Sorumluluk sigortasında sigortacı, sigortalının sözleşmede öngörülen olaydan kaynaklanan sorumluluğu nedeniyle zarar görene, sözleşmedeki miktara kadar tazminat öder; zarar gören de zararının sigorta bedeline kadar olan kısmını, zamanaşımı süresi içinde kalmak şartıyla doğrudan sigortacıdan isteyebilir (TTK m.1473, m.1478). Zorunlu trafik sigortasında ise dava açmadan önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapmanız gerekir; kuruluş 15 gün içinde yazılı cevap vermezse veya talebi karşılamazsa dava açabilir ya da tahkime başvurabilirsiniz (KTK m.97).
Bu yazı sorumluluk sigortasının işleyişini, zarar görenin doğrudan başvuru hakkını, sigortalının bildirim yükümlülüklerini, dava giderlerini, zorunlu trafik sigortasında ödeme süresini ve kapsam dışı zararları, sağlık giderlerini ve Güvence Hesabını anlatır. Zorunlu trafik sigortasının kapsamına ilişkin ayrıntılar için ayrıca motorlu bisiklet trafik sigortası yazısına bakabilirsiniz.
Bu yazıda
- Sorumluluk sigortası ne işe yarar?
- Zarar gören doğrudan sigortacıya başvurabilir mi?
- Trafik sigortasında dava öncesi yazılı başvuru ve ödeme süresi
- Sigortalının bildirim yükümlülüğü ve dava giderleri
- Kapsam dışı zararlar
- Sağlık giderleri
- Çok sayıda zarar gören ve sigorta tutarı yetmezse
- Sözleşme sona erse de zarar görene karşı sorumluluk
- Güvence Hesabı, sigortacı yapmazsa, yabancı plakalı araç
- Kaynaklar
Sorumluluk sigortası ne işe yarar?
Başkasına vereceğiniz zarar için sigorta güvencesi sağlar: sigortacı, sigortalının sözleşmede öngörülen olaydan kaynaklanan sorumluluğu nedeniyle zarar görene, sigorta sözleşmesindeki miktara kadar tazminat öder (TTK m.1473). Motorlu araç işletenler için bu sigorta zorunludur: işletenlerin motorlu aracın işletilmesinden doğan sorumluluklarını karşılamak üzere zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırması gerekir; geçerli teminat tutarları üzerinden sigortası bulunmayan araçlar trafikten men edilir ve idari para cezası uygulanır (KTK m.91).
Zarar gören doğrudan sigorta şirketine başvurabilir mi?
Kısa cevap: Evet; zararın sigorta bedeline kadar olan kısmını, sigorta sözleşmesi için geçerli zamanaşımı süresi içinde kalmak şartıyla doğrudan sigortacıdan isteyebilirsiniz (TTK m.1478).
Poliçe numarası ve zarar belgeleriyle başvurmak süreci hızlandırır. Sigorta sözleşmesinden veya ona ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünü kaldıran ya da azaltan haller zarar görene karşı ileri sürülemez; ödemeyi yapan sigortacı bunların sonucunu sigorta ettirene rücu edebilir (KTK m.95).
Trafik sigortasında dava öncesi yazılı başvuru ve ödeme süresi
- Yazılı başvuru: Zarar gören, zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde dava açmadan önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunmalıdır. Kuruluş 15 gün içinde yazılı cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir ya da tahkime başvurulabilir (KTK m.97). Başvuru tarihi sigortacının cevap süresini başlattığı için başvurunuzu kanıtlanabilir biçimde yapın ve belgeleri ekte sunun.
- Ödeme süresi: Sigortacılar, hak sahibinin genel şartlarla belirlenen belgeleri sigortacıya ilettiği tarihten itibaren 8 iş günü içinde, zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları ödemek zorundadır (KTK m.99). Başvuru tarihini gösteren kaydı saklayın.
- Birden fazla sigortacı: Ödemeyi yapan sigortacı, ödenen miktarın sorumluluk oranlarında paylaşılmasını diğer sigortacılardan yazılı olarak ister; onlar da talep tarihinden itibaren 8 iş günü içinde kendilerine düşen miktarı öder (KTK m.99).
Sigortalının bildirim yükümlülüğü ve dava giderleri
- Bildirim: Sigortalı, sorumluluğunu gerektirecek olayları 10 gün içinde sigortacıya bildirir; kendisine yöneltilen istemi ise aksi kararlaştırılmamışsa derhâl bildirir. İhlalde ihbar gecikmesine ilişkin indirim kuralları kıyasen uygulanır (TTK m.1475).
- Dava masrafları: Sigortalı aleyhine istem ileri sürüldüğünde isteme ilişkin makul giderler sigortacı tarafından karşılanır; sigorta bedelini aşan giderlerin ödenebilmesi için sözleşmede hüküm bulunmalıdır. Sigortacı istemin üzerine avans da vermek zorundadır (TTK m.1474).
- Davayı üstlenme: Sigortacı, bildirimin yapıldığı tarihten itibaren 5 gün içinde, zarara uğrayanın istemleriyle ilgili hukuki işlemleri üstlenip üstlenmeyeceğini sigortalıya bildirir; bildirmezse sigortalı aleyhine kesinleşen tazminatı öder (TTK m.1476).
