Öğrenim süresi dört yıl olan lisans programları azami yedi yıl, beş yıl olanlar sekiz yıl, altı yıl olanlar dokuz yıl, iki yıllık önlisans programları ise dört yıl içinde tamamlanmalıdır; bu sürelere hazırlık sınıfı dahil değildir (2547 sayılı Kanun m. 44). Katkı payı veya öğrenim ücretini ödememek ya da kaydı yenilememek tek başına ilişik kesme sebebi değildir; ancak o dönem için kayıt yaptıramaz ve öğrencilik haklarından yararlanamazsınız (m. 44, 46).
Bu yazı, azami süreleri, hazırlık sınıfını, katkı payı ile öğrenim ücreti arasındaki farkı, ödeme yapılmazsa ne olacağını, başarı indirimini, diploma ve yatay geçiş ile yerleştirme puanını, diploma denklik ve sınav notu itirazını ve staj, bursiyerlik ve kısmi zamanlı çalışmada sosyal sigorta konularını anlatır. Tutar ve oranlar her yıl değiştiğinden bu yazıda tutar verilmez; güncel tutarı üniversitenin duyurusundan ve resmî kaynaktan kontrol edin.
Bu yazıda
- Azami öğrenim süreleri ve hazırlık sınıfı
- Kaydımı yenilemezsem ilişiğim kesilir mi?
- Süre doldu, tek dersim kaldı
- Katkı payı ve öğrenim ücreti
- Katkı payını ödemezsem ve ödeyemezsem ne olur?
- Başarı indirimi, kısmi zamanlı çalışma, uzaktan ders
- Diploma, yatay geçiş ve yerleştirme puanı
- Diploma denklik başvurusu reddedilirse
- Sınav notuna itiraz nasıl yapılır?
- Staj, bursiyer ve çalışan öğrencide sigorta
- Üniversite okuyan çocuk ve sağlık sigortası
- Sık yapılan hatalar
- Kaynaklar
Azami öğrenim süreleri ve hazırlık sınıfı
Öğrenciler, bir yıl süreli yabancı dil hazırlık sınıfı hariç, kayıtlı oldukları programın derslerinin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın azami süreler içinde programı tamamlamak zorundadır (m. 44). Dört yıllık lisansta bu süre yedi, beş yıllıkta sekiz, altı yıllıkta dokuz yıl; iki yıllık önlisansta dört yıldır. Hazırlık eğitim süresi azami iki yıldır.
Öğretim dili tamamen Türkçe olan programlarda mesleki yabancı dil dersleri dışında zorunlu hazırlık sınıfı açılamaz. Öğretim dili tamamen veya kısmen yabancı dil olan programlarda hazırlık sınıfını iki yıl içinde başarıyla tamamlayamayanın ilişiği kesilir (m. 44). Yatay geçiş ve çift ana dal eğitiminin usul ve esasları ile azami öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir; başvurudan önce güncel yönetmeliği ve üniversitenin ilanını inceleyin.
Kaydımı yenilemezsem ilişiğim kesilir mi?
Azami süreler içinde katkı payı veya öğrenim ücretinin ödenmemesi ya da kayıt yenilenmemesi nedeniyle öğrencilerin ilişikleri kesilmez. Ancak üniversite yetkili kurullarının kararı ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile dört yıl üst üste ödeme ve kayıt yapılmazsa ilişik kesilebilir (m. 44). Yani ara vermek, kayıt dondurmadığınız hâlde bile otomatik olarak öğrenciliği bitirmez; ama bu süre azami süreden sayılmaya devam eder.
