Ceza ve soruşturma alanında “yakalama ve gözaltı” başlığı altında 23 kısa soru ve cevap. Her cevabın dayandığı kanun maddesi yanında gösterilir. Örnek sorular: Polis olmadan ben başka birini yakalayabilir miyim? Polis hâkim kararı olmadan beni yakalayabilir mi? Yakalandığımda kanuni haklarım bana ne zaman bildirilir?
Yakalama ve gözaltı
Polis olmadan ben başka birini yakalayabilir miyim?
Herkes, kişiye suçu işlerken rastlanması veya suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçma olasılığı ya da kimliğinin hemen belirlenememesi hâllerinde geçici olarak yakalama yapabilir. Yakaladığın kişiyi kolluğa teslim et.
Polis hâkim kararı olmadan beni yakalayabilir mi?
Kolluk görevlileri, tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde, Cumhuriyet savcısına veya âmirlerine derhâl başvurma olanağı yoksa yakalama yetkisine sahiptir.
Yakalandığımda kanuni haklarım bana ne zaman bildirilir?
Kolluk, kaçmanı veya zarar vermeni önleyecek tedbirleri aldıktan sonra yakalanan kişiye kanuni haklarını derhâl bildirir. Hakların hangi saatte hatırlatıldığını tutanaktan kontrol et.
Yakalandıktan sonra savcıya bilgi verilmesi gerekir mi?
Evet. Yakalanıp kolluğa teslim edilen veya kolluk tarafından yakalanan kişi ve olay hakkında Cumhuriyet savcısına hemen bilgi verilir ve işlem savcının emri doğrultusunda yürütülür.
Şikâyete bağlı suçta şikâyet olmadan yakalama yapılabilir mi?
Soruşturması şikâyete bağlı suçlarda da çocuklara, hastalık veya malullük nedeniyle kendilerini idareden aciz kimselere karşı işlenen suçüstü hâllerinde yakalama şikâyete bağlı değildir. Şikâyetten önce yakalanırsa şikâyete yetkili kişiye bildirilir.
Suçüstü ne demektir?
İşlenmekte olan suç, yeni işlenen fiilin ardından takip edilerek yakalanan kişinin suçu ya da fiilin pek az önce işlendiğini gösteren eşya veya delille yakalanan kimsenin suçu suçüstü sayılır.
Yakalama emri benim yakalanmamla amacını yitirirse ne olur?
Yakalama emrine konu işlemin yerine getirilmesi nedeniyle emrin çıkarılma amacı ortadan kalkarsa mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet savcısı tarafından yakalama emrinin derhâl iadesi istenir.
Hâkim kararıyla yakalanırsam ne kadar sürede hâkim önüne çıkarılırım?
Hâkim veya mahkemenin verdiği yakalama emri üzerine yakalanan kişi en geç yirmi dört saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılır. Çıkarılamıyorsa yakalandığı yer adliyesinde sesli ve görüntülü iletişim sistemiyle sorgusu yapılır.
Mesai saati dışında yakalanırsam hemen serbest bırakılabilir miyim?
İfade almak amacıyla düzenlenen yakalama emri üzerine mesai saatleri dışında yakalanan ve belirlenen tarihte yargı mercii önünde hazır bulunmayı taahhüt eden kişinin serbest bırakılması savcı tarafından emredilebilir. Bu hüküm her emir için yalnızca bir kez uygulanır.
Yabancı uyrukluysam yakalandığımı konsolosluğa bildirirler mi?
Yakalanan veya gözaltına alınan yabancı yazılı olarak karşı çıkmazsa durumu, vatandaşı olduğu devletin konsolosluğuna bildirilir. İstemiyorsan karşı çıkma beyanını yazılı vermelisin.
Kaçak sanık için yakalama emrini kim çıkarır?
Kovuşturma evresinde kaçak sanık hakkında yakalama emri resen veya Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim veya mahkeme tarafından düzenlenir. Emirde kişinin açık eşkâli, bilindiğinde kimliği ve yüklenen suç gösterilir.
Yakalanan veya tutuklanan kişiye nakil sırasında kelepçe takılabilir mi?
Yakalanan veya tutuklanıp bir yerden diğerine nakledilen kişilere, kaçacağına ya da kendisi veya başkalarının hayat ve beden bütünlüğü bakımından tehlike arz ettiğine ilişkin belirtiler varsa kelepçe takılabilir.
Toplu suçlarda gözaltı süresi uzatılabilir mi?
Toplu olarak işlenen suçlarda delil toplamadaki güçlük veya şüpheli sayısının çokluğu nedeniyle savcı, gözaltı süresinin her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün uzatılmasına yazılı emir verebilir. Uzatma emri gözaltındaki kişiye derhâl tebliğ edilir.
Gözaltına alınmam için hangi şartlar aranır?
Gözaltına alma, tedbirin soruşturma yönünden zorunlu olmasına ve kişinin suç işlediği şüphesini gösteren somut delillerin bulunmasına bağlıdır. Yakalanan kişi savcılıkça bırakılmazsa gözaltına karar verilebilir.
Gözaltına karşı kim ve nereye itiraz edebilir?
Yakalanan kişi, müdafii, kanuni temsilcisi, eşi veya birinci ya da ikinci derece kan hısımı hemen serbest bırakılmayı sağlamak için sulh ceza hâkimine başvurabilir. Hâkim incelemeyi evrak üzerinde yapar ve en geç yirmidört saat dolmadan sonuçlandırır.
Gözaltı süresi dolunca ne olur?
Gözaltına alınan kişi bırakılmazsa, süreler sonunda sulh ceza hâkimi önüne çıkarılıp sorguya çekilir. Sorguda müdafi de hazır bulunur. Aksi hâlde serbest bırakılman gerekir.
