Kusursuz ya da yalnızca kısmen kusurlu olduğunuz bir kazada aracınızın değerinde onarımdan sonra kalan düşüş, karşı aracın zorunlu trafik sigortasından teminat limiti içinde istenebilir (KTK m. 85, 91, 97). 1 Temmuz 2026'dan beri sigortaya araç hasarı için başvurduğunuzda değer kaybını da istemiş sayılırsınız; tutarı sigorta eksperi belirler ve sigortacı size yazılı olarak bildirir. Ödemeyi beğenmezseniz Sigorta Tahkim Komisyonuna ya da mahkemeye gidebilirsiniz; talebiniz, zararı ve sorumluyu öğrendiğiniz günden başlayarak iki yıl, her hâlde kazadan başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar (KTK m. 109).
Bu yazı, araç değer kaybını kimin ve kimden isteyebileceğini, 2026'da yürürlüğe giren yeni başvuru düzenini, gerekli belgeleri, sigortanın ödeme süresini, tahkim ve dava yollarını, hesaplamada nelere bakıldığını ve zamanaşımını anlatır. Aracın onarım bedeli ve kasko gibi genel konular için araç hasarı ve değer kaybı yazımıza, Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının ayrıntısı için trafik sigortasında değer kaybı ve AYM kararları yazısına bakabilirsiniz.
Bu yazıda
- Değer kaybı nedir, kim isteyebilir?
- 1 Temmuz 2026 itibarıyla ne değişti?
- Değer kaybını kimden istersiniz?
- Başvuru adım adım
- Sigorta ne zaman öder, cevap vermezse ne olur?
- Tahkim mi, mahkeme mi?
- Değer kaybı nasıl hesaplanır?
- Hangi araçlar için değer kaybı alınmaz?
- Kusurunuz varsa değer kaybı nasıl etkilenir?
- Zamanaşımı ve ibraname
- Sık yapılan hatalar
- Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?
- Kaynaklar
Değer kaybı nedir, kim isteyebilir?
Değer kaybı, kazadan önceki ikinci el piyasa değeri ile usulüne uygun onarımdan sonraki ikinci el değeri arasındaki farktır. Onarım faturası aracın parçalarını yerine koyar; ancak kaza geçirmiş ve onarılmış bir araç, çoğu zaman aynı özellikteki hasarsız araçtan daha düşük fiyata satılır. Bu fark, haksız fiilden doğan maddi zararın bir parçasıdır ve onarım bedelinden ayrı bir kalem olarak istenir (TBK m. 49).
Değer kaybını, kaza tarihinde aracın maliki olan kişi ister. Motorlu aracın işletilmesi bir şeyin zarara uğramasına yol açtığında aracı işleten kişi ve varsa bağlı olduğu teşebbüs sahibi sorumludur (KTK m. 85). İki aracın çarpıştığı kazada ise bir işletenin aracına gelen zarar için diğer işletenin veya onun sürücüsünün kusurunun ispatı gerekir (KTK m. 89). Bu nedenle değer kaybı talebinin ilk şartı, karşı tarafın kazada kusurlu olmasıdır.
1 Temmuz 2026 itibarıyla ne değişti?
Zorunlu trafik sigortası genel şartlarında yapılan değişiklik 12 Haziran 2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı ve 1 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi. Genel şartlar, Kanun gereği yetkili bakanlıkça belirlenir ve Resmî Gazete'de yayımlanır (KTK m. 93). Yeni düzen şu noktaları getirdi:
- Otomatik talep: Sigortaya araç hasarı için başvuran hak sahibi, değer kaybını da talep etmiş kabul edilir. Artık ayrı bir değer kaybı dilekçesi vermeden de hasar dosyanızda değer kaybı incelenir.
- Eksper tespiti: Değer kaybını, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumunun belirleyeceği usule göre atanan sigorta eksperi belirler.
- Ölçütler: Aracın markası, modeli ve yaşı, kullanılmışlık düzeyi, hasar gören parçaları, geçmiş hasar durumu ve kaza öncesi ile onarım sonrası ikinci el değerleri birlikte dikkate alınır.
- Bildirim: Sigortacı, nihai eksper raporu kendisine ulaştıktan sonraki iş günü içinde değer kaybı tutarını size yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısıyla (örneğin kayıtlı elektronik ileti) bildirir.
- Parça kuralı: Onarılamayan orijinal parça orijinal parçayla değiştirilir; eşdeğer veya çıkma parça ancak sizin onayınızla ya da orijinal parça temin edilemiyorsa kullanılabilir ve bunun ispatı sigortacıya düşer. Bu kural da değer kaybının boyutunu etkiler.
