Özel hayatınızın gizliliğini ihlal eden kişi bir yıldan üç yıla kadar hapisle cezalandırılır; ihlal görüntü veya ses kaydıyla yapılmışsa ceza bir kat artırılır (TCK m. 134/1). Özel hayatınıza ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa eden kişiye iki yıldan beş yıla kadar hapis verilir (TCK m. 134/2). Bunun yanında kişilik hakkınıza saldırıldığı için hâkimden korunma, saldırının durdurulması, maddi ve manevi tazminat isteyebilirsiniz (TMK m. 24 ve 25, TBK m. 49 ve 58).
Bu yazı, özel hayatın gizliliği, haberleşmenin gizliliği ve konuşmaların kaydı suçlarını, şikâyet şartını ve süresini, kişilik hakkı davasında neleri isteyebileceğinizi, davanın nerede açılacağını ve manevi tazminatın mirasçılara geçip geçmediğini anlatır.
Bu yazıda
- Özel hayatın gizliliğini ihlal ve özel görüntülerin ifşası
- Yazışma, mesaj ve ekran görüntüsü paylaşımı
- Konuşmayı kaydetmek suç mu?
- Şikâyet şartı, altı aylık süre ve şikâyetin yapılacağı yer
- Kişilik hakkı davası: ne istenebilir, hangi mahkeme?
- Maddi ve manevi tazminat
- Manevi tazminat ve mirasçılar
- İnternet paylaşımı ve delil saklama
- Kaynaklar
Özel hayatın gizliliğini ihlal suçu nedir?
Kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal eden kimse bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Gizliliğin görüntü veya seslerin kayda alınması suretiyle ihlal edilmesi hâlinde verilecek ceza bir kat artırılır (TCK m. 134/1). Gizlilik ihlalinin neler kapsadığı olayın somut şartlarına göre değerlendirilir; örneğin evde, özel bir alanda veya kişinin makul olarak başkalarının görmeyeceğini beklediği bir ortamda kaydedilen görüntüler bu kapsama girebilir.
Özel görüntülerimi internette paylaşan kişiye ne olur?
Kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa eden kimse iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. İfşa edilen verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması hâlinde de aynı ceza uygulanır (TCK m. 134/2). Yani görüntünün bir sosyal medya hesabı, mesajlaşma grubu veya haber sitesi aracılığıyla yayılması bu fıkra kapsamındadır. İçeriğin bağlantısını, yayınlayan hesabı ve tarihi kaydedin; içeriğin kaldırılması ve suç duyurusu için bu kayıtlar gerekir.
Yazışma, mesaj ve ekran görüntüsü paylaşımı
- Başkasının mesajlarını okumak: Kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlal eden kimse bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Gizlilik ihlali haberleşme içeriklerinin kaydı suretiyle gerçekleşirse ceza bir kat artırılır (TCK m. 132/1).
- Yazışmayı ifşa etmek: Kendisiyle yapılan haberleşmelerin içeriğini diğer tarafın rızası olmaksızın hukuka aykırı olarak alenen ifşa eden kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. İfşa edilen verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması hâlinde de aynı ceza uygulanır (TCK m. 132/3). Bir yazışmanın ekran görüntüsünü alıp başkasına göstermek, hukuka aykırılık ve aleniyet koşulları oluşuyorsa bu suça girebilir.
- Haberleşme içeriğini hukuka aykırı ifşa: Kişiler arasındaki haberleşme içeriklerini hukuka aykırı olarak ifşa eden kimseye iki yıldan beş yıla kadar hapis verilir (TCK m. 132/2).
Katıldığım konuşmayı karşı tarafa söylemeden kaydedebilir miyim?
Katıldığı aleni olmayan bir söyleşiyi diğer konuşanların rızası olmadan ses alma cihazı ile kayda alan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaları taraflardan herhangi birinin rızası olmaksızın bir aletle dinleyen veya kaydeden kişiye ise iki yıldan beş yıla kadar hapis verilir. Kaydedilen konuşmaların hukuka aykırı biçimde başkalarına ifşa edilmesi ayrıca suçtur ve iki yıldan beş yıla kadar hapis ile dörtbin güne kadar adli para cezası öngörülmüştür (TCK m. 133). Yani kaydın yapılması da, kaydın başkalarına gösterilmesi de ayrı ayrı risk taşır. Bir konuşmayı ileride delil olarak kullanmayı düşünüyorsanız, kaydı yapmadan önce hukuka uygunluğunu değerlendirmek önemlidir; hukuka aykırı elde edilen deliller mahkemede dikkate alınmayabilir (HMK m. 189/2).
Özel hayata ilişkin suçlar şikâyete bağlı mı?
