Hukuk Rehberi

Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi Nedir? 2026'da Kişisel Mal, Evlilikten Önce Alınan Ev, Düğün Takıları, Değer Artış Payı ve Mal Rejimi Sözleşmesi

Aile ve boşanmaYazar: Hukuk Rehberi yayın ekibiYayın: Av. Ertuğrul Targal onayladı ·

Eşler başka bir rejim seçmemişse edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır (TMK m. 202); bu rejimde evlilik süresince karşılığı verilerek elde edilen değerler “edinilmiş mal”, evlilik öncesi malvarlığı ile miras gibi karşılıksız kazanımlar “kişisel mal” sayılır (TMK m. 219 ve 220). Tasfiyede her eş, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olur (TMK m. 236). Bu yüzden bütün mallar her durumda yarı yarıya bölünmez; edinme tarihi, malın niteliği, borçlar ve katkı iddiaları sonucu etkiler.

Bu yazı, edinilmiş ve kişisel mal ayrımını, evlilik öncesi evin durumunu, ispat kuralını, rejimin ne zaman sona erdiğini, düğün takılarına ilişkin sorunu ve mal rejimi sözleşmesinin sınırlarını anlatır. Mal paylaşımının genel çerçevesi için boşanmada mal paylaşımı yazımızı da inceleyebilirsiniz.

Bu yazıda

  • Hangi mal edinilmiş mal sayılır?
  • Kişisel mallar
  • Evlilikten önce alınan ev ve değer artış payı
  • İspat: bir mal kime ait?
  • Rejim ne zaman sona erer, dava sonrası edinimler
  • Artık değer nasıl paylaşılır?
  • Yönetim, tasarruf ve borçlar
  • Mal kaçırma endişesi
  • Düğün takıları
  • Mal rejimi sözleşmesi ne kadar serbest?
  • Sık yapılan hatalar
  • Kaynaklar

Hangi mal edinilmiş mal sayılır?

Edinilmiş mal, her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir (TMK m. 219). Kanunda örnekleri sayılır: çalışma karşılığı edinimler, sosyal güvenlik veya sosyal yardım kuruluşlarının ve sandıkların ödemeleri, işgücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar ve kişisel malların gelirleri. Dolayısıyla maaşınız ve evlilik süresince çalışarak biriktirdikleriniz edinilmiş maldır; emekli maaşı ve sosyal güvenlik ödemeleri de kanunda edinilmiş mal sayılmıştır. Kişisel malınızın kirası gibi gelirler de edinilmiş mal sayılır; eşler mal rejimi sözleşmesiyle kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara dahil olmayacağını kararlaştırabilir (TMK m. 221).

Kişisel mallar

Kanun gereği kişisel mallar şunlardır: mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait olan değerler, sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde edilen değerler, manevi tazminat alacakları ve kişisel malların yerine geçen değerler (TMK m. 220). Bu nedenle miras kalan para veya mal artık değer hesabına katılmaz; manevi tazminat alacağı da kişisel maldır. Kişisel malınızı satıp aldığınız araç da kural olarak kişisel mal sayılır; kaynağı gösteren satış ve banka belgelerini saklayın. Mal rejimi sözleşmesiyle eşler, bir mesleğin icrası veya işletmenin faaliyeti sebebiyle doğan ve edinilmiş mallara dahil olması gereken değerlerin kişisel mal sayılacağını da kabul edebilir (TMK m. 221).

Evlilikten önce alınan ev ve değer artış payı

Evlilikten önce aldığınız ev kural olarak kişisel maldır; ancak evlilik sırasında yapılan ödemeler ve katkılar ayrıca incelenir. Edinim tarihi ve malın niteliği önemlidir; tapu tarihi tek başına katkıyı, kredi ödemesini ve değer artışını açıklamaz. Eşlerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında bu malda ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkına sahip olur (TMK m. 227). Edinme ve ödeme tarihlerini mal rejiminin başlangıcıyla birlikte değerlendirin. Kişisel parayla ortak konuta ödeme yaptıysanız paranın kaynağını ve taşınmaza aktarımını gösteren banka zincirini saklayın.