Süre doldu, tek dersim kaldı
Azami öğrenim süresi sonunda bir dersten başarısız olan öğrenciye, öğrencilik haklarından yararlanmaksızın, o dersin sınavlarına sınırsız girme hakkı tanınır; üç eğitim-öğretim yılı hiç sınava girmeyen bu hakkından vazgeçmiş sayılır (m. 44). Sınava girdiğiniz ders başına katkı payı veya ücret ödemeye devam edersiniz. Kanunun güncel metninde son sınıf öğrencileri için ek sınav ve tekrar hakları da düzenlenmiştir; kendi durumunuzda hangi hakkın geçerli olduğunu üniversitenizin öğrenci işlerinden yazılı öğrenin.
Katkı payı ve öğrenim ücreti
Birinci öğretimde dönem başına öğrenci katkı payı, ikinci öğretim ve uzaktan öğretimde öğrenim ücreti alınır. Yabancı uyruklu öğrencilerden birinci veya ikinci öğretim ayrımı yapılmaksızın öğrenim ücreti alınır (m. 46). Katkı payları ve öğrenim ücretleri ile uygulama usulleri her yıl haziran ayı sonuna kadar Cumhurbaşkanınca belirlenir; güncel rakamı üniversitenin duyurusundan kontrol edin.
Katkı payını ödemezsem ve ödeyemezsem ne olur?
Süresi içinde katkı payı veya öğrenim ücretini ödemeyenler ve mazeretleri ilgili kurumun yönetim kurulunca kabul edilmeyenler o dönem için kayıt yaptıramaz ve öğrencilik haklarından yararlanamaz (m. 46). Dönem başındaki ödeme takvimini kaçırmayın. Ödeme güçlüğünüz varsa birinci öğretim öğrencilerinin ödemesi gereken katkı payının tamamı, talepleri hâlinde Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunca katkı kredisi olarak verilebilir (m. 46); başvuru koşullarını kurumdan öğrenin. Hazırlık sınıfı hariç, iki yıllık önlisans ile dört, beş ve altı yıllık lisans programlarında normal sürede mezun olamayan öğrencilerden ilgili dönem için öngörülen katkı payı ve öğrenim ücreti alınır.
Başarı indirimi, kısmi zamanlı çalışma, uzaktan ders
Hazırlık sınıfı hariç, dönem sonu sıralamasında ilk yüzde ona giren birinci öğretim öğrencileri bir sonraki dönemde ödeyecekleri katkı payının yarısını öder; ikinci öğretimde ilk yüzde ona girenler birinci öğretim katkı payı kadar ücret öder (m. 46). Burs alma şartlarını taşıyanlara öncelik verilerek kısmi zamanlı çalıştırılan öğrenciler bu çalışmalarından dolayı işçi kabul edilmez ve ücret ödenmesi burs veya kredinin kesilmesi sonucunu doğurmaz (m. 46). Senato uygun görürse bazı dersler sadece uzaktan öğretimle verilebilir; bu şekilde verilen dersler için öğrencilerden ilave bir ödeme talep edilemez (m. 44).
Diploma, yatay geçiş ve yerleştirme puanı
Programa kayıtlı öğrenciler, belirlenen ders kredilerini ve diğer yükümlülükleri başarıyla tamamlarlarsa önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alır; kredileri senatolar belirler (m. 44). Yükseköğretime merkezî sınavla girilir ve yerleştirme puanı hesaplanırken ortaöğretim başarı puanının yüzde on ikisi merkezî sınavdan alınan puana eklenir (m. 45). Diploma teslimi gecikirse önce mezuniyet kararının verilip verilmediğini, basım veya teslim gecikmesinden ayırın ve karar ile talep kaydı üzerinden yazılı açıklama isteyin. Yatay geçiş reddinde yalnızca kontenjan bilgisine bakmak yetmez: başvuru şartlarını, değerlendirme ölçütünü ve kendi dosyanızın gerekçesini inceleyin.