Kişisel verilerin kaydedilmesi, verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme ve verileri yok etmeme hariç, bu bölümdeki suçların soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır (TCK m. 139). Şikâyete bağlı suçlarda yetkili kimse altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz; süre, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar (TCK m. 73/1-2). Bu nedenle olayı öğrendiğiniz tarihi belgelemek önemlidir. Şikâyetten vazgeçilmesi hâlinde kamu davasının düşebileceğini ve vazgeçerken şahsi haklardan da vazgeçildiği açıklanırsa hukuk mahkemesinde de dava açılamayacağını unutmayın (TCK m. 73/4 ve 7).
Şikâyet nereye ve nasıl yapılır?
Suça ilişkin ihbar veya şikâyet Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir; valilik, kaymakamlık ya da mahkemeye yapılan şikâyet ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir. Şikâyet yazılı olabileceği gibi tutanağa geçirilmek üzere sözlü de yapılabilir (CMK m. 158). Pratikte şikâyet dilekçesinde olayın tarihini, öğrendiğiniz günü, şüphelinin bilinen bilgilerini (hesap adı, telefon numarası gibi), ifşa edilen içeriğin türünü ve bağlantısını yazmanız, ekran görüntüleri ve varsa tanık bilgilerini eklemeniz yararlı olur. Şikâyetin yanında içeriğin yayından kaldırılması için ayrıca platforma başvurmanız mümkündür.
Kişilik hakkıma saldırıldığında hâkimden ne isteyebilirim?
Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse, hâkimden saldırıda bulunanlara karşı korunmasını isteyebilir. Rıza, daha üstün özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılması gibi sebepler yoksa kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırıdır (TMK m. 24). Davacı hâkimden şunları isteyebilir (TMK m. 25):
- Saldırı tehlikesinin önlenmesini,
- Sürmekte olan saldırıya son verilmesini,
- Etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitini,
- Düzeltmenin veya kararın üçüncü kişilere bildirilmesini ya da yayımlanmasını.
Kişilik hakkı davası hangi mahkemede açılır?
Davacı, kişilik haklarının korunması için kendi yerleşim yeri veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde dava açabilir (TMK m. 25). Böylece kendi yerleşim yerinizde dava açma imkânınız vardır.
Maddi ve manevi tazminat
Kişilik hakkı davasında davacının maddi ve manevi tazminat istemleri ile hukuka aykırı saldırı dolayısıyla elde edilmiş kazancın vekâletsiz iş görme hükümlerine göre kendisine verilmesini isteme hakkı saklıdır (TMK m. 25). Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür; kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat da isteyebilir (TBK m. 49 ve 58). Hâkim, manevi tazminat yerine veya ona ek olarak diğer bir giderim biçimi kararlaştırabilir; özellikle saldırıyı kınayan bir karar verebilir ve bu kararın yayımlanmasına hükmedebilir (TBK m. 58).
Zararınızı, paylaşımı ve ilişkiyi gösteren delilleri tespitle saklamanız önemlidir. Mahkeme tazminat miktarını takdir ederken olayın özelliklerini değerlendirir; tutarlar için sonuç taahhüdü vermek mümkün değildir.
Manevi tazminat hakkı mirasçılara geçer mi?
Manevi tazminat istemi, karşı tarafça kabul edilmiş olmadıkça devredilemez; miras bırakan tarafından ileri sürülmüş olmadıkça mirasçılara geçmez (TMK m. 25). Bu nedenle hak sahibi hayattayken talebin ileri sürülmesi önemlidir.
İnternet paylaşımı ve delil saklama
İnternetteki paylaşım nedeniyle zarar gördüğünüzde adım adım ilerleyin: paylaşımın bağlantısını, hesabı, tarihi ve bağlamı ekran görüntüsüyle ve mümkünse bir noter veya mahkeme eliyle tespitle belgeleyin; platforma içerik kaldırma başvurusu yapın; suç oluşuyorsa altı aylık şikâyet süresini kaçırmadan başvurun; tazminat veya kişilik hakkı davası için de aynı kayıtları kullanın. Dijital delillerin nasıl saklanacağı konusunda veri sızıntısı ve dijital delil yazımıza da bakabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Altı aylık şikâyet süresini kaçırmak.
- Paylaşım silinmeden önce bağlantı ve tarih kaydı almamak.
- Gizlice yapılmış kaydı delil olarak kullanmanın kendisinin de risk taşıdığını gözden kaçırmak.
- Manevi tazminat talebini hayattayken ileri sürmemek.
- Ceza şikâyeti, kişilik hakkı davası ve tazminat taleplerinin ayrı yollar olduğunu, birinin diğerinin yerine geçmediğini unutmak.
- Şikâyetten vazgeçerken şahsi haklardan da vazgeçildiğini yazan metni imzalamadan önce kapsamını okumamak.