Zincirsiz köpek beni ısırdı: sahibinden tazminat nasıl istenir?

Türkiye’de bir apartmanın gerçek anayasası, asansöre bantlanmış bir A4 kâğıdıdır.

Ve bir sabah o kâğıtta şu yazıyor: “Sayın sakinler, apartmanımızda kedi-köpek beslemek YASAKTIR. Yönetim.”

Peki kedini evden çıkarmak zorunda mısın? Yönetici “yasak” dedi diye yasak mı olur? Gel, baştan alalım.

Melis, Kadıköy’de altı katlı bir apartmanın dördüncü katında oturuyor. Evi krediyle aldı; yani ev onun, bir de bankanın.

Evin asıl sahibi ise Pamuk. Beyaz, tombul bir kedi. Günde on altı saat uyuyor, kalan sekiz saatte de Melis’in klavyesinin üstünde uyuyor.

Pamuk evden pek çıkmaz. Sadece veterinere giderken asansöre biner. Ve o gün asansörde Hayri Bey’le karşılaşır.

Hayri Bey, ikinci kat. On bir yıldır apartman yöneticisi. Çünkü on bir yıldır toplantıya bir tek o geliyor.

Kapı kapanıyor. Hayri Bey kediye bakıyor, kedi Hayri Bey’e bakıyor. İki kat boyunca kimse konuşmuyor; Türk apartmanında soğuk savaş asansörde yaşanır.

Ertesi sabah o çıktı asansörde. “Lütfen ayakkabılarınızı kapı önünde bırakmayınız” yazısının hemen altında, “Çöpler akşam dokuzdan sonra konulmaz” yazısının hemen üstünde.

Melis soruyor: “Hayri Bey, bu yasak nereden çıktı?” Cevap hazır: “Geçen ay bir kedi apartmana tırmandı.”

Tırmanır tabii. Hayri Bey’in balkonunda on iki güvercin var; sabah yem, akşam yem. O balkon kedi gözüyle açık büfe.

“Hayri Bey, güvercinler hayvan değil mi?” “Onlar kuş, kızım.”

Akşam Melis aile grubuna yazıyor. Annesi: “Ver kediyi teyzene, köyde fare çok.” Babası bir sesli mesaj gönderiyor; ilk on saniyesi cebinin sesi.

Şimdi asıl soru: Yönetici “yasak” dedi. Pamuk’un bavulunu hazırlamalı mısın?

Kısa cevap: Asansördeki kâğıt, tek başına hayvanını çıkarmak zorunda olduğun anlamına gelmez.

Kat Mülkiyeti Kanunu’nda kedi-köpeği doğrudan yasaklayan ya da serbest bırakan bir madde yok. Belirleyici olan şu: Yönetim planında ne yazıyor, o yazı nasıl kabul edilmiş ve hayvan komşulara fiilen rahatsızlık veriyor mu?

Yönetim planı, apartmanın sözleşmesidir; kanun, bütün kat maliklerini bağladığını söyler. Planda açık bir hayvan yasağı varsa, bu hüküm sana karşı ileri sürülebilir.

Ama planı değiştirmek kolay değil: Toplantıya gelenlerin değil, bütün kat maliklerinin beşte dördünün oyu şart.

Yani bir akşam toplantısında, çay ile kurabiye arasında çoğunlukla alınan bir “yasak” kararı, planı tek başına değiştirmez.

Pamuk da o toplantıya katılmak istiyor. Üzgünüz Pamuk, kat maliki değilsin, oyun yok. Gerçi aidat da ödemiyorsun.

Yani üç ihtimal var. Birincisi: Yasak planda açıkça yazıyor. O zaman bağlar; ama hukuka ve dürüstlük kurallarına uygunluğu ayrıca tartışılabilir, somut dosyaya hâkim bakar.

İkincisi: Planda yasak yok ama kurul “yasak” kararı aldı. Beşte dört oy yoksa itiraz edebilirsin; karara karşı iptal davası yolu açık.

Üçüncüsü: Yasak ne planda var ne karar defterinde; sadece yazıcıda var. O zaman Pamuk evinde. Tek şartla: Komşuyu rahatsız etmeyecek.

Haberlere yansıyan rehberlerde, yasak yazılı olsa bile mahkemelerin hayvanın gerçekten rahatsızlık verip vermediğine baktığı aktarılıyor. Ama bu her dosyada aynı sonucu vermez.

Bir de şu: Kanunda yönetime hayvanını zorla alma yetkisi veren bir hüküm yok. Uyuşmazlık sulh mahkemesinde çözülür; asansör kapısında değil.

Ama bir dakika. “Yasak yoksa her şey serbest” de doğru değil.

Kanun, kat maliklerinin özellikle birbirini rahatsız etmemesini ve yönetim planına uymasını ister. Bu yükümlülük kiracılara da uygulanır; kiracıysan ayrıca kira sözleşmene bak.

Gece üçte koridorda maraton koşan bir kedi, merdivende koku, ortak alanda kontrolsüz bir köpek… İşte asıl mesele bunlar.

Bu yüzden zarar gören kat malikleri sulh mahkemesine gidip hâkimin müdahalesini isteyebilir. Hâkim ilgilileri dinler; kanuna, yönetim planına ve hakkaniyete göre karar verir.

Yani mahkemeye hayvanın kendisi değil, ondan doğan rahatsızlık gelir. Bu kural Hayri Bey’in güvercinleri için de geçerli; alt kattaki balkonda da birinin çamaşırı asılı.

Diyelim ki sen Melis’sin. Pamuk koltukta, çıktı asansörde. Şimdi ne yapacaksın?

Önce yönetim planını iste: tapu müdürlüğünden ya da yöneticiden, değişiklikleriyle birlikte. Hayvanlarla ilgili bir hüküm var mı, bak.

Sonra karar defterine bak: “Yasak” kararı ne zaman, kaç oyla alınmış? Ardından yöneticiye yazılı itiraz et. Asansöre karşı çıktı asmak yok; yazılı, tarihli, imzalı.

Ve takvim. Kat malikiysen ve toplantıda karşı oy verdiysen, karar tarihinden itibaren bir ay içinde iptal davası açabilirsin.

Toplantıya katılmadıysan, kararı öğrendiğinden itibaren bir ay içinde ve her hâlde karar tarihinden itibaren altı ay içinde. Yer: apartmanın bulunduğu yerdeki sulh mahkemesi.

Dava, kat maliklerini temsilen yöneticiye yöneltilerek açılır. Yani karşına yine Hayri Bey çıkar; bu sefer asansörde değil, duruşma salonunda.

Bu arada Pamuk’u da hazırlayacaksın. Aşıları ve kayıtları düzenli olsun, kumu kokmasın, ortak alanda kontrolsüz dolaşmasın. Gürültü ve koku şikâyetini ortadan kaldırmak davada senin lehine olabilir.

Yapmayacakların da belli: Yönetici “yasak” dedi diye hayvanı hemen vermeyeceksin, süreyi kaçırmayacaksın, komşunun yazılı şikâyetini cevapsız bırakmayacaksın.

Peki ders ne? Asansöre bantlanan kâğıt, tek başına kanun olmaz. Ama komşunu rahatsız etmemek, hiçbir kâğıtta yazmasa da kuraldır.

Bir de Hayri Bey’e küçük bir not: Kediler güvercini çok sever. Çıktıyı asarken bunu da düşünün.

Bu hikâye temsilîdir. Genel bilgidir; hukuki görüş değildir. Süreler işliyorsa beklemeden bir avukata danış.