Bu değişiklikten önce de değer kaybı, sabit bir tabloyla sınırlanamıyordu. Anayasa Mahkemesi 17 Temmuz 2020 tarihli kararıyla tazminatların genel şartlara göre belirlenmesini öngören ibareleri, 29 Aralık 2022 tarihli ve 14 Şubat 2023'te Resmî Gazete'de yayımlanan kararıyla da değer kaybı ve benzeri tazminatların hesap ölçütlerini Kanuna yazan cümleyi iptal etti. Bugün Kanunda düzenlenmeyen konularda Türk Borçlar Kanununun haksız fiil hükümleri uygulanır (KTK m. 90). Yani sigortacının hesabı bir başlangıçtır; uyuşmazlıkta belirleyici olan, gerçek piyasa farkıdır.
Değer kaybını kimden istersiniz?
Değer kaybını önce kusurlu aracın zorunlu trafik sigortacısından, poliçedeki teminat limiti içinde istersiniz. Bunun yanında işleten ve sürücü de sorumludur; birden fazla kişi tazminatla yükümlüyse zarar görene karşı müteselsilen sorumlu olurlar (KTK m. 88, 91).
- Karşı aracın trafik sigortacısı: Dava açmadan önce sigortacıya yazılı başvuru zorunludur (KTK m. 97).
- İşleten ve sürücü: Limitin üstünde kalan kısım veya sigorta kapsamı dışında kalan kalemler için genel hükümlere göre doğrudan istenebilir.
- Karşı araç sigortasızsa: Güvence Hesabı, sigortasız araçların neden olduğu kazalarda kural olarak bedensel zararları karşılar; eşyaya gelen zararların karşılanması ayrıca Cumhurbaşkanı kararına bağlıdır (Sigortacılık Kanunu m. 14). Bu nedenle sigortasız araçla kazada değer kaybını genellikle doğrudan işleten ve sürücüden istersiniz.
- Kendi kaskonuz: Kasko, kendi aracınızın hasarını kendi poliçesinin şartlarına göre öder; değer kaybının teminatta olup olmadığı poliçenizin teminat ve istisnalarına bağlıdır.
Başvuru adım adım
Başvuru, karşı aracın sigortacısına yapılan yazılı bir taleple başlar ve belgeler tamamlandığında ödeme süresi işlemeye başlar.
- Kazayı belgeleyin: Kolluk tutanağı ya da tarafların birlikte doldurduğu kaza tespit tutanağı, olay yeri ve araç fotoğrafları, varsa kamera kaydı ve tanık bilgileri.
- Karşı tarafın poliçesini öğrenin: Kazaya karışan sürücü, istenirse sigorta poliçesinin tarih ve numarasını bildirmek zorundadır (KTK m. 81).
- Sigortacıya yazılı başvurun: Başvuruyu sigorta şirketinin merkezine veya bir kuruluşuna yapın; ruhsat, ehliyet, tutanak, fotoğraflar, banka bilgisi ve genel şartlarda istenen diğer belgeleri ekleyin. Yeni genel şartlar, hak sahibinin cep telefonu numarasının doğrulanmasına ilişkin usulün Kurumca belirlenmesini de öngörür; şirketin istediği doğrulamayı tamamlayın.
- Eksper incelemesini takip edin: Aracı onarımdan önce eksperin görmesini sağlayın; onarım faturası, değişen parça listesi ve onarım sonrası fotoğrafları saklayın.
- Bildirimi kontrol edin: Değer kaybı tutarı size yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla bildirilir. Tutarı, kaza öncesi değer araştırmanızla karşılaştırın.
- Ödemeyi veya uyuşmazlığı belgeleyin: Ödeme yapılmazsa, eksik yapılırsa ya da cevap gelmezse bu durumu yazılı olarak saklayın; tahkim veya dava için gerekir.
Örnek: Kırmızı ışıkta geçen bir araç, kavşakta yeşil ışıkta ilerleyen aracınıza yandan çarpmış olsun. Kanun, kırmızı ışıkta geçen sürücüyü asli kusurlu sayar (KTK m. 84). Karşı aracın sigortacısına hasar başvurusu yaptığınızda dosyanızda değer kaybı da açılır; eksper, aracınızın kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el değerini karşılaştırarak bir tutar belirler.
Sigorta ne zaman öder, cevap vermezse ne olur?
