İdari davada süre, kural olarak yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar; idare mahkemesinde altmış, vergi mahkemesinde otuz gündür (İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7). Bu yüzden tebligatın nasıl ve hangi tarihte yapıldığı, kuruma verdiğiniz dilekçenin süreye etkisi ve idarenin sessiz kalması hâlinde ne olacağı dava hakkınızı belirler.
Bu yazı idari yargıda tebligat kurallarını, kuruma yapılan başvurunun dava süresine etkisini, cevap verilmeyen ruhsat başvurularında zımni ret kuralını, sözlü sınav sonuçlarına itirazı ve kamu ihalelerinde sözleşme ile şikâyet süreçlerini anlatır.
Bu yazıda
- İdari davada tebligat hangi kanuna göre yapılır
- Elektronik tebligat, kapıya yapıştırma, ilanen ve usulsüz tebligat
- Kuruma dilekçe vermek dava süresini korur mu
- Ruhsat başvurusu cevapsız kalırsa
- Sözlü sınav sonucuna itiraz
- İhale sözleşmeleri ve ihale şikâyet süresi
Tebligat hangi kanuna göre yapılır?
Danıştay, bölge idare, idare ve vergi mahkemelerine ait her türlü tebliğ işi Tebligat Kanununa göre yapılır. Bu yolla yapılacak tebliğlere ait ücretler ilgililer tarafından peşin olarak ödenir (İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 60). Mahkeme kararlarının tasdikli birer örneği taraflara tebliğ edilir; süreler tebliğ tarihini izleyen günden işlemeye başladığından istinaf ve temyiz süresi de bu tarihe göre hesaplanır (m. 8 ve 25). Tebliğ zarfını veya elektronik tebligat kaydını saklamanız önemlidir.
Tebligatın türleri ve süreye etkisi
- Avukatlara elektronik tebligat: Baro levhasına yazılı avukatlara tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur. Elektronik tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır; dava ve kanun yolu sürelerini bu tarihe göre hesaplamalısınız (Tebligat Kanunu m. 7/a).
- Kapıya yapıştırma: Muhatap veya tebliğ yapılabilecek kişiler adreste bulunmaz ya da tebellüğden kaçınırsa evrak muhtara veya zabıtaya teslim edilir, ihbarname kapıya yapıştırılır. İhbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih tebliğ tarihi sayılır (m. 21).
- İlanen tebligat: İlanen tebliğ, son ilan tarihinden itibaren yedi gün sonra yapılmış sayılır. Tebliğe karar veren merci daha uzun bir süre belirleyebilir; ancak bu süre on beş günü geçemez (m. 31).
- Usulsüz tebligat: Tebliğ usulüne aykırı yapılmış olsa bile muhatap tebliğe muttali olmuşsa tebliğ geçerli sayılır ve muhatabın beyan ettiği tarih tebliğ tarihi addolunur (m. 32). Tebliğin usulsüz olduğunu düşünüyorsanız öğrenme tarihinizi ve itirazınızı belgeleyerek hemen işlem yapın.
- Adres değişikliği: Adresini değiştirip yenisini bildirmeyen ve adres kayıt sisteminde de yerleşim yeri tespit edilemeyen kişi için tebliğ evrakı eski adrese ait binanın kapısına asılır ve asılma tarihi tebliğ tarihi sayılır; bundan sonra eski adrese çıkarılan tebliğler muhataba yapılmış sayılır (m. 35).
Tebligatın ne zaman yapılmış sayıldığını yanlış hesaplamak, dava hakkını kaybettirebilir. Vergi tarafındaki elektronik tebligat kuralları için e-tebligat ve Anayasa Mahkemesi kararı yazısına da bakabilirsiniz.
Kuruma dilekçe verdim; dava sürem korunur mu?
Her dilekçe süreyi korumaz; başvurunun konusu, zamanı ve kanuni niteliği süreye etkisini belirler. İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilir. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve ilgili, otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde dava açabilir (m. 10).
İdari dava açılmadan önce işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan, dava açma süresi içinde istenebilir ve bu başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurur. İstek reddedilirse veya reddedilmiş sayılırsa süre yeniden işlemeye başlar ve başvuru tarihine kadar geçen süre de hesaba katılır (m. 11). Yani başvuru süreyi "sıfırlamaz"; kalan süre devam eder. Başvuru ve işlem tarihlerini kayıtlarla birlikte tutun.
Ruhsat başvurum cevapsız kaldı; zımnen kabul edilmiş olur mu?
İdari davalarda genel kural zımni retdir; zımni kabul ancak ilgili özel düzenleme öngörmüşse söz konusu olur. Başvurunuza otuz gün içinde cevap verilmezse İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 10 uyarınca istek reddedilmiş sayılır. Otuz günlük süre içinde verilen cevap kesin değilse bu cevabı ret sayıp dava açabileceğiniz gibi kesin cevabı da bekleyebilirsiniz; bu takdirde dava açma süresi işlemez, ancak bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez. Dava açılmaması hâllerinde, otuz günün bitmesinden sonra verilen cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açılabilir.