Bir evin yalnız tek eş adına kayıtlı olması da tasfiyeyi bitirmez: tapudaki sahiplik ile mal rejiminden doğan alacak aynı şey değildir.

İspat: bir mal kime ait?

Belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kimse iddiasını ispat etmekle yükümlüdür; kime ait olduğu ispat edilemeyen mallar eşlerin paylı mülkiyetinde sayılır (TMK m. 222). Ayrıca bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir. Miras, bağış veya evlilik öncesi malvarlığını gösteren belgeler bu yüzden çok önemlidir. Genel ispat kuralı da aynı doğrultudadır: hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü olan taraf iddiasını belgeler (TMK m. 6).

Rejim ne zaman sona erer, dava sonrası edinimler

Mal rejimi, eşlerden birinin ölümü veya başka bir mal rejiminin kabulüyle sona erer; mahkemece evliliğin iptal veya boşanma sebebiyle sona erdirilmesi ya da mal ayrılığına geçilmesi hâllerinde dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK m. 225). Kişisel ve edinilmiş mallar rejimin sona ermesi anındaki durumlarına göre ayrılır (TMK m. 228). Yani boşanma davası açıldıktan sonra edinilen değerler genel olarak tasfiyeye girmez. Mal kaçırma endişeniz varsa bilinen malvarlığını ve şüpheli işlemleri tarihleriyle listeleyin: eşlerden birinin mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yaptığı olağan hediyeler dışındaki karşılıksız kazandırmalar ve katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler edinilmiş mallara değer olarak eklenir (TMK m. 229).

Artık değer nasıl paylaşılır?

Artık değer, her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktardır; her eş diğerine ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olur (TMK m. 231 ve 236). Alacaklar takas edilir. Zina veya hayata kast nedeniyle boşanmada hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranının hakkaniyete uygun olarak azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir. Mevcut edinilmiş mallar tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılır (TMK m. 235). Şirket sahibi bir eşin durumunda şirket malvarlığı ile eşin payı farklıdır; payın edinimi, değeri ve gelirleri mal rejimi açısından ayrıca değerlendirilir.

Yönetim, tasarruf ve borçlar

Her eş yasal sınırlar içinde kişisel mallarını ve edinilmiş mallarını yönetme, bunlardan yararlanma ve bunlar üzerinde tasarruf etme hakkına sahiptir; paylı mülkiyetteki paylar için aksine anlaşma yoksa diğer eşin rızası gerekir. Aile konutu ayrıca korunur (TMK m. 223 ve 194). Eşlerden her biri kendi borçlarından bütün malvarlığıyla sorumludur (TMK m. 224). Mal rejiminin kurulması veya değiştirilmesi alacaklıların haklarını alabilecekleri malları sorumluluk dışında bırakamaz (TMK m. 213). Aile konutu ayrıntıları için aile konutu ve haciz yazısına bakabilirsiniz.

Düğün takıları

Takı uyuşmazlığında takıların kime verildiği, tarafların anlaşması, yerel âdet ve deliller birlikte değerlendirilebilir; bütün takılar için tek cümleyle sonuç çıkarılamaz. Aidiyet, teslim ve iadenin ispatı mal rejimi hesabından ayrı ele alınmalıdır. Düğün görüntülerini, listeyi, teslim ve bozdurma kayıtlarını koruyun ve güncel yargı uygulamasıyla birlikte değerlendirilmek üzere avukatınıza gösterin. İspat konusunda genel kural, hakkını dayandırdığınız olguları ispatlamanızdır (TMK m. 6).

Mal rejimi sözleşmesi ne kadar serbest?

Mal rejimi sözleşmesi evlenmeden önce veya sonra yapılabilir; ancak taraflar istedikleri rejimi yalnızca kanunda yazılı sınırlar içinde seçebilir, kaldırabilir veya değiştirebilir (TMK m. 203). Sözleşme noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır; evlenme başvurusu sırasında seçilen rejimin yazılı bildirilmesi de mümkündür ve sözleşmenin imzalanması zorunludur (TMK m. 205). Sözlü anlaşma geçerli bir mal rejimi sözleşmesi değildir. Mal rejimi sözleşmesi, evliliğin tüm sonuçlarını sınırsızca belirleyen bir belge değildir; çocukların hakları veya gelecekteki her talep için otomatik feragat sonucu çıkarılamaz.