Sigortacı, genel şartlarda belirlenen belgeler kendisine iletildikten sonra sekiz iş günü içinde, teminat sınırları içindeki tutarı hak sahibine ödemek zorundadır (KTK m. 99). Sigortacı başvurunuza 15 gün içinde yazılı cevap vermezse veya cevabı talebinizi karşılamıyorsa dava açabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilirsiniz (KTK m. 97).
Pratikte "değer kaybı ne zaman yatar" sorusunun cevabı, belgelerin ne zaman tamamlandığına bağlıdır. Eksik belge, eksper raporunun gecikmesi veya kusur konusunda anlaşmazlık süreyi uzatır. Bu yüzden başvurunuzun ve teslim ettiğiniz belgelerin tarihini gösteren bir kayıt saklayın.
Tahkim mi, mahkeme mi?
Sigortacı ödemez veya düşük öderse iki yol vardır: Sigorta Tahkim Komisyonu ve mahkeme. Zorunlu sigortalardan doğan uyuşmazlıklarda, sigorta şirketi tahkim sistemine üye olmasa bile hak sahibi tahkime başvurabilir (Sigortacılık Kanunu m. 30).
- Tahkim şartı: Önce sigorta şirketine başvurmuş ve talebinizin kısmen veya tamamen olumsuz sonuçlandığını belgelemiş olmanız gerekir; şirketin onbeş iş günü içinde yazılı cevap vermemesi de yeterlidir.
- Süreler: Başvuruyu önce raportör inceler ve incelemeyi en geç onbeş gün içinde tamamlar. Hakem, görevlendirildiği tarihten itibaren en geç dört ay içinde karar verir; bu süre tarafların açık ve yazılı onayıyla uzatılabilir.
- İtiraz: Kanunda belirtilen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda hakem kararı kesindir. Bu sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda karar size bildirildikten sonra on gün içinde bir defaya mahsus itiraz edebilirsiniz; itiraz hakem heyetince iki ay içinde karara bağlanır ve itiraz, kararın icrasını durdurur.
- Mahkeme: Mahkemede bilirkişi incelemesi yapılır; rapora tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edebilirsiniz (HMK m. 281). Hasarlı aracın durumu kaybolacaksa dava açmadan önce delil tespiti de istenebilir (HMK m. 400).
31 Temmuz 2026'dan itibaren belirsiz alacak davası kaldırıldı (HMK m. 107). Değer kaybı gibi tutarı bilirkişiyle netleşen alacaklarda artık genellikle kısmi dava açılıyor; alacağın bir kısmını dava ettiyseniz talebinizi aynı davada bir defaya mahsus, tahkikat sona erene kadar artırabilirsiniz ve artırılan kısım için de zamanaşımı dava tarihinden kesilmiş sayılır (HMK m. 109). Bu tarihten önce açılmış belirsiz alacak davaları eski hükme göre devam eder.
Değer kaybı nasıl hesaplanır?
Değer kaybı için herkese uyan tek bir oran yoktur; hesap, aracın hasar öncesi ve onarım sonrası piyasa değeri arasındaki gerçek farkı bulmaya yöneliktir. Zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri gözeterek miktarı hakkaniyete göre belirler (TBK m. 50). Tazminatın kapsamını belirlerken hâkim, durumun gereğini ve kusurun ağırlığını da göz önünde tutar (TBK m. 51).
Uygulamada eksper ve bilirkişiler şu bilgilere bakar:
- Aracın marka, model, yaş ve kilometresi; bakım geçmişi.
- Hasarın yeri ve büyüklüğü: Şasi, tavan, direkler gibi taşıyıcı aksamdaki hasar ile tampon gibi değiştirilebilir parçadaki hasar aynı etkiyi doğurmaz.
- Parçaların onarılıp onarılmadığı, değiştirildiyse orijinal mi eşdeğer mi olduğu, boya işlemi.
- Daha önceki hasar kayıtları: Önceden ağır hasar görmüş bir araçta yeni kazanın ek etkisi daha sınırlı olabilir.
- Kaza tarihindeki ikinci el piyasa ilanları ve satış verileri.
Bu nedenle "değer kaybı ne kadar alırım" ya da "değer kaybı hasar miktarından fazla olur mu" sorularının genel bir cevabı yoktur. Hasar tutarı düşük olduğu hâlde taşıyıcı aksamı etkilemiş bir kaza, yüksek tutarlı ama yalnızca dış parçaları etkilemiş bir kazadan daha fazla değer kaybı doğurabilir. Tutarı ancak somut aracın verileriyle hesaplanmış bir rapor gösterir.
