Elektronik tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (Tebligat Kanunu m. 7/a). Mesajı geç açmanız ya da hiç açmamanız bu sonucu değiştirmez; süreniz mesajı okuduğunuz günden değil, kanundaki bu tarihten işlemeye başlar. Kamu kurumları, tüm özel hukuk tüzel kişileri, noterler, baro levhasına yazılı avukatlar, sicile kayıtlı arabulucular ve bilirkişiler için elektronik tebligat zorunludur.
Bu yazı, elektronik tebligatın kimler için zorunlu olduğunu, tebligatın ne zaman yapılmış sayıldığını, süre hesabında nelere dikkat etmeniz gerektiğini, şirketler, avukatlar ve gerçek kişiler açısından sonuçlarını ve elektronik tebligatın yapılamadığı hâllerde ne olacağını anlatır. Vergi tebligatı bakımından Anayasa Mahkemesi e-tebligat kararı yazımıza da bakabilirsiniz.
Bu yazıda
- Elektronik tebligat kimler için zorunludur?
- Tebligat ne zaman yapılmış sayılır, geç açarsam ne olur?
- Şirketler, avukatlar, arabulucular ve bilirkişiler
- Gerçek kişi olarak elektronik tebligat adresi almak
- Elektronik tebligat yapılamazsa
- Sistemi kim işletir?
- Süre kaçırmamak için pratik öneriler
Elektronik tebligat kimler için zorunludur?
Tebligat Kanunu m. 7/a'ya göre aşağıdaki gerçek ve tüzel kişilere tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur:
- Kamu kurum ve kuruluşları, mahallî idareler, kanunla kurulan fonlar, kamu iktisadi teşebbüsleri ve sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait ortaklıklar;
- Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları;
- Kanunla kurulanlar da dahil olmak üzere tüm özel hukuk tüzel kişileri;
- Noterler;
- Baro levhasına yazılı avukatlar;
- Sicile kayıtlı arabulucular ve bilirkişiler.
Bu kapsamda olmayan gerçek ve tüzel kişilere ise, talepleri hâlinde elektronik tebligat adresi verilir. Adres alındıktan sonra bu kişilere de tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur (Tebligat Kanunu m. 7/a). Yani elektronik tebligat adresi almak, geri dönüşü olmayan bir tercihtir; başvurmadan önce sonucunu ve adresi düzenli takip etme yükümlülüğünü değerlendirin.
Tebligat ne zaman yapılmış sayılır?
Elektronik yolla tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır. Burada belirleyici olan, mesajın sisteme ve adresinize ulaşma tarihidir; mesajı okuduğunuz tarih ya da size gelen bildirim e-postasının saati değildir. Dolayısıyla "tebligatı geç açarsam süre o gün mü başlar?" sorusunun cevabı hayırdır: okunma günü ile hukuken tebliğ edilmiş sayılma tarihi aynı olmayabilir. Süre hesabı için sisteme ulaşma kaydını ve tebliğ mazbatasını inceleyin. E-postadaki "yeni tebligatınız var" şeklindeki haber verme mesajını asıl tebligat yerine koyarak son gün hesabı yapmayın.
Örnek süre hesabı
Elektronik adresinize bir tebligatın 10 Mart'ta ulaştığını varsayalım. Kanuna göre tebligat, ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda, yani 15 Mart günü sonunda yapılmış sayılır. Tebliğden itibaren işleyen süreler (örneğin ödeme emrine itiraz için tanınan yedi günlük süre gibi ilgili kanunun öngördüğü süre) bu andan sonra işlemeye başlar. Buna rağmen, belgeyi daha erken okumanız ve işlem yapmanız mümkündür; kaçırmamanız gereken şey, ilgili merciin kayıtlarındaki tebliğ tarihine göre hesaplanan son gündür. Tatil günleri ve adli tatil kuralları ayrıca incelenmelidir.
Şirketler, avukatlar, arabulucular ve bilirkişiler
- Şirketler: Kanunla kurulanlar da dahil tüm özel hukuk tüzel kişilerine tebligat elektronik yolla yapılır. Şirketin elektronik tebligat adresini düzenli takip etmesi ve yetkili kişilerin bu adresi kontrol etmesi süre kaçırmamak bakımından önemlidir.
- Avukatlar: Baro levhasına yazılı avukatlara tebligat elektronik yolla yapılır. Elektronik tebligat zorunlu bir sebeple yapılamazsa Tebligat Kanunu'nda belirtilen diğer usullerle yapılır. Avukat tarafından takip edilen işlerde büroda yapılacak tebligat ise resmî çalışma gün ve saatleri içinde yapılır (Tebligat Kanunu m. 7/a ve 11).
- Arabulucular ve bilirkişiler: Sicile kayıtlı arabulucular ve bilirkişiler zorunlu kapsamdadır; tebligat elektronik yolla yapılır ve adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.