Savcı yerine kolluk amiri de gözaltı kararı verebilir mi?
Yalnızca suçüstü hâlleriyle sınırlı olarak ve kanunda sayılan suçlarda mülki amirlerce belirlenen kolluk amirleri yirmi dört saate kadar gözaltı kararı verebilir. Toplumsal olaylar sırasında ve toplu suçlarda bu süre kırk sekiz saate kadardır.
Gözaltı yerleri ve kayıtları kim tarafından denetlenir?
Cumhuriyet başsavcıları veya görevlendirecekleri savcılar gözaltına alınanların bulundurulduğu nezarethaneleri, ifade alma odalarını, kişilerin durumlarını, gözaltı neden ve sürelerini ve ilgili kayıtları denetler; sonucu Nezarethaneye Alınanlar Defterine kaydeder.
Gözaltı uzatılırsa yakınıma yeniden haber verilir mi?
Şüpheli veya sanık yakalandığında, gözaltına alındığında veya gözaltı süresi uzatıldığında Cumhuriyet savcısının emriyle bir yakınına ya da belirlediği bir kişiye gecikmeksizin haber verilir.
Gözaltında sağlık kontrolü ve kayıtlar nasıl düzenlenir?
Nezarethanelerin maddi koşulları, sağlık kontrolünün nasıl yapılacağı, gözaltı kayıt ve defterleri ile hangi tutanakların tutulacağı yönetmelikte gösterilir. Gözaltı sürecinde sağlık raporu istemeni ve tutanağa geçirtmeni öneririm.
Gözaltı kararı toplu suç ve toplumsal olaylarda hâkim önüne çıkarma süresini değiştirir mi?
Kolluk amirlerinin gözaltı kararı verdiği fıkra kapsamında kişi en geç kırk sekiz saat, toplu olarak işlenen suçlarda dört gün içinde hâkim önüne çıkarılır. Serbest bırakılmazsa gözaltına ilişkin genel hükümler uygulanır.
Gözaltına alınan kişiye baro avukatı verilmesini nasıl isterim?
İfade veya sorgu başında müdafi seçecek durumda olmadığını ve avukat yardımı istediğini söylersen sana baro tarafından müdafi görevlendirilir. Gözaltındaki kişinin avukatla görüşme ve ifadede yanında bulundurma hakkı engellenemez.
Gözaltı sırasında yapılan işlemler tutanağa bağlanır mı?
Her soruşturma işlemi tutanağa bağlanır; tutanakta işlemin yeri, tarihi, başlama ve bitiş saati ile ilgili kişilerin isimleri yer alır. İlgililere kendilerini ilgilendiren kısım okutturulup imzalatılır.
Bu konuda sık sorulanlar
Teslim olduktan sonra kaç saat içinde hâkim karşısına çıkarılırım?
Yakalama emri üzerine yakalanan veya teslim olan kişi en geç yirmi dört saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılır. Bu süre içinde getirilemezseniz, bulunduğunuz yerdeki adliyede sesli ve görüntülü sistem kullanılarak yetkili hâkim tarafından sorgunuz yapılır ya da ifadeniz alınır. Ayrıntılı yazı
Uyuşturucu operasyonunda gözaltı süresi kaç gün olabilir?
Gözaltı süresi yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez; en yakın hâkime gönderilmek için gereken zorunlu süre bu sürenin dışındadır ve on iki saati aşamaz. Toplu olarak işlenen suçlarda delillerin toplanmasındaki güçlük veya şüpheli sayısının çokluğu nedeniyle Cumhuriyet savcısı, her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün süreyle uzatma emri verebilir. Ayrıntılı yazı
Şimdi ne yapabilirsin?
- Olayına uyan soruyu bul ve cevabın dayandığı maddeyi resmî metinden oku.
- Tarihleri, belgeleri ve tebligatları not et; süreler olay tarihine göre değişir.
- Dosyana özel sonuç için ilgili alanda çalışan bir avukatla görüş.
Neye dikkat etmelisin?
- Türkiye hukuku kapsamında genel bilgilendirme içerir; dosyanın tarihleri ve özel koşulları sonucu değiştirebilir.
- Cevaplar kanun metninin genel kuralını anlatır. Süreleri ve istisnaları resmî metinden ve olay tarihine göre ayrıca kontrol et.
Ne zaman avukatla görüşmelisin?
Karar veya tebligat aldıysan, bir belge imzalayacaksan ya da hangi yolun uygulanacağını ayıramıyorsan ilgili alanda avukatla görüş.
İşini kolaylaştıracak araçlar
- Ceza dosyamda hangi adımı atmalıyım?
- Gelen tebligatı nasıl okuyabilirim?
- İlk görüşme dosyamı hazırla
- Belgemde ne yazıyor?
Dayanaklar ve resmî kaynaklar
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi KanunuMevzuat Bilgi Sistemim.90/1 · m.90/2 · m.90/4 · m.90/5 · m.90 ve 96 · m.2 · m.90/6 · m.94 · m.94/3 · m.95/2 · m.98 · m.93 · m.91/3 · m.91 · m.91/5 · m.91/7 · m.91/4 · m.92 · m.95/1 · m.99 · m.147 ve 149 · m.169
İlgili konular
- Yakalama ve gözaltında haklarım neler?
- Ceza ve soruşturma: uygulama, belgeler ve ayrıntılı sorular
- İfade alma ve susma hakkı · Ceza ve soruşturma: kısa cevaplar ve dayanakları
Genel bilgidir; hukuki görüş değildir. Yayın ilkeleri