Sigorta şirketiyle uyuşmazlıkta Sigorta Tahkim Komisyonuna gidebilmek için önce sigorta kuruluşuna başvurup talebin kısmen veya tamamen olumsuz sonuçlandığını belgelemeniz gerekir; kuruluş başvuru tarihinden itibaren onbeş iş günü içinde yazılı cevap vermezse de Komisyona başvurabilirsiniz (Sigortacılık Kanunu m.30). Kazaya karışan araç kaçmış, plakası yoksa veya sigortasızsa bedensel zarar için Güvence Hesabı gündeme gelir (Sigortacılık Kanunu m.14).
Bu yazı kaçan araç ve sigortasız araç kazalarında Güvence Hesabını, sigorta tahkiminin şartlarını, süresini, ücretini ve itiraz yolunu anlatır. Tahkim ve itirazda parasal sınırlar ile ücretler zamanla değiştiği için güncel tutarları resmî kaynaktan kontrol etmeniz gerekir.
Bu yazıda
- Kazaya karışan sürücü kaçtı: ilk adımlar
- Güvence Hesabı nedir, hangi hallerde başvurulur?
- Sigorta Tahkim Komisyonu: kim, hangi uyuşmazlık için?
- Tahkime gitmeden önce sigortaya başvuru
- Mahkeme veya hakem heyeti varsa tahkim olur mu?
- Süreler, duruşma, hakem reddi, vekalet ücreti
- Hakem kararına itiraz
- Kaynaklar
Kazaya karışan sürücü kaçtı: ilk adımlar
Kısa cevap: Olayı yetkili makama bildirin; plaka, kamera ve tanık bilgilerini hukuka uygun şekilde koruyun. Failin belirlenmesi ile sigorta veya Güvence Hesabı talebi ayrı incelenir.
Sağlık kayıtlarınızı ve bildirim tarihini saklayın. Kaza tutanağı, tanık, kamera ve hastane belgelerini saklamak, ileride yapacağınız başvuruda önem taşır. Güvence Hesabı, zorunlu sigortalarda sigortalının tespit edilememesi gibi hallerde ortaya çıkan zararları geçerli teminat miktarlarına kadar karşılamak için Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği nezdinde oluşturulan hesaptır (Sigortacılık Kanunu m.14).
Güvence Hesabı nedir, hangi hallerde başvurulur?
- Araç kaçtı veya plakası yok: Sigortalının tespit edilememesi durumunda kişiye gelen bedensel zararlar için Güvence Hesabına başvurulabilir.
- Sigortasız araç çarptı: Rizikonun meydana geldiği tarihte geçerli teminat tutarları dahilinde sigortasını yaptırmamış olanların neden olduğu bedensel zararlar için başvurulabilir. Eşya zararı için Hesaptan ödeme ancak Cumhurbaşkanının kararıyla mümkündür.
- Sigorta şirketi iflas etti: Sigorta şirketinin mali bünye zaafiyeti nedeniyle sürekli olarak bütün branşlarda ruhsatlarının iptal edilmesi veya iflası halinde, şirketin ödemekle yükümlü olduğu maddi ve bedensel zararlar için Güvence Hesabına başvurulabilir.
- Çalıntı araçla yapılan kaza: Çalınmış veya gasp edilmiş bir aracın karıştığı kazada işletenin sorumlu tutulmadığı hallerde kişiye gelen bedensel zararlar için Güvence Hesabına başvurulabilir (bkz. KTK m.107). Başvuru şartlarını Birliğin duyurularından kontrol edin.
Sigortasız araç konusunda yaptırımları ayrıca sigortasız araç cezası yazısında okuyabilirsiniz. Her zarar kaleminin aynı kapsamda olmadığını unutmayın; sorumlulara başvuru koşulları da ayrıca değerlendirilir.
Sigorta Tahkim Komisyonu: kim, hangi uyuşmazlık için?
Sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasındaki uyuşmazlıkların çözümü için Birlik nezdinde Sigorta Tahkim Komisyonu oluşturulur; Hesaptan faydalanacak kişiler ile Hesap arasındaki uyuşmazlıklar da bu kapsamdadır. Tahkim sistemine üye kuruluşlarla uyuşmazlıkta, sözleşmede özel bir hüküm olmasa bile tahkim usulünden yararlanabilirsiniz. Zorunlu tutulan sigortalardan kaynaklanan uyuşmazlıklarda ise ilgili kuruluş tahkim sistemine üye olmasa dahi hak sahipleri tahkim usulünden yararlanabilir (Sigortacılık Kanunu m.30). Her sigorta uyuşmazlığının aynı kapsama girdiğini varsaymayın; sigorta türünü, üyeliği ve kanuni kapsamı doğrulayın.
Tahkime gitmeden önce sigortaya başvuru
Kısa cevap: Evet, önce şirkete başvurmanız gerekir.
Komisyona gidebilmek için uyuşmazlığa konu olayla ilgili olarak sigortacılık yapan kuruluşa gerekli başvuruları yapmış ve talebin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığını belgelemiş olmanız gerekir. Kuruluş başvuru tarihinden itibaren onbeş iş günü içinde yazılı cevap vermezse de Komisyona başvuru yapılabilir. Başvuru içeriğini, teslim kaydını ve cevabı saklayın. Trafik sigortasında dava veya tahkim öncesi yazılı başvuru kuralı ayrıca vardır; ayrıntısı için trafik kazası tazminatı yazısına bakabilirsiniz. Trafik sigortasıyla diğer sigortalarda süre ve koşullar aynı olmayabilir.
Mahkeme veya hakem heyeti varsa tahkim olur mu?
Hayır. Mahkemeye ve Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri uyarınca Tüketici Sorunları Hakem Heyetine intikal etmiş uyuşmazlıklarla ilgili olarak Komisyona başvuru yapılamaz (Sigortacılık Kanunu m.30). Aynı talebi eşzamanlı olarak hem mahkemeye hem tahkime sunmak sorun çıkarır: derdestlik ve başvuru engelleri gündeme gelebilir; önceki dosyaları ve talepleri eksiksiz belirtin. Hangi yolu seçeceğinizi başvurudan önce planlayın.
Süreler, duruşma, hakem reddi, vekalet ücreti
- Karar süresi: Hakemler, görevlendirildikleri tarihten itibaren en geç 4 ay içinde karar vermek zorundadır; aksi halde uyuşmazlık yetkili mahkemece halledilir. Süre tarafların açık ve yazılı muvafakatiyle uzatılabilir. Karar taraflara üç iş günü içinde bildirilir.
- Duruşma: Hakemler sadece kendilerine verilen evrak üzerinden karar verir; bu nedenle talebinizi, kusur ve hasar belgelerini, raporları ve sigorta şirketiyle yazışmalarınızı eksiksiz sunun.
- Hakemi reddetme: Taraflar Hukuk Muhakemeleri Kanunundaki hâkimi ret nedenlerine dayanarak hakemi reddedebilir. Ret talebi durumun öğrenildiği tarihten itibaren en geç beş iş günü içinde Komisyona dilekçeyle yapılır.
- Ücret: Komisyona başvuranlardan başvuru ücreti alınır; hakemlik ücreti, başvuru ücreti ve katılma payı Müsteşarlıkça belirlenir. Güncel tutarları resmî kaynaktan ve Komisyonun duyurularından kontrol edin.
- Vekalet ücreti: Talebi kısmen veya tamamen reddedilenler aleyhine hükmolunacak vekalet ücreti, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde belirlenen vekalet ücretinin beşte biridir.