Hangi araçlar için değer kaybı alınmaz?
Kanun, araç için yaş veya kilometre sınırı koymaz; ancak hasar nedeniyle trafikten çekilmiş veya hurdaya çıkarılmış araçların değer kaybı talepleri zorunlu trafik sigortasının kapsamı dışındadır (KTK m. 92). Bu bent, Anayasa Mahkemesinin 2022 tarihli iptal kararından sonra da yürürlüktedir. Pert sayılan araçta talep edilen şey artık değer kaybı değil, aracın kendi bedelidir. Ağır hasarlı araçta tazminatın ödenmesi için aracın trafikten çekildiğini gösteren kaşeli tescil belgesinin sigortacıya verilmesi de yeni genel şartlarda aranmaktadır.
Ayrıca araçta taşınan eşyanın zararı, gelir ve kâr kaybı ile kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararlar da zorunlu trafik sigortası kapsamı dışındadır (KTK m. 92). Bu kalemleri, şartları varsa işleten ve sürücüden genel hükümlere göre isteyebilirsiniz.
Kusurunuz varsa değer kaybı nasıl etkilenir?
Kazada sizin de kusurunuz varsa, kendi kusurunuza denk gelen kısım karşı tarafın sigortasından istenemez (KTK m. 92). Örneğin kusurlar sizinle karşı sürücü arasında eşit paylaştırıldıysa, değer kaybınızın yalnızca karşı tarafın kusuruna düşen kısmını isteyebilirsiniz. İşletenler arasındaki ilişkide zarar, özel durumlar başka türlü paylaştırmayı haklı göstermedikçe kusur oranına göre paylaştırılır (KTK m. 88, 89). Kusur oranının nasıl belirlendiği ve nasıl itiraz edildiği için kusur oranı yazımıza bakın.
Zamanaşımı ve ibraname
Motorlu araç kazalarından doğan maddi zarar talepleri, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiğiniz tarihten başlayarak iki yıl, her hâlde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Kaza aynı zamanda suç oluşturuyor ve ceza kanunu daha uzun bir süre öngörüyorsa, o uzun süre maddi tazminat için de geçerlidir. Zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş olur (KTK m. 109).
Sigortacıyla anlaşıp düşük bir tutar karşılığında ibraname imzaladıysanız, tutarın yetersiz olduğu açıkça belliyse anlaşmanın iptalini anlaşma tarihinden başlayarak iki yıl içinde isteyebilirsiniz. Kanunla öngörülen sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmalar ise geçersizdir (KTK m. 111). Yine de imzalamadan önce tutarı ve "başka hiçbir talebim yoktur" gibi ifadeleri dikkatle okuyun.
Sık yapılan hatalar
- Aracı eksper görmeden onarıma vermek ve onarım öncesi fotoğraf çekmemek.
- Değer kaybını onarım bedeliyle aynı kalem sanmak.
- Sigorta bildirimindeki tutarı kontrol etmeden kabul edip ibraname imzalamak.
- Pert sayılan araç için değer kaybı istemek; bu durumda talep edilmesi gereken aracın bedelidir.
- Kendi kusur payını hesaba katmadan talepte bulunmak.
- Başvuru ve belge teslim tarihlerini kayıt altına almamak; ödeme ve tahkim süreleri bu tarihlere bağlıdır.
- İki yıllık zamanaşımını kaza tarihinden değil, yalnızca ödeme tarihinden saymak.
Ne zaman avukata ihtiyaç duyulur?
Kusur oranı tartışmalıysa, sigortacı değer kaybını reddettiyse veya bildirilen tutar piyasa farkının açıkça altındaysa, aracınız pert sayılıp sayılmayacağı belirsizse ya da zamanaşımı yaklaşıyorsa bir avukattan destek almak yararlı olabilir. Tahkim ve dava dilekçesinde talep kalemlerinin doğru ayrılması ve bilirkişi raporuna süresinde itiraz edilmesi sonucu doğrudan etkiler.
Kaynaklar
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m. 81, 84, 85, 88-93, 97, 99, 109, 111
- 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, m. 14, 30
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 49-51
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 107, 109, 281, 400
- Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Genel Şartlar, Resmî Gazete, 12.6.2026, sayı 33278
- Anayasa Mahkemesi, E. 2021/82, K. 2022/167, 29.12.2022 (Resmî Gazete, 14.2.2023)
- 7589 sayılı Kanun, Resmî Gazete, 31.7.2026, sayı 33326