Elektronik tebligat yapılamazsa
Elektronik yolla tebligat zorunlu bir sebeple yapılamazsa, Tebligat Kanunu'nda belirtilen diğer usullerle tebligat yapılır. Bu durumda tebligat bilinen adrese, aynı konutta oturanlara veya kapıya yapıştırma gibi yollarla da yapılabilir. Usulüne aykırı yapılmış bir tebliğ bile, muhatap tebliğe muttali olmuşsa geçerli sayılabilir ve muhatabın beyan ettiği tarih tebliğ tarihi kabul edilir (Tebligat Kanunu m. 32). Bu nedenle tebligat zarflarını ve belgelerini saklayın, fiilen öğrendiğiniz tarihi belgeleyin.
Sistemi kim işletir?
Elektronik tebligat işlemleri, Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi tarafından kurulan ve işletilen Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi üzerinden yürütülür. Şirket, sistemin güvenliğini ve sistemde kayıtlı verilerin korunmasını sağlayacak her türlü tedbiri alır. Uygulamanın usul ve esasları yönetmelikle belirlenir (Tebligat Kanunu m. 7/a).
Elektronik tebligat ve icra süreleri
İcra takibinde ödeme emrine itiraz süresi, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gündür (İİK m. 62). Ödeme emri elektronik adresinize gönderilmişse bu süre, tebligatın yapılmış sayıldığı tarihten itibaren işler; yani mesajın ulaşmasından sonraki beşinci günün sonu, ilgili sürelerin hesabında başlangıç noktasıdır. Özellikle şirketler ve avukatlar için bu hesap kritik önem taşır; çünkü itiraz, istinaf, temyiz gibi kısa sürelerin hepsi tebliğ tarihine bağlıdır. Süre hesabında hangi kanunun hangi süreyi öngördüğünü ayrıca kontrol edin; her işlem için süre aynı değildir.
Elektronik adresiniz yoksa tebligat nasıl yapılır?
Elektronik tebligat kapsamında olmayan bir gerçek kişiyseniz tebligat bilinen en son adresinize yapılır (Tebligat Kanunu m. 10). Bilinen son adresin tebligata elverişli olmadığı anlaşılırsa adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi, bilinen son adres kabul edilir. Adreste bulunmazsanız ya da tebligattan kaçınırsanız tebliğ memuru evrakı muhtara veya zabıta amirine teslim edebilir ve adreste kapıya bir ihbarname yapıştırır (Tebligat Kanunu m. 21). Bu usullerde de tarihler hukuki sonuç doğurur; zarfı, ihbarnameyi ve yazılı notları saklayın.
Tebligat yanlış yapıldığını düşünüyorsanız
Tebligatın usulüne uygun yapılmadığını düşünüyorsanız önce hangi tarihte fiilen öğrendiğinizi belirleyin. Kanun, usulsüz tebligatı da muhatap tebliğe muttali olmuşsa geçerli saydığından, öğrenme tarihini gösteren belgeler önem kazanır. Tebligatın usulsüzlüğü ile borcun esasına itiraz farklı konulardır; her ikisini de ayrı ayrı incelemek gerekir.
Hangi belgeleri saklamalısınız?
- Elektronik tebligatın sisteme ulaşma kaydı ve tebliğ mazbatası;
- Bildirim e-postaları ve bunların geliş tarihi;
- Tebligatın içeriğini oluşturan evrakın tamamı (ödeme emri, dava dilekçesi, karar vb.);
- Başvuru veya itirazınızı süresinde yaptığınızı gösteren gönderim ve alındı belgeleri;
- Adres değişikliği ve elektronik tebligat adresi başvurusuna ilişkin kayıtlar.
Bu belgeler, süre hesabında ihtilaf çıkarsa hem tebliğ tarihini hem de başvurunuzun süresinde yapıldığını göstermenizi sağlar. Şirket yöneticileri ve avukatlar için bu kayıtların düzenli arşivlenmesi, olası bir hak kaybı tartışmasında en güçlü delil olur.
Süre kaçırmamak için pratik öneriler
- Elektronik tebligat adresinizi ve ona bağlı bildirim e-posta ve telefon bilgilerinizi güncel tutun.
- Adresi haftalık değil, mümkünse günlük kontrol edin; özellikle dava ve icra işlemleri sürerken.
- Her tebligatın sisteme ulaşma tarihini not edin ve beşinci günü takvime yazın.
- Şirketlerde tebligatı takip edecek en az iki yetkili belirleyin; tatil ve izin dönemlerini hesaba katın.
- Mesajı okumadığınız için tebliğin geçersiz olduğunu savunmayın; bu savunma kanunda yer almaz.
- Avukatla çalışıyorsanız tebligatların kimin adresine geldiğini önceden netleştirin.
Sık yapılan hatalar
- Bildirim e-postasını asıl tebligat sanmak.
- Okuma tarihine göre süre hesaplamak.
- Şirketin tebligat adresini kullanmayan eski bir çalışana bağlı bırakmak.
- Gerçek kişi olarak elektronik adres alıp takip etmemek.