Hakem kararına itiraz
Kısa cevap: Kanunda belirtilen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda hakem kararı kesindir; sınır ve üzerindeki uyuşmazlıklarda kararın Komisyonca bildiriminden itibaren on gün içinde bir defaya mahsus Komisyon nezdinde itiraz edilebilir (Sigortacılık Kanunu m.30).
İtiraz için başvuru ücretinin yatırılması şarttır, itiraz üzerine hakem kararının icrası durur ve itiraz talebi bu iş için kurulan hakem heyetlerince incelenir; heyete intikalinden itibaren iki ay içinde karar verilir. Bazı hallerde ayrıca temyiz yolu da kanunda düzenlenmiştir. Eski parasal eşiklere bakarak itiraz hakkınız olduğunu veya olmadığını varsaymayın: itiraz ve sonraki yollar uyuşmazlık tutarı, karar türü ve güncel sınırlarla değerlendirilir; kararın tebliğ kaydını saklayın.
Adım adım: tahkim başvurusuna hazırlık
- Sigorta kuruluşuna yazılı veya kayıt altına alınan bir kanaldan başvurun; talebinizi, poliçe numarasını ve hasar belgelerini ekleyin.
- Kuruluşun cevabını bekleyin. Cevap talebi kısmen veya tamamen reddediyorsa bu yazıyı saklayın; onbeş iş günü içinde yazılı cevap gelmemişse başvuru tarihini gösteren kaydı saklayın.
- Aynı konuda açılmış bir dava veya tüketici hakem heyeti başvurusu olup olmadığını kontrol edin; varsa Komisyona başvuru yapılamaz.
- Talebinizi, kusur ve hasar raporlarını, eksper raporunu, ödeme belgelerini ve şirketle yazışmalarınızı tek dosyada toplayın; karar evrak üzerinden verildiği için sonradan sözlü anlatım imkânı kural olarak yoktur.
- Başvuru tarihindeki güncel ücret ve parasal sınırları resmî kaynaktan kontrol edin; tutarlar değişebilir.
- Kararın size bildirildiği tarihi kaydedin; itiraz süresi bu bildirimden işler.
Tahkim mi mahkeme mi?
Tahkim, evrak üzerinden ve kanunda belirlenen sürelerle ilerleyen bir uyuşmazlık çözüm yoludur; mahkeme yolu ise delil toplama, bilirkişi ve duruşma imkânı sunar. Hangisinin sizin dosyanız için uygun olduğu zarar kalemlerine, delillerin durumuna ve talep tutarına göre değişir. Kararınızı vermeden önce her iki yolun koşullarını karşılaştırın; seçtiğiniz yola ilişkin önceki başvurularınızı eksiksiz belirtmek, sonradan başvuru engeli çıkmasını önler. Trafik kazalarında zamanaşımı sürelerini de ayrıca takip etmeniz gerekir; tahkim başvurusunun yapılması süre kaygınızı kendiliğinden ortadan kaldırmaz, bu nedenle zamanaşımı ve dava süreleri için ilgili yazılara bakın.
Başvuru dosyasında bulunması gerekenler
Güvence Hesabına veya tahkime başvuracaksanız dosyanızın hangi ana başlıklardan oluşması gerektiğini önceden belirleyin: olayın kısa anlatımı, kaza tarihi ve yeri, taraflar ve araç bilgileri, hasar ve sağlık belgeleri, kusur ve ekspertiz raporları, şirkete yaptığınız başvuru ve alınan cevap, talebinizin kalemleri. Hepsini sıralı ve numaralı biçimde sunmanız, evrak üzerinden inceleme yapan hakemin işini kolaylaştırır.
Sık yapılan hatalar
- Şirkete yazılı başvuru yapmadan tahkime gitmeye çalışmak.
- Önceki dava veya tüketici hakem heyeti başvurusunu belirtmemek.
- İtiraz süresini kararın Komisyonca bildirildiği günden saymamak.
- Kaçan araçla ilgili kamera ve tanık kayıtlarını geç toplamak.