Tasfiye için hangi belgeleri hazırlamalısınız?

  • Mal ve borç listesi: Taşınmazlar, araçlar, hesaplar, alacaklar ve borçlar; her biri için edinme tarihi ve edinme biçimi (satın alma, miras, bağış).
  • Kişisel mal belgeleri: Evlilik öncesi malvarlığını, miras veya bağışı gösteren tapu, banka ve noter belgeleri.
  • Ödeme zinciri: Kişisel malınıza evlilik içinde yapılan ödemelerin kaynağını gösteren banka kayıtları; değer artış payı için gerekir.
  • Dava tarihi: Rejimin sona erdiği tarihe göre malların ayrıldığını unutmayın; dava tarihinden sonraki edinimleri ayrıca not edin.
  • Şüpheli işlemler: Rejimin sona ermesinden önceki bir yıl içinde rızanız olmadan yapılan karşılıksız kazandırmalar ve alacağınızı azaltmak kastıyla yapılan devirlerin tarihleri ve belgeleri.

Sık yapılan hatalar

  • Tapuya bakıp sonuç çıkarmak: Tapu kaydı ile mal rejimi alacağı aynı şey değildir.
  • Belge saklamamak: Kişisel mal iddiasının ispatı size aittir.
  • Dava tarihini hesaba katmamak: Dava tarihinden sonraki edinimler genel olarak tasfiyeye girmez.
  • Ziynet talebini mal rejimiyle karıştırmak: Takı için aidiyet ve teslim ayrıca ispatlanır.
  • Mal rejimini sözlü kurmak: Noter şekli aranır.

Kaynaklar

  1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 6, 194, 202, 203, 205, 213, 219-229, 231, 235, 236

Video

Boşanma kesinleşmeden düğün altınları için icraya gidilir mi? Takılar kimin? — video kapak görseli

Boşanma kesinleşmeden düğün altınları için icraya gidilir mi? Takılar kimin? · 7 dk

Videonun metni

“Damadın amcası Kenan Bey, gelin hanıma bir Cumhuriyet altını takıyooor!” Mikrofon cızırdıyor, salon alkışlıyor, davul vuruyor.

O an kimse fark etmiyor. Ama o anons, üç yıl sonra bir mahkeme dosyasında delil olarak izlenebilir.

Çünkü boşanmada iki soru gelir: Bu takılar kimin, ve boşanma kesinleşmeden onlar için icraya gidilebilir mi? Gel, baştan alalım.

Elif ile Burak, Bağcılar’da bir düğün salonunda evleniyor. Salonun adında “saray” geçiyor; saray yok, bir avize, bir de sis makinesi var.

Takı merasimi başlıyor. Gelinle damadın önünde bitmeyen bir kuyruk: tanıdıklar, tanımadıklar, bir de “ben bunların neyi oluyorum” diye düşünen uzak akrabalar.

Ve her düğündeki gibi, köşede Saniye Teyze. Elinde kareli bir defter; kim ne taktıysa tek tek yazıyor.

Saniye Teyze’nin defteri, fotoğrafçıdan daha ayrıntılıdır. Fotoğrafçı yüzleri çeker; Saniye Teyze ayarı yazar.

Defterin amacı belli: Kim ne taktıysa, onun düğününde aynısı takılacak. Türk düğünü bir kutlama değil, karşılıklı bir hesap defteridir.

Sonra Burak’ın annesi Nermin Hanım kendi bileziğini çıkarıp Elif’in koluna takıyor. Gözleri dolu: “Bu bilezik bizim aileden kızım. Artık senin.”

Üç yıl sonra. Ev aynı ev, ama sofrada konuşma yok; sadece çatal sesi.

Boşanma davası açılıyor. Elif aile grubundan sessizce çıkarılıyor; bizde boşanmanın ilk resmî adımı budur.

Nermin Hanım telefonda: “O bilezik bizim aileden! Emanetti o!” Takarken “artık senin” demişti; demek ki “artık” kelimesinin de son kullanma tarihi varmış.