Kapsam dışı zararlar
Zorunlu mali sorumluluk sigortası şu zararları karşılamaz (KTK m.92):
- Motorlu araçta taşınan eşyanın uğrayacağı zararlar ve işletenin eşinin, usul ve füruunun mallarına gelen zararlar;
- gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararlar; bunları kusurlu işletene karşı ayrıca ispatlayarak isteyip isteyemeyeceğiniz somut olayda değerlendirilir.
Sağlık giderleri
Trafik kazaları nedeniyle resmî ve özel sağlık kurumlarının sunduğu sağlık hizmet bedelleri, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır; bu kapsamda sigorta şirketleri ve Güvence Hesabı bedel aktarımı yapar (KTK m.98).
Çok sayıda zarar gören ve sigorta tutarı yetmezse
Zarar görenlerin tazminat alacakları sigorta tutarından fazlaysa her birinin talebi, sigorta tutarının toplam tazminat alacaklarına oranına göre indirilir; başka talepleri bilmeden bir zarar görene fazla ödeme yapan iyi niyetli sigortacı da borcundan kurtulmuş sayılır (KTK m.96).
Sözleşme sona erse de zarar görene karşı sorumluluk
Sigortacının sigortalıya karşı ifa borcundan kurtulması, zarar gören bakımından zorunlu sigorta miktarına kadar sorumluluğunu kaldırmaz. Sigorta ilişkisinin sona ermesi de zarar görene karşı ancak sigortacının yetkili mercilere bildiriminden 1 ay sonra hüküm doğurur (TTK m.1484).
Güvence Hesabı, sigortacı yapmazsa, yabancı plakalı araç
- Güvence Hesabı: Zorunlu sigortalardan doğan bazı zararların karşılanması için kurulmuş hesaptır; sigortalının tespit edilememesi veya teminat tutarı dahilinde sigortası bulunmayanların neden olduğu bedensel zararlar için başvurulabilir; usul yönetmelikle belirlenir (Sigortacılık Kanunu m.14).
- Şirket yapmayı reddederse: Zorunlu mali sorumluluk sigortası Türkiye'de kaza sigortası dalında çalışmaya yetkili şirketler tarafından yapılır ve bu şirketler sigortayı yapmakla yükümlüdür; uymayanlar hakkında kanunda hafif para cezası öngörülmüştür (KTK m.101).
- Yabancı plakalı araç: Türkiye'de geçerli sigortası yoksa zorunlu mali sorumluluk sigortası Türkiye sınırlarına girişleri sırasında yapılır (KTK m.91).
Adım adım: zarar gören olarak başvuru
- Kaza tutanağını, kusur durumunu gösteren belgeleri, sağlık kayıtlarını ve araç hasar belgelerini toplayın.
- Karşı aracın plakasını ve poliçe bilgilerini ayırarak not edin; sürücü, işleten ve sigortacı farklı kişiler olabilir.
- Sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapın ve başvurunun ulaştığını gösteren kaydı saklayın.
- Kuruluşun cevabını bekleyin; 15 gün içinde yazılı cevap gelmezse veya talebiniz karşılanmazsa dava veya tahkim yolunu değerlendirin.
- Ödeme geldiyse hangi kalem için ödendiğini ve imzalattığı belgenin kapsamını kontrol edin; ibra niteliğinde bir metin imzalamadan önce hesabı gözden geçirin.
Sigortalı olarak başvuru: örnek akış
Aracınızla bir kaza yaptığınızı ve karşı taraftan talep geldiğini düşünün. Önce olayı ve talebi sigortacıya gecikmeden bildirin; sorumluluğunuzu gerektirecek olaylar için kanunda öngörülen süre içinde bildirimde bulunmak, ihbar gecikmesine bağlı indirim riskini ortadan kaldırır. Sigortacı davayı üstlenip üstlenmeyeceğini bildirdiyse bu yazıyı saklayın. Poliçe limiti ile gerçek zarar aynı şey değildir: limit teminatın üst sınırını gösterir, gerçek zarar ve sorumlulara yöneltilebilecek bakiye ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle poliçenin teminat tutarını ve kaza tarihindeki geçerli tutarları kontrol edin; tutarların güncel halini resmî kaynaklardan öğrenin.
Sorumluluk sigortasında üç rol
Sorumluluk sigortasında üç ayrı rol vardır ve karışmaması önemlidir. Sigorta ettiren ve sigortalı, genellikle zarar verme riski taşıyan kişidir. Sigortacı, tazminatı belirlenen limite kadar ödeyecek taraftır. Zarar gören ise sözleşmenin tarafı olmadığı halde, kanundan doğan hakkı sayesinde sigortacıya doğrudan başvurabilen kişidir. Bu yapı, zarar görenin zararını sigortalının ödeme gücüne bağlı kalmadan sigorta limiti içinde tahsil edebilmesini sağlar. Zorunlu trafik sigortasında da mantık aynıdır; dava veya tahkimden önce yazılı başvuru ön şartı ise bu doğrudan başvurunun usulüdür.
Sık yapılan hatalar
- Dava açmadan önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapmamak.
- Başvuru tarihini kanıtlayamamak.
- Dolaylı zararları (kira kaybı, iş durması) sigorta limitine dahil sanmak.
- Sigortalı olarak talep ve davayı sigortacıya geç bildirmek.