Diploma denklik başvurusu reddedilirse
Yurt dışı diploma tanıma ve denklik konusunda Yükseköğretim Kurulunun görev ve yetkisi vardır (m. 7). Ret nedenini, program ve başvuru belgelerini birlikte inceleyin. Eksik belge tamamlama ile karara itiraz farklı şeylerdir: eksik belge gerekçesiyle reddedildiyse önce belgeyi tamamlama imkânını sorun; değerlendirme sonucuna itiraz ise ayrı bir süreçtir. İlgili kurumun güncel düzenlemesini ve ret kararının tebliğ tarihini kontrol edin.
Sınav notuna itiraz nasıl yapılır?
Yalnız dilekçe yazmak yetmez. Kurumun ilan ettiği itiraz usulünü, süreyi ve inceleme kapsamını kontrol edin; sınav sorularını, değerlendirme ölçütünü ve cevap kayıtlarını talep edin. "Daha yüksek not bekliyorum" demek yerine maddi hata, değerlendirme ölçütü veya usul iddianızı somutlaştırın; akademik değerlendirme ile maddi hatayı birbirinden ayırın. Başvurunuzu kurumun kabul ettiği kanalla yapın ve kayıt numarasını saklayın. Yanıt reddedici olursa, idari işlemlere karşı dava açma süresi özel kanunda ayrı bir süre yoksa idare mahkemelerinde altmış gündür ve yazılı bildirim tarihini izleyen günden başlar (İYUK m. 7). Ders muafiyetinde başka bir öğrencinin sonucu sizin için bağlayıcı değildir; program, içerik ve dönem koşulları farklı olabilir.
Staj, bursiyer ve çalışan öğrencide sigorta
Mesleki ve teknik ortaöğretim ile yükseköğrenimleri sırasında staja tabi tutulan öğrenciler hakkında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası uygulanır; bu sigortalılık, staja veya bursiyer olarak göreve başladıkları tarihten itibaren başlar (m. 5, 7). Staj başlangıç tarihini gösteren belgeyi saklayın. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından desteklenen projelerde görevli bursiyerlerden aylık prime esas kazancı kanunda belirlenen sınırı aşmayanlar hakkında da iş kazası ve meslek hastalığı sigortası uygulanır. Aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler hakkında iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası uygulanır. Yükseköğretim Kanununa göre kısmi zamanlı çalıştırılan öğrencilerden de prime esas kazancı belirli sınırı aşmayanlar hakkında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası uygulanır (m. 5).
İş kazası olursa, hizmet akdiyle çalıştıranlar için işveren kazayı yetkili kolluk kuvvetlerine derhal ve Kuruma en geç kazadan sonraki üç işgünü içinde bildirmek zorundadır (m. 13). İş kazası veya meslek hastalığı işverenin kastı ya da iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı hareketi sonucu meydana gelmişse Kurumun yaptığı ödemeler, sigortalının işverenden isteyebileceği tutarlarla sınırlı olmak üzere işverene ödettirilir (m. 21). Gençlik ve Spor Bakanlığı ile federasyonların spor faaliyetleri, kamp, eğitim ve hazırlık çalışmalarında süreklilik arz etmeyecek şekilde görevlendirilenler bu görevlendirme nedeniyle sigortalı sayılmaz (m. 6).
Üniversite okuyan çocuk ve sağlık sigortası
Evli olmayan çocuklar, yüksek öğrenim görmeleri hâlinde 25 yaşını, lise ve dengi öğrenimde 20 yaşını, genel olarak 18 yaşını doldurmadıkça genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi sayılır; maluliyet hâlinde yaş sınırı aranmaz (m. 3).
Sık yapılan hatalar
- Azami süreyi hazırlık sınıfı dahil sanmak.
- Katkı payı ödeme takvimini kaçırıp o dönem kayıt hakkını kaybetmek.
- Sınav itirazını dilekçeyle sınırlamak, gerekçeyi ve belgeyi eklememek.
- Staj başlangıç belgesini saklamamak.
Kaynaklar
- 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu (m. 7, 44, 45, 46)
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (m. 3, 5, 6, 7, 13, 21)
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (m. 7, 11)