Uygulamada başvuru tarihini, eksik belge bildirimlerini ve ruhsatı düzenleyen özel kuralı birlikte incelemek gerekir; her başvuru otomatik kabul edilmez.
Sözlü sınav sonucuna itiraz edebilir miyim?
Sözlü sınav sonucu idari bir işlemdir ve iptal davasına konu olabilir (m. 2). Bunun için değerlendirme ölçütlerini, tutanağı, puanı ve duyuru veya tebliğ bilgilerini edinmeniz gerekir. Dava süresi, kanunda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde yazılı bildirimden itibaren idare mahkemesinde altmış gündür (m. 7); merkezî ve ortak sınavlara ilişkin davalarda ise dava açma süresi on gündür (m. 20/B). Sınavın türüne özgü bir başvuru yolu olabilir; düşük puan tek başına yeterli değildir, somut bir usul veya değerlendirme hatasını gösteren kayıtlar gerekir.
İhale sözleşmeleri ve ihale şikâyeti
- Sözleşme türleri: İhaleler sonucunda anahtar teslimi götürü bedel sözleşme, birim fiyat sözleşme, karma sözleşme ve çerçeve anlaşmaya dayalı münferit sözleşme düzenlenir. Mal veya hizmet alımında toplam bedel üzerinden götürü bedel sözleşme de yapılabilir (Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m. 6).
- Mücbir sebep: Doğal afetler, kanuni grev, genel salgın hastalık ve kısmî veya genel seferberlik ilanı mücbir sebep sayılır. Yüklenicinin kusuru olmamalı, meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde idareye yazılı bildirim yapılmalı ve belgelendirilmelidir (m. 10).
- Devir: Sözleşme, zorunlu hâllerde ihale yetkilisinin yazılı izniyle devredilebilir; devir alacakta ilk ihaledeki şartlar aranır. Aynı yüklenici, bir sözleşmenin devredildiği tarihten sonraki üç yıl içinde başka bir sözleşme devredemez veya devir alamaz; izinsiz devir sözleşmenin feshine yol açar (m. 16).
- Şikâyet süresi: Hukuka aykırılığın farkına varıldığı veya varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren, pazarlık usulüyle yapılan belirli ihalelerde beş gün, diğer hâllerde on gün içinde ve sözleşme imzalanmadan önce idareye şikâyet başvurusu yapılır. Şikâyet, dava öncesi tüketilmesi zorunlu idari başvuru yoludur (Kamu İhale Kanunu m. 54 ve 55).
Süre hesabı için kontrol listesi
İdari davada hak kaybı çoğunlukla yanlış tarih hesabından doğar. Aşağıdaki adımlar dosyanızı sağlam tutar:
- İşlemin size yazılı olarak bildirildiği tarihi bulun; çünkü dava süresi yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar.
- Bildirimin türünü belirleyin: elektronik tebligat mı, kapıya yapıştırma mı, ilan mı? Her birinde tebliğ tarihinin hukuken ne zaman doğduğu farklıdır.
- Özel kanunda ayrı bir süre olup olmadığına bakın; örneğin merkezî sınav davalarında kanun kısa bir süre öngörür.
- Üst makama başvuru yapacaksanız, başvurunun dava açma süresi içinde yapılması gerektiğini ve ret hâlinde sürenin kalan kısmıyla devam ettiğini unutmayın.
- İdareden cevap bekliyorsanız başvuru tarihini ve otuz günlük süreyi işaretleyin.
- İhale işlemlerinde dava yerine önce idareye şikâyet gerektiğini ve sözleşmenin imzalanmasından önce başvurmanız gerektiğini hatırlayın.
Dilekçelerinizi mümkünse elektronik ortamda veya taahhütlü posta ile gönderin ve her aşamada makbuz veya kayıt alın. Bir yazıya cevap gelmemesi tek başına dava hakkınızı korumaz; zımni ret kuralının işleyebilmesi için başvurunun açık bir istem içermesi, ilgili idareye ulaştığının belgelenmesi ve süreyi takip etmeniz gerekir.
Sık yapılan hatalar
- Tebliğ tarihini zarftaki tarihe değil, hukuken geçerli tebliğ tarihine göre hesaplamamak;
- Üst makama başvurunun süreyi sıfırladığını sanmak;
- Cevap gelmeyen başvurunun kabul edildiğini varsaymak;
- İhalede şikâyet yolunu tüketmeden dava açmaya kalkmak.
Kaynaklar
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu: mevzuat.gov.tr
- 7201 sayılı Tebligat Kanunu: mevzuat.gov.tr
- 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu: mevzuat.gov.tr
- 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu: mevzuat.gov.tr