Peki altınlar şimdi nerede? Bankada mı, yoksa annenin yastığının altında mı? Yastık altının şifresi yoktur ama evde herkes yerini bilir; bir tek mahkeme bilmez.

Mahkeme boşanmaya da, takıların iadesine de hükmediyor. Ama karar henüz kesinleşmedi; taraflar kanun yoluna başvurdu.

Elif’in sorusu basit: “Altınlarım için kesinleşmeyi mi bekleyeceğim?” Ne zaman kesinleşeceğini kimse bilmiyor; Saniye Teyze bile.

Haberlere yansıyan bir kararda Yargıtay 12. Hukuk Dairesi tam bu soruyu cevapladı. Boşanma davası içinde hükmedilen ziynet iadesi, boşanma hükmü kesinleşmeden icra takibine konu edilebilir.

Gerekçe şu: Ziynet alacağı, boşanma kararının sonucu değil, ayrı bir borç. Takıların iadesi eşlerin yalnızca mal varlığını ilgilendiriyor; kişisel ya da aile durumlarını etkilemiyor.

Şöyle düşün: Boşanma, nüfus kaydını değiştirir. Bilezik ise sadece bir koldan ötekine geçer.

Haberdeki dosya aile mahkemesinde başladı, bölge adliye mahkemesinden geçti, Yargıtay’da onandı. Ama bu, haberde aktarıldığı kadarıyla; kararın tam metnini görmeden her dosyaya uyar demek doğru olmaz.

Ve en önemli şart: İcraya gitmek için elinde icraya konu edilebilecek bir mahkeme kararı, yani ilam olmalı. Saniye Teyze’nin defteri çok değerli ama ilam değil.

Gelelim asıl kavgaya: Takılar kimin?

Medeni Kanun bazı malları doğrudan kişisel mal sayar. Mesela eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya; ya da miras veya karşılıksız kazanma yoluyla elde edilen değerler.

Düğün takısının bu kalemlerden hangisine girdiği ve kime ait olduğu, her dosyada ayrı belirlenir. Burada düğünde kimin adına takıldığı, belgeler ve tanıklar önem taşır.

Kanun ispat yükünü de açıkça koyar: Bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden, bunu ispat etmek zorunda. Hangisine ait olduğu ispat edilemeyen mallar, eşlerin paylı mülkiyetinde sayılır.

Yani Burak’ın “o bilezik bizim aileden, benim” demesi tek başına bir şey ispat etmez. Elif’in “hepsi benim” demesi de. Masaya ses tonu değil, delil konur.

Delil ne olabilir? Düğün videosu, fotoğraflar, tanıklar, kuyumcu faturaları, bozdurma kayıtları. Ve evet, o mikrofonlu anons da.

Belki Saniye Teyze de bir gün tanık olur. Hâkim “Hatırlıyor musunuz?” der; teyze gözlüğünü takar, defteri açar.

Diyelim Elif bu ilamı icra dairesine verdi. Sonra ne olur?

İcra memuru borçluya bir icra emri tebliğ eder: Yedi gün içinde o şeyi teslim et. Borçlu emri tutmazsa ve takılar ya da aynı cinsten olanları elindeyse, elinden zorla alınıp alacaklıya verilir.

Peki takılar çoktan bozdurulduysa? Borçlunun elinde bulunmuyorsa, ilamda yazılı değeri alınır.

Onu da vermezse, ayrıca icra emri tebliğine gerek kalmadan haciz yoluyla tahsil edilir. Değer ilamda yazılı değilse, icra memuru haczin yapıldığı tarihteki rayice göre takdir eder.

Borçlu itiraz edebilir mi? Edebilir, ama kapı dar: İcra emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine başvurup borcun zamanaşımına uğradığı ya da ödendiği gibi sınırlı sebepler ileri sürebilir.

Nermin Hanım’ın “emanetti o” cümlesi o kapıdan sığmayabilir.

Diyelim ki sen Elif’sin. Önce bir ziynet listesi hazırla: hangi takı, ne zaman, kimden. Fotoğrafı, videoyu, faturayı topla.

Sonra davana bak: Ziynet iadesi istendi mi? İstenmediyse ayrı bir dava gerekebilir; takıların cinsi ve miktarı dilekçede açık yazılmalı.

