato talebinin aykırılık, haklı fesih sebebi veya borcu muaccel kılan hâl sayılacağı yazsa bile bu hüküm uygulanmaz; sözleşme borçlunun konkordatoya başvurduğu gerekçesiyle sona erdirilemez (İİK m. 296).
- Borçlunun tasarrufları: borçlu mahkemenin izni dışında mühlet kararından itibaren rehin tesis edemez, kefil olamaz ve ivazsız tasarrufta bulunamaz; taşınmazını veya işletmenin devamı için önemli taşınırını devredemez. Aksi hâlde yapılan işlemler hükümsüzdür; mahkeme izin vermeden önce komiserin görüşünü almak zorundadır (İİK m. 297).
- Rehinli malın kıymeti: komiser, rehinli malların kıymetini takdir eder ve kararı alacaklılar toplantısından önce rehinli alacaklılara ve borçluya yazılı bildirir; ilgililer yedi gün içinde ve masrafı önceden vermek kaydıyla mahkemeden yeniden kıymet takdirini isteyebilir (İİK m. 298).
Alacaklının bildirimi, oylama ve çoğunluk
Alacaklılar komiserin ilanından itibaren onbeş gün içinde alacaklarını bildirmeye davet edilir. Alacağını bildirmeyen alacaklı, bilançoda kayıtlı olmadıkça konkordato projesinin müzakerelerine kabul edilmez; bu nedenle ilanı ve alacak bildirimi için verilen süreyi kaçırmamalısınız (İİK m. 299).
Proje, kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısını aşan çoğunlukla ya da kaydedilmiş alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan çoğunlukla imzalanırsa kabul edilmiş sayılır. Oylamada yalnız projeden etkilenen alacaklılar oy kullanır; borçlunun eşi ve çocuğu gibi yakınlar çoğunluk hesabında dikkate alınmaz (İİK m. 302).
Konkordato ilan eden şirkete karşı ne yapılır?
Geçici veya kesin mühlet kararı takipleri ve alacak bildirimini etkileyebilir. Önce ilanın tarihini, alacağın doğum tarihini ve teminatını belirleyin: rehinle güvence altına alınmış alacaklar için rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatılabilir veya başlamış takibe devam edilebilir, ancak rehinli malın satışı gerçekleştirilemez (İİK m. 295). İlanı iflasla aynı saymayın; komisere bildirim ve itiraz aşamalarını dosyaya göre takip edin. Kesin mühlet verildikten sonra, örneğin konkordatonun başarıya ulaşamayacağı anlaşılırsa veya borçlu kanuna ya da komiserin talimatlarına aykırı davranırsa, iflasa tabi borçlu bakımından mahkeme kesin mühleti kaldırır, talebin reddine ve borçlunun iflasına resen karar verir (İİK m. 292).
İflas yoluyla takip
İflas yoluyla takipte yetkili icra dairesi, borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yerdeki dairedir. Taraflar yazılı anlaşmayla başka yerin icra dairesini de yetkili kılabilir; ancak iflas davaları için yetki sözleşmesi yapılamaz ve dava borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yer ticaret mahkemesinde açılır (İİK m. 154). İflas isteyen alacaklı, ilk alacaklılar toplantısına kadar olan masraflardan sorumludur; mahkeme bu masrafların ve iflas kararının kanun yolları için gereken tebliğ masraflarının peşin verilmesini ister (İİK m. 160). İflasa karar verilmesinden sonra iflas davasından feragat geçersizdir; iflas hükümle açılır ve hükümde iflasın açılma anı gösterilir (İİK m. 165). Ödeme emri tebliğinden sonra borçlu itiraz etmemişse alacaklı ticaret mahkemesinden iflas kararı isteyebilir; itiraz etmişse itirazın kaldırılmasıyla birlikte iflası isteyebilir ve iflas isteme hakkı, ödeme emrinin tebliği tarihinden bir sene sonra düşer (İİK m. 156). Ticareti terk eden tacir on beş gün içinde bunu ticaret siciline bildirmek ve mal beyanında bulunmak zorundadır; ilan tarihinden itibaren bir sene içinde hakkında iflas yoluyla takip yapılabilir ve mal beyanından itibaren iki ay haczi kabil mallarını devredemez (İİK m. 44).
Sık yapılan hatalar
- Kira takibinde itirazı yedi gün yerine geç yapmak veya sözleşmeyi, imzayı açıkça reddetmemek.
- Alacaklı olarak itirazın kaldırılması için altı aylık süreyi kaçırmak.
- Konkordato geçici mühletine itiraz süresini ve alacak bildirimi süresini ilan tarihinden hesaplamamak.
- Konkordato başvurusunu gerekçe göstererek işletme için önemli sözleşmeyi feshetmeye çalışmak.
- İflas davasından, iflas kararından sonra feragat edilebileceğini sanmak.