“Bir sürü altın vardı” dilekçe değildir. “Yedi bilezik, bir Cumhuriyet, on iki çeyrek” dilekçedir.

Kararı da oku: Takıların aynen iadesine mi hükmedildi, bedeline mi? İcra için gereken ilamı bu karar oluşturur; şartlarını dosyanı yürüten avukata sor.

Bozdurulduğunu düşündüğün takıların bedelini istemeyi unutma. Delilleri boşanma sürerken topla; üç yıl sonra düğün videosunu bulmak, düğünü yeniden yapmaktan zor olabilir.

Peki ders ne? Düğünde takı takmamak mı? Hayır; o zaman Saniye Teyze işsiz kalır.

Ders şu: Takı, düğün gecesi bir alkıştır; boşanmada ise bir ispat meselesi. Mikrofon anons eder, kamera kaydeder, ama ilamı mahkeme verir.

Bir sonraki düğünde de mikrofondaki abiye teşekkür et. Farkında değil ama o gece salondaki en dikkatli zabıt kâtibi o.

Bu hikâye temsilîdir. Genel bilgidir; hukuki görüş değildir. Dosyan sürüyorsa beklemeden bir avukata danış.

Hukuk Rehberi YouTube kanalı · Genel bilgidir; hukuki görüş değildir.

Kısa sorular ve cevaplar

Edinilmiş mal ne demektir?

Edinilmiş mal, her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir. Çalışma karşılığı edinimler, sosyal güvenlik ödemeleri ve kişisel malların gelirleri bunlara örnektir.

Maaşım ve çalışarak aldığım para edinilmiş mal sayılır mı?

Evet. Çalışmasının karşılığı olan edinimler, bir eşin edinilmiş malları arasında sayılır. Bu nedenle evlilik süresince çalışarak biriktirdiğiniz değerler, rejim sona erdiğinde artık değer hesabına girer.

Emekli maaşı veya sosyal güvenlik ödemesi edinilmiş mal mıdır?

Sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya sandıkların yaptığı ödemeler, kanunda edinilmiş mal olarak sayılmıştır. Çalışma gücü kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar da edinilmiş mal kabul edilir.

Kişisel malımın kirası edinilmiş mal mıdır?

Evet. Kişisel malların gelirleri edinilmiş mal sayılır. Mal rejimi sözleşmesiyle eşler, kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara dahil olmayacağını da kararlaştırabilir.

Miras kalan mal kişisel mal mı sayılır?

Evet. Bir eşin sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri kanun gereği kişisel maldır. Bu mallar artık değer hesabına katılmaz.

Evlenmeden önce aldığım ev kişisel mal mıdır?

Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan malvarlığı değerleri kanun gereği kişisel maldır. Ancak sonradan o mala katkı yapıldıysa değer artış payı gündeme gelebilir. Tapu ve ödeme kayıtlarını saklayın.

Kişisel malımı satıp araç aldım, araç hangi mal olur?

Kişisel malların yerine geçen değerler kanun gereği kişisel maldır. Yani kişisel malınızı satıp aldığınız araç, kural olarak kişisel mal sayılır. Kaynağını gösteren belgeleri saklamak ispat için önemlidir.

Kişisel mal olduğunu ispat edemezsem ne olur?

Bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir. Bu yüzden miras, bağış veya evlilik öncesi malvarlığını gösteren belgeler önemlidir.

Mal rejimi ne zaman sona erer?

Mal rejimi, eşlerden birinin ölümü veya başka bir mal rejiminin kabulüyle sona erer. Mahkemece evliliğin iptal veya boşanma sebebiyle sona erdirilmesi ya da mal ayrılığına geçilmesi hâllerinde mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer.

Boşanma davası açıldıktan sonra edinilen mallar katılmaya girer mi?

Boşanma hâlinde mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer. Edinilmiş ve kişisel mallar rejimin sona ermesi anındaki durumlarına göre ayrılır; yani dava tarihi sonrasında edinilen değerler genel olarak tasfiyeye girmez.

İlgili yazılar

Avukat bul: avukata ulaşma yolları

Dayanaklar

Genel bilgidir; hukuki görüş değildir.

Aile ve boşanma: bütün sorular ve rehberler · Bütün yazılar